ضرورت تشکیل همپیمانی منطقهای علیه «داعش»
سامان سلیمانی
بعد از تصرف موصل توسط گروه تروریستی داعش، خطرات و تهدیدات این گروه بیش از پیش آشکار شد. تا قبل از تصرف موصل، داعش که تمام توان خود را در سوریه بهکار گرفته بود، بر اساس استراتژی کشورهای غربی در مقابله با حکومت بشار اسد و تضعیف آن، اقدام میکرد اما با تصرف موصل و متعاقب آن اعلام خلافت اسلامی و واقعیشدن تهدید این گروه بر صلح و امنیت منطقهای، گامبهگام بهسوی درک واقعی اهداف این گروه از طرف بازیگران منطقهای و جهانی پیش رفتیم و با تغییر مسیر پیشروی داعش بهسمت کردستان عراق این تهدید و خطر به شکلی جدیتر آشکار شد و دنیا را به سمت موضعگیری علنی و آشکار پیش برد. در این زمینه لازم است به این نکته اشاره کرد که اقلیم کردستان عراق که از سال١٩٩١ بهعنوان منطقه امن در کل عراق شناخته میشد و از سال٢٠٠٣ و با سقوط صدام تبدیل به الگویی برای کل عراق شده بود، اهمیت مضاعفی برای بازیگران منطقهای و جهانی داشت. همچنین سطح گسترده روابط تجاری و اقتصادی این منطقه با کشورهای همسایه و سرمایهگذاری نفتی کشورهای غربی در این منطقه عاملی بود تا اقلیم کردستان را تبدیل به خطقرمز آنها در مقابل داعش کند البته واقعیتی که در این
اتفاقات خود را نشان داد، نقش ترکیه بود که باوجود داشتن ارتباطات گسترده تجاری و نفتی با اقلیم کردستان عراق در این بحران هیچ واکنش مثبتی در حمایت از کردستان از خود نشان نداد و حتی در مواردی و با تکیه بر مستندات خبری به حمایت از داعش متهم شد که این مساله حتی واکنش تند مقامات اقلیم را بهدنبال داشت و در گفتههایشان شکایت خود را از این اقدامات ترکیه ابراز داشتند. همچنین نفوذ و قدرت نیروهای سابق بعثی در تصمیمگیریهای داعش یکی از عللی بود که این گروه به اقلیم کردستان حمله کند. گروههای بعثی صدامی همواره دشمن کردها و شیعیان عراق بودهاند و از زمان سقوط صدام نیز به راههای مختلفی متوسل شدهاند تا عمق کینه و نفرت خود را از کردها و شیعیان عراق نشان دهند. بعد از تمام این اتفاقات بود که اعلام شد همپیمانی بینالمللی برای مقابله با این گروه ایجاد خواهد شد. این همپیمانی ویژگیهای خاصی داشت. بیشتر کشورهای عضو این همپیمانی کشورهای غربی بودند که عملا از نظر جغرافیایی از منطقه موردحمایت دور بودند کشورهای منطقه نیز که وارد این همپیمانی شدند، کشورهایی بودند که یا از نظر مرز مشترک هیچگونه مرز مشترکی با عراق و حوزه تحت
نفوذ داعش نداشتند یا اینکه از قبل مورداتهام بودند که خود قبلتر از حامیان داعش بودهاند و بارزترین ویژگی این همپیمانی نیز این بود که در آسمان عمل میکرد و میخواهد با حملات هوایی داعش فعال در عرصه زمینی را زمینگیر کند. تمام این عوامل موجب میشود کارایی و موفقیت این همپیمانی با سوال و تردید مواجه شود. آنچه در شرایط فعلی میتواند داعش را زمینگیر کند، تغییر این استراتژی و شکل همپیمانی و بهعبارتی بهتر، کاملکردن آن است. پس واجب و ضروری است میان کشورهای منطقه به ویژه کشورهایی که عملا ثابت کردهاند که مخالفت فکری و عملی با تفکری همچون داعش و همچنین نزدیکی مرزی با عراق دارند، ائتلافی شکل گیرد تا تهدیدات این گروه را با شکست مواجه کنند. واقعیتی انکارناپذیر است که داعش روی زمین و با شیوههای جنگ زمینی پیش میرود، بنابراین با حملات صرفا هوایی نمیتوان با آن مقابله کرد. این نکته در گفتههای سران کشورهای همپیمانی بینالمللی نیز مستتر است که مقابله با داعش سهسال زمان میبرد؛ در حالی که اگر جنگ روی زمین شکل گیرد، مسلما این زمان کوتاه خواهد بود. در ماههای گذشته نیز ثابت شده است نیروهای پیشمرگه کردستان در عمل
ثابت کردهاند که قابلیت و توانایی مقابله با این گروه تروریستی را دارا هستند. در حالیکه پیشمرگهها با کمبودهای جدی در عرصه نظامی نیز روبهرو بودهاند، ایجاد یک همپیمانی نظامی منقطهای با تکیه بر محور قراردادن نیروهای پیشمرگه اقلیم کردستان و همچنین نیروهای پیشمرگه کردستان سوریه و ارتش عراق که در ماههای گذشته قابلیت خود را در مقابله با این گروه تروریستی به اثباترسانیدهاند، ضرورتی انکارناپذیر و لازم است کشورهای منطقه بیشازپیش به این مقوله اهمیت دهند. علاوه بر این، براساس گفته مقامات سیاسی و نظامی کشورهای عضو همپیمانی بینالمللی چنین برداشت میشود ارادهای قاطع برای نابودی کامل داعش وجود ندارد، آنچه کشورهای غربی در پی آنند نه نابودی کامل داعش بلکه تضعیف آن و قراردادن این گروه در منطقهای محدود با هدف استفاده ابزاری از آن در اتفاقات آینده است. اما اگر همپیمانی منطقهای با حضور کشورهای منطقه و با محوریت نیروهای پیشمرگه کردستان شکل گیرد، مسلما نابودی کامل این گروه تروریستی را به دنبال خواهد داشت. البته نباید از این نکته غافل شد سیاستهای داخلی حکومت جدید عراق نیز بسیار تاثیرگذار خواهد بود؛ چراکه یکی از
عوامل قدرتگرفتن داعش در عراق ناشی از اشتباهات سیاسی دولت نوری مالکی و پسراندن نیروهای میانهرو سنی بود که آنها را به سمت داعش یا حداقل عدم حمایت از دولت مرکزی سوق داد. بنابراین در کنار فعالیت نظامی و مقابله جنگی، اتخاذ سیاست همگرایی داخلی و اهمیت به گروههای سیاسی داخل عراق اهمیت ویژهای دارد. داعش صرفا گروهی تروریستی به مفهوم کلاسیک آن نیست. درواقع دولتی تروریستی است که بسیاری از اعضای آن نیز از شهروندان کشورهای غربی و آسیایمیانه هستند، بنابراین مقابله با این گروه تروریستی بینالمللی مستلزم ایجاد سیاست و برنامهای همهجانبه و کامل است تا این گروه تروریستی را کامل ریشهکن کند و بیش از این امنیت منطقه و جهان با خطر روبهرو نشود که درواقع قربانیان واقعی این گروه مردم مدنی و شهروندان مظلوم خاورمیانه هستند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.