|

انتخابات ریاست‌جمهوری برزیل به دور دوم کشیده شد

افول یک غرور

سودابه رخش

دیلما روسف: 42‌درصد، آسیو نیوس: 34درصد؛ این نتیجه انتخابات ریاست‌جمهوری برزیل است؛ انتخاباتی که حدود سه‌ماه پس از جام‌جهانی پرهزینه این کشور برگزار شد و تبعات آن را به رخ کشید. هزینه‌های جام‌جهانی و رکود اقتصادی ناشی از آن، هرآنچه حزب کارگر در طول 12سال گذشته رشته بود را پنبه کرد و سیل عظیمی از معترضان را روانه خیابان. درگیرو‌دار نارضایتی‌ها، «نیوس» سوار بر موج نارضایتی‌ها، جایگاه حزب سوسیال‌دموکرات را ارتقا داد و توانست انتخابات را به دوردوم بکشاند. حزب کارگران برزیل که روسف کاندیدای آن است، از 12سال پیش قدرت را در دست داشته و از همین‌رو بسیاری از ثروتمندان و قدرتمندان شمالی و جنوبی برای تغییر آماده بودند. سیاست‌های دولت روسف نیز به امید این دسته دامن زده؛ رشد اقتصادی برزیل در طول چندسال گذشته کاهش یافت و در نهایت امسال برزیل شاهد رکود اقتصادی بود؛ رکودی که به خودی‌خود، می‌تواند به پایانی ناگزیر برای بسیاری از روسای‌جمهور منجر شود. اما این تنها بخشی از ناکامی‌های دولت روسف بود، تنها چندماه مانده به انتخابات ریاست‌جمهوری برزیل، بسیاری از مردم در اعتراض به افزایش هزینه حمل‌ونقل عمومی و هزینه‌های هنگفت دولت برای جام‌جهانی به خیابان‌ها آمدند و سرکوب معترضان و بی‌توجهی به خواسته‌های آنها، نقطه تاریک دیگری در کارنامه او شد. اما روسف از همه توفان‌ها اگرچه به سختی ولی به سلامت عبور کرد و اکنون در انتخابات ریاست‌جمهوری با کسب 42‌درصد آرا بر جایگاه اول تکیه زد، اما از کسب اکثریت مطلق بازماند. نتیجه انتخابات برخلاف پیش‌بینی‌ها رقم خورد و مارینا سیلوا نامزد حزب سوسیالیست که در نظرسنجی‌ها بعد از روسف قرار داشت، با کسب 21‌درصد آرا، بازنده بزرگ این انتخابات بود. اکنون به‌نظر می‌رسد در دوردوم انتخابات جهت‌گیری هواداران سیلوا تعیین‌کننده خواهد بود. مارینا سیلوا گفته با همه احزاب حاضر به گفت‌وگوست. او در نطق خود پس از اعلام نتیجه و خطاب به هواداران خود گفت: «پیام برزیل مخالفت با سیستم موجود بود. ما می‌دانیم بخش بزرگی از برزیل از سال۲۰۱۰ تاکنون به دنبال کیفیت بهتری از زندگی است.» هردو نامزد رقیب دیلما روسف قول داده بودند در صورت پیروزی در این انتخابات با انجام اصلاحات اقتصادی به فساد بانک‌ها و نهادهای دولتی پایان داده و اقتصاد کشور را به سمت بازار آزاد هدایت خواهند کرد. نیوس نیز در نطق خود گفت: «این پیامی از سوی برزیلی‌ها در ابراز نارضایتی از وضعیت کشور بود.» در این میان اگرچه نیوس توانسته با برنامه اقتصادی خود، نظر بسیاری از برزیلی‌ها را به خود جلب کند اما به نظر می‌رسد روسف همچنان از اقبال بیشتری برای پیروزی در دوردوم برخوردار است؛ پیروزی‌ای که اگر محقق شود، بی‌شک به دلیل تاریخچه 12ساله حزب کارگران است. اگر حافظه‌ها به یاری برزیلی‌ها بیاید، برای اکثریت آنها تغییرات نسبت به گذشته چشمگیر و قابل توجه است. با وجود کاهش رشد اقتصادی در سال‌های گذشته و رکود اقتصادی 2009 جهان، سرانه تولید ناخالص داخلی برزیل به طور میانگین در طول سال‌های 2003 تا 2014، سالانه 2/5درصد افزایش داشته است؛ رقمی که سه‌برابر بیشتر از نرخ رشد اقتصادی در دو دوره ریاست‌جمهوری «فرناندو هنریک کاردوزو» بوده است. بازگشت به رشد در کنار استفاده دولت از درآمد در جهت افزایش هزینه‌های اجتماعی، نرخ فقر برزیل را 55‌درصد و نرخ فقر شدید را 65‌درصد کاهش داده است. برای ریشه‌کن‌کردن فقر شدید، برزیل برنامه بولسا فامیلیا (کمک‌هزینه خانواده) را به اجرا گذاشت که در چارچوب آن دولت به خانواده‌های بسیار فقیر پول می‌داد تا به آموزش و بهداشت دسترسی داشته باشند. در کنار این، افزایش قابل‌توجه حداقل دستمزد- 84‌درصد رشد از سال2003 پس از هماهنگ‌کردن با تورم- نیز به کاهش میزان فقر کمک کرد. نرخ بیکاری نیز به 4/9درصد کاهش یافت، این در حالی است که وقتی«لولا داسیلوا» در سال2003 به ریاست‌جمهوری رسید، نرخ بیکاری در برزیل 12/3درصد بود. همزمان کیفیت شغل‌ها نیز افزایش پیدا کرد و‌ درصد کارگرانی که در بخش‌های غیررسمی اقتصادی کار می‌کردند، از 22‌درصد به 13درصد رسید. اگرچه توزیع درآمد برزیل همچنان یکی از نابرابرترین‌های جهان است، اما پیشرفت‌ها هم قابل‌توجه بوده است. از سال 2003 تا 2012، 40‌درصد از جمعیت طبقه زیر متوسط، سهم خود از سود درآمد کشور را در مقایسه با دهه قبل، به دوبرابر رساندند. اما راهی که حزب کارگران برزیل پیش گرفته، به مذاق رسانه‌های برزیل و بین‌المللی خوش نیامده است. از دیدگاه منتقدان، روند رشد اقتصادی به این دلیل کند شده که دولت به اندازه کافی نسبت به کسب و کار، دوستانه رفتار نکرده است. تورم (6/5درصد) بیش از حد بالاست و دولت باید هزینه‌هایش را کاهش دهد. اما واقعیت این است که دولت برزیل از پایان سال2010 بیش از حد به اقتصاد لیبرالی پروبال داد و در اوضاع بد اقتصادی، نرخ بهره را افزایش داد و هزینه‌هایش را کم کرد. در چنین شرایطی اگرچه بسیاری از برزیلی‌ها روسف را به‌خاطر رشد اقتصادی کند و افزایش تورم و ریخت‌وپاش‌های بالای دولتی مقصر می‌دانند، اما اگر او سه‌هفته دیگر برنده کارزار انتخاباتی شود، به معنی این است که برزیل نمی‌خواهد به گذشته بازگردد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.