رییس «سازمان هواپیمایی کشور» اعلام کرد
خلبان، نقص فنی و محیط؛ دلایل سقوط «ایران140»
شرق: اینبار همه تقصیرها گردن خلبان نیفتاد و نقصفنی و عوامل محیطی نیز در سقوط هواپیمای «ایران140» موثر تشخیص داده شد. رییس سازمان هواپیمایی کشور روز گذشته پس از گذشت 52روز از سقوط مرگبار«ایران140»در نزدیکی فرودگاه مهرآباد، درحالیکه ترجیح داد به جای استفاده از عنوان«ایران140»هواپیمای ساقط شده را «آنتونوف» معرفی کند، اعلام کرد: «در سقوط یک هواپیما، مجموعهای از عوامل تاثیرگذار هستند که حادثه نوزدهم مرداد نیز از این مساله مستثنی نیست. در حادثه سقوط هواپیمای آنتونوف140 سهعامل اصلی اشتباهات انسانی، نقص فنی و عوامل محیطی دخیل بودند.» «ایران140» متعلق به شرکت هواپیمایی سپاهان صبح روز 19 مرداد، مهرآباد را با 40مسافر و هشتخدمه به مقصد طبس ترک اما لحظاتی بعد از برخاستن از باند در بلوار شیشه مینا واقع در شهرک آزادی سقوط کرد و 40نفر را به کام مرگ کشاند. بعد از این حادثه انتقادهای زیادی از«ایران140» مطرح شد و رییسجمهوری نیز دستور داد پرواز این مدل از هواپیماها متوقف شود. برخی کارشناسان اعلام کردند این هواپیما بهدلیل اینکه از روی نمونه اوکراینی آنتونوف ساختهشده با شرایط اقلیمی ایران سازگار نیست. آنها دمای
بالای هوا در روز حادثه و بار زیاد را از جمله عوامل سقوط دانستند. جهانگیریان دیروز نقش دمای هوا را موثر دانست و گفت: «روز 19مرداد یکی از گرمترین روزهای سال در تهران بود و در لحظه بلندشدن هواپیما از باند که ساعت 9:20صبح بود دمای باند حدود 38درجه سانتیگراد ثبت شده است. یکی از واضحترین اصول فنی در پرواز هواپیماها این است که توان موتور در دمای بالا، بسیار پایین میآید. هواپیمای سقوطکرده صبح روز حادثه از اصفهان به مقصد تهران پرواز کرده و در این زمینه هیچ مشکل فنی یا ابهامی گزارش نشده است. از دیگر سو ارتفاع باند فرودگاه مهرآباد نسبت به دریا و بالابودن آنکه در توان موتور تاثیرگذار است از دیگر عوامل مطرحشده در این زمینه است.» عوامل محیطی و نقصفنی سبب شد یکی از موتورهای هواپیما در همان ابتدای پرواز از کار بیفتد، اما سازمان هواپیمایی کشور بقیه تقصیرها را متوجه کاپیتان ایزدپناه -خلبان- و کمکش دانست. او گفت: «در لحظه بلندشدن هواپیما از باند فرودگاه موتور راست آن از دست رفت اما متاسفانه خلبان و کمک او نتوانستند در لحظهای که این موتور خاموش شد، مساله را شناسایی کنند و همین باعث شد هواپیما از زمین بلند و کنترل
آن بسیار دشوار شود.» البته محمد شهبازی، رییس گروه بررسی سانحه هواپیمای ایران140 دلیل اینکه خلبان متوجه ازکارافتادن موتور نشد را نیز نقص فنی دانست و گفت: «موتور سهثانیه قبل از جداشدن هواپیما از باند، از کار افتاد و سامانه اعلام اخطار موتور هم عمل نکرد. بهدلیل اشکال در سیستم کنترل موتور، خلبان علایم و اخطارها را با تاخیر دریافت کرد ضمن آنکه ملخ هواپیما نیز با تاخیر 18ثانیهای وظیفه خود را انجام داد.» پس از سقوط «ایران140» بسیاری این سوال را مطرح کردند که چرا هواپیما نتوانست با یکموتور دوباره فرود بیاید. جهانگیریان در اینباره گفت: «وقتی که یکی از دو موتور هواپیما از دست میرود طراحی این هواپیماها بهصورتی است که به شکل خودکار موتور دیگر هواپیما تا 10درصد با توان بیشتر به کار خود ادامه میدهد اما حتی این مساله نیز نتوانست مانع سقوط هواپیما شود. وقتی یکی از موتورهای هواپیما از کار میافتد به شکل طبیعی هواپیما به همان سمت کشیده میشود و میچرخد. خلبان باید در این شرایط تلاش میکرد هواپیما را در مسیری مستقیم نگه دارد و مانع از حرکت زیاد آن به سمت موتور خاموششده شود اما با توجه به اینکه لحظه خاموششدن
موتور فاصله اندکی از زمان بلندشدن هواپیما از باند داشت، هواپیما نتوانست قدرت مانور بالایی پیدا کند و ارتفاع بگیرد. از این رو هواپیمای آنتونوف140 که در حدود یکدقیقهو30ثانیه زمان پروازی داشت فقط تا ارتفاع 45متر از زمین بلند شد و پس از چرخش بسیار زیاد به سمت راست که طرف موتور خاموش شده بود، در یکی از خیابانهای نزدیک فرودگاه سقوط کرد.» خلبان هواپیمای تهران - طبس از خلبانان باسابقه و استاد پرواز بود. جهانگیریان در اینباره گفت: «خلبان هواپیمای سقوطکرده تجربه بسیار زیادی در هدایت هواپیماهای مسافرتی به خصوص آنتونوف140 داشت. او 9هزارو15ساعت پرواز غیرنظامی داشت که از این ساعات دوهزارو200ساعت مربوط به پرواز با آنتونوف140 میشود. کمک خلبان این پرواز نیز نزدیک به 500 ساعت سابقه پرواز با این هواپیما را ثبت کرده است.» جهانگیریان در ادامه درباره تاریخچه ساخت و مونتاژ این هواپیما در ایران توضیح داد: «این هواپیما در سال 1374 در اوکراین طراحی و در سال 1375 قرارداد ساخت آن در ایران بسته شد. در سال 1376 ساخت هواپیما در اوکراین به پایان رسید و مراحل آزمایشهای پروازی آن آغاز شد. عملیات مونتاژ آنتونوف140 در ایران از سال
1378 آغاز شد و سازمان هواپیمایی کشورهای مشترکالمنافع جواز پرواز آن را از سال 1379 و سازمان هواپیمایی ایران نیز مجوز پرواز آن را از سال 1380 ثبت کرد. کار ساخت اولین نمونه مونتاژ این هواپیما در سال 1380 در ایران به پایان رسید و در حال حاضر نزدیک به 20فروند از این مدل (آنتونوف140) در کشورهای روسیه و اوکراین پرواز میکنند از این مدل 10 فروند در ایران وجود داشت که شش فروند در اختیار سازمانها و ارگانهای نظامی بود و چهار فروند نیز در اختیار شرکت هسا قرار داشت. وی اضافه کرد: اولین پرواز مسافری آنتونوف140 در ایران در سال 1383 و از سوی شرکت هواپیمایی سفیران انجام شد که این شرکت پس از دو سال بنا به دلایلی پروازهای مسافرتی آن را متوقف کرد. در سال 1390 شرکت هسا و بخش مسافرتی با نام هساایر که بعدها به سپاهانایر تغییر نام داد با چهار فروند آنتونوف مبادرت به حمل مسافر کرد که این روند تا نوزدهم مرداد ادامه داشت. وی در بخش دیگری از صحبتهای خود درباره اقدامات انجامشده از سوی سازمان هواپیمایی کشوری پس از سقوط هواپیما نیز تصریح کرد: در روز حادثه اقدامات لازم برای اطلاعرسانی مراجع ذیربط، سازمان ایکائو، شرکت و شرکتهای
طراح و سازنده هواپیما آغاز شد و در اقدام بعدی، جمعآوری اطلاعات و رسیدگی به سانحهدیدگان در دستور کار قرار گرفت. رییس سازمان هواپیمایی کشوری درباره نحوه بازخوانی اطلاعات دو جعبه سیاه هواپیما نیز گفت: هر دو جعبه سیاه هواپیما در روز حادثه پیدا شده و برای بازخوانی اطلاعات به آزمایشگاه مخصوص که در آن متخصصان اوکراینی و روسی نیز حاضر بودند، فرستاده شد. همچنین یک کمیته بررسی سانحه، با حضور پنج متخصص و با تشکیل 11 کمیته مجزا آغازبهکار کرد که تا امروز جلسات مکرری به منظور بررسی دقیق ابعاد ماجرا برگزار کرده است. به گفته جهانگیریان، در آیندهای نزدیک اطلاعات دقیق حادثه و گزارش رسمی کمیسیون بررسی و ارایه خواهد شد. در همین حال دکتر «فتحالله امی» مدیرگروه هوافضای دانشگاه تربیتمدرس اعلام کرد: «در انتخاب، انتقال فناوری و بهرهبرداری از هواپیمای ایران ۱۴۰ هیچگاه نظر دانشگاهیان پرسیده نشد.» نماینده وزارت علوم، تحقیقات و فناوری نیز در ستاد توسعه فناوری و صنایع دانشبنیان هوایی و هوانوردی در حاشیه اولین جلسه این ستاد که چند روز پیش برگزار شد، با انتقاد از توجه نکردن به نظرات کارشناسی دانشگاهیان در پروژه هواپیمای
«ایران۱۴۰» اظهار کرد: «این پروژه از همان ابتدا انتقادات گسترده استادان دانشگاهی را به دنبال داشت.» دکتر «امی» که در هنگام انتخاب هواپیمای آنتونوف، رایزن علمی ایران در روسیه بود، تصریح کرد: «جلسات بسیاری در آن زمان برای انتخاب هواپیما در روسیه برگزار میشد، اما حتی یکبار از من یا هیچیک از استادان دانشگاههای دیگر برای شرکت در این جلسات دعوت به عمل نیامد.» وی با اشاره به مشکل عدمتوانایی هواپیما برای پرواز با یک موتور و کارآیی ضعیف موتورهای این هواپیما بهویژه در هوای گرم افزود: «مشکل موجود در موتورهای هواپیمای ایران۱۴۰ موضوعی بود که کارشناسان دانشگاهی بارها در مورد آن هشدار داده بودند اما گوش شنوایی برای این هشدارها نبود.» مدیرگروه هوافضای دانشگاه تربیتمدرس همچنین با یادآوری این واقعیت که موتور هواپیمای «ایران۱۴۰» تبدیلشده موتور بالگرد است، گفت: «تبدیل موتور بالگرد به موتور هواپیما کار صحیحی نبود و این افت راندمان موتور را بهدنبال داشت؛ بهنظر میرسد همین عامل باعث شده که هواپیما در هنگام بلندشدن از قدرت کافی برخوردار نباشد و سقوط کند.» دکتر «امی» با اشاره به هزینههای بالایی که تاکنون صرف ساخت
هواپیمای «ایران۱۴۰» شده، ادامه داد: «اگر انتقادی به هواپیمای ایران۱۴۰ میکنیم منظور آن نیست که خط تولید را ببندیم و تمام هزینهها و زمان و دانش فنی بهدستآمده در این پروژه را به باد دهیم، بلکه دیدگاه کارشناسی میگوید باید اشکالات هواپیما را برطرف کرد و تا زمانیکه این اشکالات وجود دارد از آن برای جابهجایی مسافر استفاده نشود.» وی افزود: «هواپیمای ایران۱۴۰ هواپیمای خوبی است و تنها مشکل آن موتورهای ضعیفش است. درصورتی که موتورهای آن تعویض شود میتواند به جمع هواپیماهای مطمئن و اقتصادی بپیوندد.»
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.