|

بیم و هراس کشاورزان «مکریان» در آستانه کشت پاییزی

علی‌آبادیان . کشاورز

با روی کار آمدن دولت روحانی و اهتمام ایشان به احیای دریاچه ارومیه بالاخره هیات دولت در جلسه 23/6/93 موافقت کرد برای جبران خسارت کشاورزان در زمین‌های زراعی پایاب بند انحرافی نوروزلو در حوضه آبریز دریاچه ارومیه و مقابله با خشکسالی، مبلغ دوهزارو500میلیاردریال تامین اعتبار کند و در اختیار استانداری‌های آذربایجان‌غربی و شرقی قرار بدهد. البته مقرر شده این اعتبار با هماهنگی دبیرخانه کارگروه نجات دریاچه ارومیه بین کشاورزان منطقه توزیع شود. در این زمینه طبق برآورد و بررسی‌های به‌عمل‌آمده، سه رودخانه«زرینه‌رود، سیمینه‌رود و گادر» در جنوب استان بیشترین آورده آبی را در حوضه آبریز دریاچه ارومیه به خود اختصاص داده‌اند و طرحی تحت‌عنوان «نکاشت» با زمانبندی‌های پیش‌بینی‌شده ظاهرا قرار است در راستای نجات دریاچه و خروج از بحران کم‌آبی به اجرا گذاشته شود. یکی از مصوبات کارگروه نجات دریاچه که آقای کلانتری وزیر کشاورزی چندین دوره در راس آن قرار دارد، طرح ساماندهی و مدیریت علمی آب در بخش کشاورزی است که بیشترین میزان از آب موجود یعنی چیزی حدود ٨٥درصد منابع آبی را مصرف می‌کند. در قالب این طرح زمانبندی‌شده برای خروج از بحران کم‌آبی و احیای دریاچه، ضرورت دارد کاشت محصولات کشاورزی در زیر شبکه‌های آبیاری ممنوع اعلام شود و دولت با اختصاص بودجه‌ای خسارت«نکاشت» را برای کشاورزان تامین کند. طرح«نکاشت» در سال زراعی ٩٤-93 به‌صورت پایلوت «آزمایشی» قرار است در حوزه کشاورزی شهرستان میاندوآب و چند شهر دیگر که در مسیر رودخانه زرینه‌رود و سیمینه‌رود قرار دارند و به‌خصوص در شبکه آبیاری سد انحرافی نوروزلو، اجرا شود. این شبکه که با اعتبارات بانک جهانی و بخش دولتی در حال تکمیل است، در ساحل راست خود به‌جز مزارع شهرستان میاندوآب بخشی از زمین‌های کشاورزی منطقه بناب و ملکان را هم تحت‌پوشش دارد. ساحل چپ هم‌ دشت مابین دو رودخانه سیمینه‌رود و زرینه‌رود، «دشت مرکزی»و دشت زرین مکریان شمالی «شامات و چومی مجیدخان» یکی از مهم‌ترین قطب‌های کشاورزی کشور را زیر پوشش خود دارد. البته پیامدهای این تلاش‌های اجرایی تاکنون برای کشاورزان ملموس نبوده و عملیاتی کردن تصمیمات این کارگروه با اماواگرهای فراوانی روبه‌رو است؛ امری که موجب بیم و یأس مردمی شده که هراسان از آینده بحران بی‌آبی، در انتظار راه چاره هستند. بحران کنونی که متاسفانه آثار تخریبی آن اندک‌اندک در حال ظهور است در صورت عدم چاره‌اندیشی، عرصه‌های اقتصادی، اجتماعی و سیاسی و در یک کلام حیات انسانی و زیست‌محیطی شمال‌غرب کشور را با مخاطرات جدی روبه‌رو خواهد کرد. بیشتر کارشناسان معتقدند بخش عمده آب مصرفی در بخش کشاورزی به هدر رفته و پر واضح است برای استفاده بهینه از آب باید ابتدا نسبت به ساماندهی بخش کشاورزی اقدام کرده و ساختاری نوین و علمی برای آن تدوین و پیاده کرد. بدون پرداختن به نواقص و کمبودهای بخش کشاورزی هر طرح و برنامه برای مدیریت آب منتج به نتیجه نبوده و کاری عبث و هزینه‌بردار است. ناگفته پیداست در بحران کم‌آبی عوامل متعددی دخیلند که می‌توان در کنار بی‌درایتی و ناکارآمدی و سوءمدیریت دولتی در اجرای طرح‌های استراتژیک آب و خاک و برداشت و تفسیر غلط از مقوله توسعه، بی‌تفاوتی مردم و به ویژه کشاورزان را نیز باید نسبت به حیاتی‌ترین عنصر طبیعت افزود. صد البته بی‌برنامگی و کج‌سلیقگی کشنده دولتی و بی‌تفاوتی ویرانگر مردم داستانی است پر‌آب چشم! نقد دیگری که به اینگونه طرح‌ها و کلا این نگاه به توسعه وارد است، در نظر نگرفتن مردم و از بالا نگریستن به کشاورزان و نامحرم دیدن آنهاست؛ امری که باعث شده در میان کشاورزان فضایی آمیخته با شک و شایعه و بدبینی و ناامیدی حاکم شود. با چنین اوضاعی در آغاز فصل کاشت پاییزه که پرسش‌های بی‌پاسخ فراوانی پیش روی تولیدگران بخش کشاورزی قرار دارد، آنها را بیش از پیش هراسان و سردرگم کرده است. جا دارد مسوولان ذی‌ربط«استانداری، وزارت نیرو و جهاد کشاورزی» به همراه کارگروه نجات دریاچه ارومیه که درصدد مدیریت بحران کم‌آبی هستند، قبل از آنکه کشاورزی و دامداری که تنها منبع درآمد و معیشت بزرگ‌ترین قشر جامعه یعنی کشاورزان و روستاییان و به یک معنی تنها پتانسیل بالقوه تولیدی جنوب استان است، به درد دریاچه گرفتار نیامده و ایست قلبی نکند، به صورت جدی و شفاف و در اسرع وقت برنامه‌های اجرایی طرح«نکاشت» را از جلسات محرمانه خارج و از طریق صداوسیما و رسانه‌های سرتاسری و محلی به اطلاع کشاورزان و روستاییان برسانند، چون فرار از مسوولیت و پنهان‌کاری بحران را حادتر و خسارت‌ها را دوچندان خواهد کرد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.