|

کیارستمی در گفت‌وگو با حبیب‌ احمدزاده:

همه ما به رزمندگان «دین» داریم

کیارستمی در گفت‌وگویی تلفنی با حبیب احمد‌زاده، فیلمنامه‌نویس و فعال فرهنگی به برخی از صحبت‌هایی که این‌روزها درباره او می‌شود پاسخ داده است؛ گفت‌وگویی که احمدزاده گفته با اجازه از کیارستمی در میان رسانه‌ها منتشر کرده است. او در مقدمه این گفت‌وگو آورده است: «چندسال پیش در یک ملاقات اتفاقی، به عباس کیارستمی پیشنهاد ساخت یک فیلم درباره حمله ناو آمریکایی به ایرباس غیرنظامی ایران در خلیج‌فارس را دادم، او در جواب من گفت: «نه‌آنکه نمی‌خواهم فیلم جنگی بسازم. می‌خواهم؛ اما در صورتی که بتوانم آن را در فرم کاری خودم بسازم. من در فیلمسازی توانایی اداره یکی، دو، سه‌نفر بیشتر را ندارم و در صحنه‌های خودم و در هیچ‌کدام از فیلم‌هایم بیشتر از دو، سه‌نفر آدم نداشته‌ام». او در ادامه صحبت‌هایش ارادت خودش را به همه کسانی که در این جنگ شهید شدند اعلام کرد و گفت: «من مخلص آن جوان زعفران‌کاری هستم که از خراسان آمده و برای نجات مملکت ‌جنگیده است... .» با چنین ذهنیتی وقتی فیلمی از کیارستمی در فضای مجازی منتشر شد که در آن جنگ ما را چیزی بی‌مفهوم نامیده بود، برآشفتم و به او تلفن کردم تا گله‌ام را به او بگویم و اینکه بالاخره باید کدام حرفش را باور کنم. آنچه می‌خوانید ماحصل این تماس تلفنی‌ است که با رضایت عباس کیارستمی منتشر می‌شود.» احمد‌زاده: آقای کیارستمی من به‌عنوان رزمنده‌ای که تمام سال‌های جنگ در جبهه بودم، چندروز پیش نقل‌قولی از شما شنیدم که به‌شدت آزرده‌ام کرد. شما با نادیده‌گرفتن جانفشانی‌های رزمنده‌هایی که هشت‌سال از زندگی و عمرشان را برای دفاع از ناموس و خاک این مملکت صرف کردند، از جنگ ما به‌عنوان جنگی که هیچ مفهومی نداشت یاد می‌کنید. من خواستم که از شخص خودتان در مورد این مساله بپرسم و نظر واقعی و قلبی‌تان را در این مورد بدانم. کیارستمی: من نمی‌دانم چطور باید این سوال شما را پاسخ بدهم؛ چون با وجود تماس‌های مکرری که با من گرفته شد، خیال نداشتم به این اتهامی که به من وارد شده اعتنایی بکنم. اما سوال عزیزی مثل شما که خودتان از رزمنده‌های جنگ هستید را نمی‌توانم بی‌جواب بگذارم و اگر کسی حق داشته باشد از من درباره این موضوع سوال کند شما هستید که مستقیما با جنگ درگیر بودید، ببینید ما همه‌ نسبت به رزمندگان دین داریم، من تصور نمی‌کنم حتی کسانی که ضدانقلاب‌ هستند چه داخل و چه خارج ایران، بتوانند در این دین شک کنند. چند شب پیش در تلویزیون دیدم که متاسفانه مجری با لحن هیجانی‌ای که همه را تحریک می‌کرد، می‌گفت که من نسبت به حماسه‌ای که این جوانان خلق کردند، وفاداری نداشتم و پیشنهاد کرد که اگر کیارستمی پوزش بخواهد و بگوید که این یک اشتباه لفظی بوده، قضیه به سرانجام خواهد رسید. ولی من نفهمیدم بابت چه باید پوزش بخواهم وقتی چیزی نگفتم که در نفی این حماسه‌آفرینان باشد. احمدزاده: اما شما صراحتا از جنگ ما به‌عنوان جنگی که هیچ مفهومی نداشت یاد می‌کنید. کیارستمی: من جنگ را اساسا بیهوده می‌دانم و به این نمی‌شود شک داشت. اما مسوول جنگ کسی است که آغازش می‌کند نه کسی که دفاع می‌کند. بله هنوز هم می‌گویم و از این جمله خود ذره‌ای عقب‌نشینی نمی‌کنم که ما درگیر جنگی شدیم که هیچ مفهومی نداشت. اما این جنگ به ما تحمیل شد و نمی‌خواستیم درگیر این جنگ بی‌مفهوم شویم. درست است که هردو طرف در جنگ سهیم هستند اما مسوول کسی است که آغاز می‌کند. احمدزاده: آیا شما تا به امروز به مناطق جنگی سر زده‌اید؟ آیا حماسه‌آفرینی این جوانان را دیده‌اید؟ کیارستمی: راستش من نفهمیدم چرا باید به بدیهیات پاسخ بدهم. مگر کسی می‌تواند مدعی باشد که آنها حماسه نیافریدند. من بعد از فتح خرمشهر وقتی به این شهر رفتم به دوستانی که نیامده بودند گفتم یک تابلوی راهنمایی دیدم که آنقدر گلوله خورده بود که معلوم نبود ورود ممنوع است یا گردش به چپ ممنوع است؛ گلوله‌های متعدد این تابلو را لوله کرده بود. مگر می‌توان ارادتمند کسانی نبود که در آن جنگ شهید شدند و این رفاه نسبی را برای ما فراهم کرده‌اند. اظهار علنی این چیزها به قول شما ریا محسوب می‌شود. چیزی که عیان است چه حاجت به بیان است. آن رزمنده‌ها کار انسانی خودشان را انجام دادند و من چرا باید حرکت آنها را زیر سوال ببرم. همین الان هم خجالت می‌کشم وقتی می‌گویم نسبت به اینها مدیونم. خجالت‌آور است چون می‌رود در باب دیگری که من مثلا ترسیده‌ام و از روی ترس، این حرف‌ها را می‌زنم. اما من چه موقعیتی دارم که به خاطرش بترسم؟ من کجا مورد عنایت و لطف این دوستان قرار گرفتم؟ من چه وقت عزیز کسی بوده‌ام؟ لطفا به اینها پاسخ بدهید. احمدزاده: چرا نباید این رشادت‌ها را یادآوری کرد و چرا احساس می‌کنید از رزمندگان حرف زدن ریا محسوب می‌شود؟ آن رزمنده وظیفه خودش را درست انجام داده اما ممکن است مثل خیلی چیزهای دیگر، از کار او سوءاستفاده‌هایی صورت بگیرد... کیارستمی: من در حال حاضر و در زمان صلح به هیچ عنوان دوست ندارم در مورد جنگ حرف بزنم. ما همین الان در ایران، هم موزه جنگ داریم، هم موزه صلح. در این موزه، فیلم «دو راه برای حل یک مساله» -که من آن را پیش از انقلاب و در سال 1354ساختم- به‌صورت مستمر به نمایش درمی‌آید و به تازگی هم مدیریت این موزه از من خواسته که فیلم «جاده‌ها» را برای نمایش به آنها بدهم. به‌هرحال در مورد موزه صلح اگر اطلاعاتم درست باشد، چند سال پیش با همکاری صلح‌طلبان ژاپنی‌ ساخته شد، به‌دلیل اینکه بعد از حادثه بمب اتمی در هیروشیما، آنها وظیفه خودشان می‌دانستند، معلولینی که از جنگ باقی مانده‌اند به شکلی درمان شوند و به زندگی برگردند، چون جنگ چیزی نیست که جهان طالب آن باشد. ما حتی می‌بینیم که به محض شروع یک جنگ، آدم‌هایی که خیرخواه هستند یا حتی تظاهر به خیرخواهی می‌کنند، تلاش می‌کنند که ‌جوری جنگ را تمام کنند و آتش‌بس اعلام کنند. بار دیگر اعلام می‌کنم من در زمان صلح، خیلی طرفدار حرف زدن درباره جنگ نیستم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.