|

نامه سرگشاده به ابوبکر البغدادی

در یک نمونه از آخرین انتقادهای روحانیون و سیاستمداران مسلمان به گروه «داعش» دیدیم که 120روحانی مسلمان از سراسر جهان با نوشتن نامه‌ای سرگشاده به ابوبکر البغدادی دعاوی او را نسبت به اینکه بخشی از یک جنبش دینی و سیاسی اسلامی است، رد کردند. این نامه که امضای علمای بزرگی مانند مفتی کنونی و قبلی مصر، مفتی بوسنی و برخی از شخصیت‌های مذهبی نیجریه و حدود 24 کشور جهان پای آن بود، عملکرد «داعش» را خارج از دین اسلامی توصیف کرد. با وجود انتقاد‌هایی که درباره گروه «داعش» مطرح شده و می‌شود این پرسش همچنان ذهن را آزار می‌دهد که چگونه می‌شود تشکیلاتی بر اسلام به عنوان یک ایدئولوژی تاکید کند، اما در نهایت اسلام‌گرا نباشد؟ پاسخ‌دادن به این پرسش دشوار خواهد بود؛ به‌طوراجمال می‌توان گفت که «داعش» بر رویکردی سطحی از اسلام تکیه می‌کند و در اصل به‌دنبال اهداف سیاسی خود است. کمااینکه روش این گروه الهام‌گرفته از ایدئولوژی‌های انقلابی و دارای ماهیت سکولار است که در اصل در غرب متولد شدند. این گروه نیز بر همان سبک و شیوه‌های انقلابی توده‌ای تاکید می‌ورزد. به گمان روحانیونی که به بغدادی نامه سرگشاده نوشتند و از کشورهای مختلف خاورمیانه، اروپا، آسیا و آفریقا و حتی آمریکای‌شمالی بودند، گروه «داعش» باوجود ادعاهایی که دارد و خود را اسلامی می‌داند، هیچ نسبتی با اسلام ندارد. عملکرد این گروه در ارتباط با زنان، اقلیت‌های دینی، شهروندان عادی و نیز استفاده زیاد از خشونت، تجاوز، قتل و غارت با هیچ‌یک از سنت‌های اسلامی تناسبی ندارد. در نقد رفتار این گروه امضا‌کنندگان می‌گویند «هرچه در سخنان این گروه مشاهده می‌شود کاملا برعکس دیدگاه‌های فقهای اهل‌سنت در طول تاریخ است.» با وجود اینکه این برای نخستین‌بار است که شخصیت‌های اسلامی موجه، «داعش» را نقد می‌کنند، بسیاری از کسانی که تحرکات «داعش» را پیگیری می‌کنند این پرسش را در میان می‌گذارند که به‌هرحال «داعش» گروهی است در ظاهر اسلامی و هیچکس نمی‌تواند این امر را کتمان کند. بعد‌ها این گروه برای خود یک نظریه دینی و سیاسی تراشید. این عجیب نیست که «داعش» دیدگاهی متعصبانه و خشونت‌محور داشته باشد و بکوشد تا از برداشت‌های متفاوت برای خود راهی باز کند. روشن است که «داعش» در این راه تلاش می‌کند از نمادهای دینی و سیاسی جامعه به‌نفع خود سوءاستفاده کند، مثل استفاده از پرچم پیامبر و صحبت‌کردن از اینکه قصد دارد یک نوع خلافت اسلامی را از نو احیا کند. نکته جالب توجه در استراتژی «داعش» اینکه برای بسیج مردم و همراه‌کردن جوانان با خود از مفاهیم‌اسلامی استفاده نمی‌کند، بلکه تلاش دارد تا از برخی نمادهای تمدن غربی و فرهنگ توده‌ای برای جذب پیروان خود استفاده کند. این گروه از شبکه‌های اجتماعی و فضای اینترنت استفاده کرده و با پخش ویدیوهایی به جذب طرفداران خود می‌پردازد. «داعش» تلاش می‌کند خود را به‌عنوان یک گروه «انقلابی» معرفی کند که به‌دنبال آرمان‌ها و رویاهایی است و از جنبش‌های رادیکالی که در روزگاری در کشورهای غربی تکوین پیدا کرده بودند، الهام می‌گیرد. مثل جنبش‌های مارکسیستی قرن بیستم و... . فراموش نکنیم که برخی از شخصیت‌های معروف اسلام سیاسی اوایل مانند سیدقطب و ابوالعلاء مودودی نیز تحت‌تاثیر همین ایدئولوژی‌های غربی معاصر بودند. نتیجه اینکه رفتارهای گروه‌های رادیکال نظیر «داعش» شباهت‌های زیادی به‌هم دارد. شباهت‌های «داعش» به گروه‌هایی مثل «گاردهای سرخ» مائوتسه تنگ یا «خمر‌های سرخ» در کامبوج بسیار بیشتر از امپراتوری‌های مسلمان یا حکومت‌های اصیل اسلامی در طول تاریخ است؛ حکومت‌هایی که «داعش» خود را وارث آنها می‌داند. عجیب اینکه «داعش» تلاش می‌کند آمیزه‌ای از تمدن غربی و اسلامی را به وجود آورده و به‌صورت یک ایدئولوژی رادیکال مطرح کند که باوجود ستایشی که از سنت‌های گذشته می‌کند کاملا مدرن و امروزی باشد. عملکرد «داعش» درواقع پاسخگویی مثبت به همان اندیشه جنگ تمدن‌هایی است که امروزه گروه‌های افراطی تلاش می‌کنند از آن سوءاستفاده کنند. در مجموع باید گفت «داعش» به همان اندازه «اسلامی» است که کره‌شمالی «دموکراتیک»! نامه سرگشاده علمای مسلمان و نقدی که نسبت به این گروه داشتند کاملا نشان داد که «داعش» در بین مسلمانان فاقد هرگونه مشروعیت دینی است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.