اسکاتلند جدا نشد پسلرزهها در راهند
اردشیر زارعیقنواتی
با شکست استقلالطلبان اسکاتلند در همهپرسی روز پنجشنبه18سپتامبر و باقیماندن این منطقه در چارچوب بریتانیای کبیر، هرچند زلزله سیاسی در لندن اتفاق نیفتاد اما پسلرزههای آن در آینده همچنان تاثیر خود را بر نظام پادشاهی این کشور بر جای خواهند گذاشت. رهبران هر سهحزب عمده بریتانیا میتوانند همچنان بر نقش آلترناتیوی خود بر تحولات آتی کشور خشنود باشند. از یکطرف حزب محافظهکار و «دیوید کامرون»، رهبر آن که پست نخستوزیری ائتلاف حاکم را در دست دارد میتواند، از حذف تصویر و نام خویش در تاریخ بهعنوان مسببان فروپاشی بسیار خشنود باشند. از طرف دیگر حزب کارگر بریتانیا نیز از یک فاجعه بزرگ فعلا به سلامت عبور کرده چراکه اسکاتلند بهواسطه نفوذ بالای این حزب در این منطقه، همیشه حیاطخلوت آنان برای کسب نتایج مطلوب در انتخابات سراسری بوده است. در این بین نباید از تاثیر مهم این نتیجه بر وضع بازارهای مالی بریتانیا و حتی اروپا در شرایطی که اقتصاد اتحادیه اروپایی بهتازگی از رکود مزمن چندساله خارج شده و تغییر وضعیت موجود در معادلات سیاسی و جغرافیایی که میتوانست دوباره بازارهای مالی را دستخوش نوسانات غیرقابل پیشبینی کند،
بهراحتی عبور کرد. اینکه اکثریت مطلق کسانی که در این خصوص اظهارنظر کردهاند بهنوعی از نتیجه همهپرسی با این ادعا که خلاف آن میتوانست اخلال و گسستهای بزرگی را در حوزه ملی، منطقهای و بینالمللی ایجاد کند، استقبال کردهاند. از سوی دیگر حامیان شکستخورده استقلال در حوزه سیاسی و تحلیل در راستای ضرورت تغییرات اساسی در نظامهای موجود و جغرافیای سیاسی، تاکید دارند که با تمرکز بر آرمانگرایی و مطالبات حقوقی معوقمانده، همواره خواهان تغییر وضع موجود و مشارکت مستقیم و گستردهتر شهروندان در رکن «نهاد قدرت» با ارجاع به سیستم خودگردانی فعالتر «محلی» بودهاند. در این خطکشی فرضی که ریشه در جهان واقعیات دارد معمولا راستها، سنتگرایان و محافظهکاران در جایگاه حفظ نظم موجود قرار میگیرند و چپها، مدرنیستها و رادیکالها به عکس در نقطه مقابل و جبهه تغییر وضع موجود، جایگاه خود را تعریف میکنند. در کنار این شمای کلی و تصویر عمومی در حوزه ملی- محلی، مرزبندی و مبارزه بیشتر حول هویت، وضعیت معیشتی، فرهنگ، تاریخ و تغییر در آرایش طبقاتی در چارچوب تنزل یا تقویت نظام توسعه ملی مدنظر قرار میگیرد که تغییر در هریک از نمودارهای
نهایی این شاخصها، میتواند نقشی تعیینکننده در فرجام کار داشته باشد. به همین دلیل، نتیجه که در روز 18سپتامبر در منطقه اسکاتلند رقم خورد، بازتاب عینی عدماقناع و اعتماد اکثریت رایدهندگان به گزینه تغییر وضع موجود در وضعیت آینده یک کشور مستقل در شمایل اسکاتلند نوین بوده است. همهپرسی استقلال اسکاتلند در نوع خود حاوی یک تجربه ارزشمند، توجه کانونی بر حق شهروندی ساکنان مناطق، اجبار دولت مرکزی به واگذاری حقوق بیشتر به مناطق با شرط ماندن در کشور متحد، نقش محافظهکارانه آرای خاکستری و مردد در شرایط ثبات و رونق نسبی وضع موجود بوده است. از طرف دیگر پارامترهای محدود شانس جدایی یک منطقه از یک کشور باثبات و قدرتمند، تاثیر تعیینکننده واگذاری بعضی امتیازها از سوی مرکز در وضعیت رقابت شانهبهشانه و مهمتر از همه هراس بخش بزرگی از اجتماع متکثر و چندفرهنگی مناطق نسبت به استقلال در شرایطی که تمامی ابعاد حقوقی و اقتصادی آن روشن نبوده و از سوی کانونهای قدرت منطقهای- بینالمللی نیز مورد حمایت قرار نگرفته است، وحدتطلبان را در رقابت با استقلالطلبان در موقعیت بهتری قرار میدهد. چنین وضعیت ناروشن و خاکستری در زمانیکه
تودههای مردم و کنشگران سیاسی مرجع، زیر هیچ فشار و درگیر هیچ معضل بزرگی نبودهاند «شاقول موزانه» را در رقابت نهایی (در بین رایدهندگان مردد و بخشی از حامیان محافظهکارتر استقلال) به سوی حامیان اتحاد و حفظ وضعیت موجود سنگینتر کرد. نتیجه همهپرسی استقلال اسکاتلند برآیند و تجمیع تمامی این عوامل و عدمپاسخگویی همسطح از سوی رهبران استقلالطلب در خنثیکردن پروپاگاندای سیاسی و تبلیغاتی لندننشینان در راند نهایی بوده است که طی یکهفته به آغاز همهپرسی نتیجه دوئل را بهنفع وحدتطلبان رقم زد. اما با توجه به روندی که شکل گرفته بدونشک این پایان ماجرا نخواهد بود و هماکنون بریتانیای کبیر با این گزینه روبهرو است که با ایفای عهد برای تمرکززدایی از قدرت و دادن اختیارات بیشتر به مناطق چهارگانه انگلیس، اسکاتلند، ولز و ایرلند شمالی به سمت یک فدرالیسم یا اتحاد کنفدرالی و کاهش قدرت در «وست مینستر» اقدام کند. در صورتی که سیاستمداران بریتانیایی وعدههای خود به رایدهندگان اسکاتلند را فراموش کرده یا حتی آن را به سطح کوچکی تنزل دهند، به یقین در آینده نزدیک باید در انتظار بازگشت استقلالطلبان با توان بالاتر و افول جبهه
وحدتطلبان باشند. هرچند که استقلالطلبان بهلحاظ حقوقی و آماری یکشکست را تجربه کردهاند اما آنان با تحمیل بعضی از شرایط و مطالبات خود بر لندن بهنوعی تا همینجای کار هم موفق شدهاند به رویاهای خود نزدیک شوند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.