مصرف آب؛ مستقیم ۱۸۰لیتر و غیرمستقیم ۳هزارلیتر
صدور سالانه 3میلیاردمترمکعب «آب مجازی» از ایران
مرضیه بیانی
با صادرات 408میلیونتن محصول کشاورزی، سالانه سهمیلیاردو 587میلیونمترمکعب آب مجازی* صادر میشود. اما در مقابل بهدلیل بالابودن میزان واردات این محصولات و شاید محصولاتی با مصرف آب بیشتر، حدود 18میلیاردو150میلیونمترمکعب آب وارد کشور میشود.
در ایران متوسط مصرف مستقیم آب توسط هر نفر صد الی 180لیتر در روز است. این میزان آب برای تهیه انواع نوشیدنیها، تعداد دفعات شستوشوی ظرف، ماشین، لباس، استحمام و... استفاده میشود. اما به غیراز این میزان مصرف نیز هر فرد بهطور غیرمستقیم سههزارلیتر در روز آب مصرف میکند. یعنی هر فرد با مصرف میوه و شیرینی، وعدههای غذایی و استفاده از امکانات رفاهی مانند استخر، حملونقل و... حدود سههزارلیتر آب مصرف میکند.
بر این اساس، در شرایط بحرانی امروز، یکی از راهحلها برای بهینهسازی مصرف آب، توجه به میزان مصرف آب در بخش کشاورزی بهعنوان بزرگترین مصرفکننده آب در کشور است. به این صورت که تولید و در نتیجه، صادرات محصولات آببر مدیریت شده و محدودتر شود و در مقابل، واردات این محصولات افزایش یابد. به این ترتیب از یکسو آب مجازی بیشتری به کشور وارد شده و در مقابل، آب موجود در کشور صرفهجویی میشود.
لزوم داشتن یک الگوی کشت صحیح سالهاست که محور بحثها در وزارت جهادکشاورزی است. الگوی مناسبی که مجابنبودن کشاورزان برای اجرای آن، بزرگترین مانع بر سر راه توفیق این طرح تاکنون بوده است. اما این بحث با خالیشدن سدهای لار و لتیان جدیتر در این وزارتخانه دنبال میشود. مسوولان از وزیر جهاد کشاورزی گرفته تا معاونان او و مدیران این مجموعه، از پرمصرفها سخن میگویند و بر اصلاح الگوی کشت تاکید میکنند. وزیر جهاد کشاورزی روز گذشته از هندوانه بهعنوان یک محصول پرآب نام برد و معاون وی، شریعتمدار نیز تولید گندم را به دلیل استفاده بالای آب، مقرونبهصرفه ندانست.
مشاور عالی وزیر جهاد کشاورزی با اعلام اینکه سال گذشته حدود 92میلیاردمترمکعب آب در بخش کشاورزی مصرف شده، اعلام کرد: در شرایط حساس کنونی، باید الگوی کشتی را تعریف کنیم تا براساس بهرهوری بیشتر آب باشد و بر همان اساس، باید برنامه کشت را عملی کنیم.
شریعتمدار ادامه داد: یکی از راهکارهای جایگزین که در جهان بهعنوان مقوله مهمی برای مقابله با بحران آب و کاهش مصرف آب در بخش کشاورزی مدنظر بوده، موضوع «آب مجازی» است؛ بهگونهای که براساس این استراتژی باید منابع آبی در هر کشوری صرف تولید محصولی شود که از نظر اقتصادی درآمد بیشتری به همراه دارد و کمبود محصولات دیگر باید از طریق واردات تامین شود. شریعتمدار اظهار کرد: در ایران سالانه بین 18 تا 20میلیاردمترمکعب آب از طریق واردات محصولاتی مانند گندم، برنج، دانههای روغنی، ذرت و... وارد میشود و این بهاین معناست که اگر بخواهیم این محصولات را در کشور تولید کنیم، باید به همین میزان، آب در کشور مصرف کنیم.
*در مراحل تولید یک فرآورده کشاورزی یا صنعتی از مرحله اولیه تولید تا مرحله عرضه به بازار و دفع مواد و بازیافت آن، مقادیر معینی آب مصرف میشود. هر میزان آب که بهصورت تجمعی از تولید تا عرضه مصرف شده باشد؛ آب مجازی نامیده میشود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.