خیابانهای «منهتن» در تسخیر معترضان
به «والاستریت» سرازیر شوید
کامیلا تولمین: روز یکشنبه، قریب به 400هزارنفر در یک راهپیمایی پرسروصدا و هدفمند، خیابانهای منهتن را به تسخیر خود درآوردند. پیر و جوان، از اقصینقاط جهان، به خیابانها آمده بودند تا مطالبات خود را برای مقابله با تغییرات آبوهوایی فریاد بزنند. آنان با مشاهده تصاویر راهپیماییهایی مشابه در استرالیا، اندونزی، پاریس، لندن و مکزیک که در نمایشگرهایی بزرگ نمایش داده میشدند، قوت قلب میگرفتند. نیویورک از سال2009 و اجلاس کپنهاگ، شاهد چنین گردهمایی عمومی گستردهای پیرامون مسایل اقلیمی نبوده است. این در حالی است که اجلاس سالانه مجمععمومی سازمانمللمتحد در تمامی این هفته برقرار خواهد بود. اجلاس ویژه تغییرات آبوهوا در سازمانملل نیز روز 23سپتامبر بر طرح اقداماتی متمرکز خواهد بود که روند مهار تغییرات آبوهوایی را شتاب میبخشند. بانکیمون، دبیرکل سازمانملل، مشتاق آن است تا پیش از کنفرانس بزرگ آبوهوایی پاریس در دسامبر2015، کشورها را وادار کند تا نسبت به مسوولیتهای خود، تعهداتی قرص و محکم بدهند. اما هیچکدام از ما خواستار تکرار تجربهای همچون اجلاس2009 کپنهاگ نیستیم؛ یعنی همان اجلاسی که بسیاری از
سران دولتها را گردهم آورد، اما بسترهایی کافی برای توافق فراهم نیاورد. با وجود آنکه برخی با خوشبینی از دستاوردهای بسیار اندک این اجلاس سخن میگویند، اما حقیقت آن است که همگی ما از فقدان رهبری و اراده سیاسی از جانب تمامی بازیگران مهم عرصه بینالملل نومید شده بودیم. اما اجلاس کپنهاگ درس بسیار مهمی به ما آموخت و آن اینکه نمیتوان عنان رهبری سیاسی حول مبحثی به پیچیدگی و عمق تغییرات اقلیمی را به دست گرفت، مگر آنکه دانش، اعتماد و اشتیاق لازم را در میان رایدهندگان و موکلان آنان در شرکتها، وزارتخانهها، پارلمانها و دولتهای محلی ایجاد کنیم. مردم باید احساس کنند مقابله با تغییرات اقلیمی نهتنها امری ممکن است، بلکه دولتمردان و رهبران تجاری نیز در این مسیر آنان را همراهی خواهند کرد. از سال2009 به اینسو شاهد گسترش پردامنه این سنخ اقدامات بودهایم که توانسته است کمکم ماهیتی تودهای بیابد. شمار بسیار زیادی از شعارها در راهپیمایی آبوهوا معطوف به خواست اعمال مالیات بر کربن بود. بانک جهانی این هفته گزارش داد علاوه بر 73کشور و 22ایالت و شهر، یکهزار شرکت نیز از طرح قیمتگذاری بر کربن حمایت کردهاند که در مجموع
54درصد از گاز گلخانهای تولیدی در سطح جهان را پوشش میدهند. نام چین، آفریقایجنوبی، تعدادی از ایالتهای آمریکا و برخی گزینههای نامحتمل همچون روسیه نیز در این بین به چشم میخورد. قیمتگذاری بر کربن منشأ تغییرات فراوانی است. برآورد شده است تا پیش از آنکه دولت استرالیا در اوایل سال جاری، مالیات بر کربن را حذف کند، انتشار گازهای گلخانهای در آن کشور تا 18درصد کاهش یافته بود. امروز برخی از کشورها موفق شدهاند با گنجاندن تعهدات آبوهوایی فراجناحی خود در قانون، مباحث اقلیمی را از چنگال سیاست خارج کنند. بسیاری از مدیرعاملان شرکتها نیز نقشی ارزشمند در آگاهیبخشی به همتایان خود ایفا کردهاند. آنان تاکید دارند شرکتها با انعطاف بیشتر در قبال شوکهای آبوهوایی میتوانند سود بیشتری حاصل کنند. همچنین شمار روزافزونی از سرمایهگذاران نیز بیش از پیش به آندست مخاطراتی توجه نشان میدهند که نتیجه نپرداختن به تغییرات آبوهوایی است. بسیاری از شعارها در راهپیمایی روز یکشنبه مضرات و پیامدهای شوم سوختهای فسیلی را هدف قرار داده بودند. معترضان خواستار قطع یارانهها و عدم سرمایهگذاری از سوی سرمایهگذاران حقوقی همچون
دانشگاهها و کلیساها در صنعت نفت بودند. این تازه آغاز راه است. جنبش تغییرات آبوهوایی با پاگرفتن جنبش «به والاستریت سرازیر شوید»، شتاب بیشتری خواهد یافت. اما با این وجود هنوز بهواسطه درهمتنیدگی انرژی فسیلی با عملکرد اقتصادی و نظامهای مالی، مقاومت و لختی فراوانی در نظام سرمایهداری وجود دارد. با این همه، مخاطراتی که از سوختهای فسیلی متوجه سرمایهگذاران بوده و حباب کربنی که بر بازارهای مالی سایه افکنده است، به مرور زمان آشکارتر خواهند شد. بنا بر گزارش هفته پیش وبسایت «اقتصاد جدید اقلیمی»، 15سال آینده برای مقابله و جلوگیری از تغییرات شدید و بازگشتناپذیر آبوهوایی بسیاری کلیدی خواهد بود. دگردیسی عمیق ساختاری در نظام انرژی جهانی، مسیر توسعه را هموار کرده و اقلیمی مناسبتر فراهم میآورد. اما همانطور که صنعت مبتنی بر سوخت فسیلی بیسروصدا کنار نخواهد رفت، کشورهایی که متکی بر این منبع انرژی هستند نیز احتمالا به آسانی از درآمد حاصل از تقاضای همیشگی و سیریناپذیر برای بشکههای نفت دست نخواهند کشید. در نهایت، با سوالهای سیاسی مهمی روبهرو خواهیم شد. از جمله آنکه چگونه میتوان بر منافع حاصل از سوخت فسیلی
فایق آمد؟ یکی از معترضان منهتن پاسخی در چنته داشت. او بر این باور است که مردم با زبان حقیقت با صاحبان قدرت سخن میگویند. بهواسطه قدرت مردم است که باید به رهبران سیاسی پیامی بسیار روشن فرستاد: ما تنها در صورتی از شما حمایت میکنیم که شما نیز جسارت لازم برای اعمال مالیات بر کربن را داشته باشید، مسیر آیندهمان را با کربنی کمتر رقم بزنید و اداره صنایع مبتنی بر سوخت فسیلی را در دست بگیرید و بدانید فروپاشی سیاسی نتیجه نادیدهانگاشتن ماست.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.