|

درباره دستاوردهای مهندس علی‌اکبر معین‌فر

مرد خستگی‌ناپذیر مهندسی زلزله ایران

اسماعیل فرزانگان . رییس شبکه شتاب‌نگاری کشور

اینجانب تا قبل از ورود به مرکز تحقیقات ساختمان و مسکن در اردیبهشت1371، گمان می‌کردم مهندس «معین‌فر» فقط وزیری از کابینه مرحوم مهندس «بازرگان» است و هیچ اطلاعی از تخصص اصلی ایشان در مهندسی زلزله نداشتم. ورود من به شبکه شتاب‌نگاری زلزله کشور که در آن‌زمان در بخشی تحت‌عنوان مهندسی زلزله فعالیت می‌کرد، باعث شد تا جنبه دیگری از فعالیت‌های ایشان بر من آشکار شود و آن، نقش وی در تاسیس شبکه شتاب‌نگاری کشور و توسعه علم مهندسی زلزله بود. شبکه شتاب‌نگاری زلزله کشور در سال1353 تاسیس و راه‌اندازی شد. این شبکه با هدف ثبت حرکات قوی زمین که ناشی از زمین‌لرزه‌ است، ایجاد شده بود. این شبکه به همت مهندس «معین‌فر» در دفتر فنی سازمان برنامه‌وبودجه راه‌اندازی شد و تا زمان پیروزی انقلاب اسلامی، تعداد دستگاه‌های آن به 270 عدد رسید. این شبکه با پیگیری مهندس «معین‌فر» سرپا باقی ماند و در سال1360 با پیگیری شخص ایشان به مرکز تحقیقات منتقل شد. نگاهی به گزارش‌های تهیه‌شده از قبل از انقلاب در دفتر فنی سازمان برنامه‌وبودجه، نشان‌دهنده نقش مهم و تاثیرگذار مهندس «معین‌فر» در توسعه علم مهندسی زلزله و مستندسازی رویداد زمین‌لرزه‌های مخرب است. وی با دیدارهای مستمر و پیوسته صحرایی از مناطق زلزله‌زده و همچنین تلاش برای تدوین اولین آیین‌نامه‌های زلزله در کشور، توانست به توسعه علم مهندسی زلزله در کشور، کمک‌های شایان‌توجهی کند. تصور اینکه فردی بتواند در اوایل دهه50 شمسی، به اهمیت ثبت حرکات قوی زمین در زمین‌لرزه‌ها پی برده باشد و تلاش‌های وی منجر به خرید و نصب اولین دستگاه‌های شتاب‌نگار در ایران شود، نشان از دید بلند و کارشناسی وی دارد. شبکه شتاب‌نگاری کشور با همت ایشان و همکاران پرتلاششان تا هنگام انقلاب اسلامی دارای 270دستگاه شتاب‌نگار بود. در زمان توسعه شبکه شتاب‌نگاری در اواخر دهه 60 و اوایل دهه 70 شمسی، توصیه‌ها و کمک‌های وی در انتخاب دستگاه و خرید دستگاه‌های جدید، بسیار مهم و تاثیرگذار بود. یکی دیگر از جنبه‌های شاخص فعالیت‌های وی، نقش پررنگشان در تدوین آیین‌نامه‌های زلزله در کشور بوده است؛ از جمله استاندارد 519 (درباره حداقل بارهای وارده به ساختمان‌ها و ابنیه فنی) و آیین‌نامه استاندارد زلزله کشور که به آیین‌نامه2800 معروف است. این‌روزها ویرایش چهارم این آیین‌نامه‌ به تصویب رسیده و مراحل تصویب در هیات دولت و انتشار را در پیش دارد. بی‌تردید حضور مهندس «معین‌فر» در کمیته دایمی تجدیدنظر در آیین‌نامه2800 و رییس کمیته پهنه‌بندی، نقش مهمی در تدوین آن داشته است. حضور ایشان و دیگر استادان پرتجربه در این کمیته، نعمتی برای جامعه مهندسی زلزله کشور است. وی هم‌اکنون نیز باوجود اینکه در دهه 80 زندگی‌اش قرار دارد، همچنان دغدغه شبکه شتاب‌نگاری و حفظ میراث گرانبهای داده‌های ثبت‌شده را دارد و با عضویت در کمیته تخصصی شبکه شتاب‌نگاری، رهنمودها و نکات مهم را به ما یادآوری می‌کند. حضور به‌موقع در جلسات و سخنرانی‌ها، پیگیری‌های مستمر درخصوص وضعیت شبکه شتاب‌نگاری، علاقه‌مندی به کسب خبرها و اطلاعات زمین‌لرزه‌های ثبت‌شده توسط دستگاه‌های شتاب‌نگار نیز، از دیگر ویژگی‌های بارز وی است. ما در مجموعه شبکه شتاب‌نگاری زلزله کشور خود را شاگرد وی دانسته و توصیه‌ها و رهنمودهای ایشان را به‌جد پذیرا هستیم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.