باید و نبایدهای نشست «آستاراخان»
اردشیر زارعیقنواتی
توافق حول تعیین رژیم حقوقی دریای خزر بعد از 20سال همچنان به یک موضوع لاینحل تبدیل شده است. با اکتشافات جدیدی که در دریای خزر انجام گرفته و بهصورت تقریبی مشخص شده که در این حوزه مشترک حدود 48میلیارد بشکه نفت و 2/8تریلیونمترمکعب گاز نهفته است، اهمیت مذاکرات آستاراخان دوچندان شده. بیشترین منابع نفتی - گازی این حوزه مشترک در سواحل قزاقستان، آذربایجان و ترکمنستان کشف شده است که به همین دلیل موضوع تعیین خط ساحلی در رژیم حقوقی دریای خزر از اهمیت اصلی در کنار سهم تمامی پنج کشور از منابع خزر برخوردار است. نقطهقوت و مثبت قضیه در این حوزه مشترک به انطباق منافع مسکو - تهران بر سر توافق حول عدمدخالت نیروهای نظامی خارجی در این منطقه و همچنین عدمتوافق برای احداث خط لوله نفتوگاز بدون موافقت هر پنجکشور ساحلی خزر خواهد بود. از آنجا که هماینک روسیه درخصوص موضوع اوکراین و تشدید اختلافات با غرب در آستانه ورود به یک جنگ سرد جدید قرار گرفته است بدون شک اجازه حضور دخالتگران غربی در حوزه خزر میتواند موقعیت تهران را برای امتیازگیری از دو کشور آذربایجان و ترکمنستان تقویت کند. از آنجا که بیشترین منابع قابلاستحصال نفتوگاز
در دریای خزر در سواحل نزدیک و قلمرو آبی آذربایجان، قزاقستان و ترکمنستان قرار دارد، در صورت عدم عقبنشینی این کشورها نسبت به سهم ایران، با توجه به پیچیدگی حقوقی این موضوع و ضرورت احداث خطلوله از بستر دریای خزر که تاکنون توافقی حول آن شکل نگرفته است، تهران برای کسب امتیاز باید از این موضوع نهایت استفاده را ببرد. به همان اندازه که تعیین موقعیت حقوقی دریایخزر در این مقطع زمانی به لحاظ «اقتصادی» برای آذربایجان، قزاقستان و ترکمنستان مهم است، بهدلیل«سیاسی» در شرایط تشدید بحران مسکو با غرب و تمایل این کشورها به معاملات نفتی - گازی با رقبای روسیه برای این کشور تهدیدکننده تلقی میشود، عدم پذیرش سهم 13درصدی مدنظر آستانه، عشقآباد و باکو برای تهران در شرایط فعلی اجتنابناپذیر خواهد بود. عدمتوافق مطمئنا بهتر از یک توافق بد خواهد بود و به دلیل اینکه تامین منافع اصلیترین بازیگران این حوزه درصورت توافق سهکشور آذربایجان، قزاقستان و ترکمنستان است و فعلا تهران قادر به بهرهبرداری از منابع انرژی در این حوزه نیست.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.