|

«امروز» نماینده ایران در «اسکار» شد

میرکریمی خطاب به منتقدان فیلمش: بی‌تقصیرم

فرانک آرتا

بالاخره نماینده سینمای ایران در هشتادوهفتمین مراسم اسکار انتخاب شد. روز گذشته فیلم «امروز» به کارگردانی رضا میرکریمی، توسط هیات انتخاب برای رقابت در مهم‌ترین جایزه سینمایی دنیا برگزیده شد. پیش از این، در زمان صدارت جواد شمقدری، فیلم «یه‌حبه قند» این کارگردان، به‌عنوان نماینده سینمای ایران معرفی شده بود که رییس سازمان سینمایی در واکنش به ساخت فیلم «آرگو» در آمریکا، مراسم اسکار را تحریم کرد و در نتیجه «یه‌حبه قند» از ادامه حضور بازماند. روز گذشته امیر اسفندیاری، سخنگوی هیات انتخاب فیلم‌های ایرانی برای معرفی به فرهنگستان علوم و هنرهای سینمایی، در سخنانی گفت: «این هیات پس از بحث و بررسی و بازبینی برخی از فیلم‌های موردنظر، عاقبت فیلم «امروز» ساخته رضا میرکریمی را به نمایندگی سینمای ایران در هشتادوهفتمین مراسم اسکار انتخاب کرده است.» اسفندیاری افزود: «در جلسه نهایی، پس از طرح مباحثی درخصوص 10فیلمی (آذر، شهدخت، پرویز و دیگران، استرداد، امروز، برف، تنهای‌تنهای تنها، چ،خسته نباشید، خط‌ویژه، زندگی مشترک آقای محمودی و بانو و سربه‌مهر) که برای بررسی بیشتر به این مرحله راه‌یافته بودند و مطابق مقررات، به‌مدت حداقل یک‌هفته متوالی در فاصله زمانی ۹مهر سال گذشته تا هشت‌مهر سال‌جاری، بر اساس عرف پذیرفته در کشورمان، در برنامه رسمی اکران عمومی قرار گرفته بودند، بحث اعضا عمدتا بر دو فیلم متمرکز شد: «امروز» به‌عنوان فیلمی ساخته یکی از کارگردانان شاخص نسل میانه که پس از اکران موفق در ایران، در نمایش افتتاحیه بین‌المللی در جشنواره تورنتو نیز بازخوردهایی قابل‌تامل داشته است و همچنین «تنهای‌تنهای‌تنها» به‌عنوان فیلمی برآمده از نسل جدید فیلمسازان که جسورانه پیام عدالت، صلح و دوستی را به جهانیان منتقل می‌کند. در نهایت اعضای هیات با بررسی تمام جوانب، از میان گزینه‌های مذکور، فیلم «امروز» را برای معرفی به فرهنگستان علوم و هنرهای سینمایی برگزیدند.» اعضای هیات انتخاب شامل حبیب احمدزاده (نویسنده و استادیار دانشگاه)، احمد امینی (کارگردان)، آرش امینی (مدیرکل حوزه ریاست و امور بین‌الملل سازمان سینمایی و امور سمعی‌وبصری)، امین تارخ (بازیگر و مدرس سینما)، ایرج تقی‌پور (تهیه‌کننده)، امیر اسفندیاری (معاونت بین‌الملل بنیاد سینمایی فارابی)، پرویز شیخ‌طادی (نویسنده و کارگردان)، محمدباقر قهرمانی (مدرس دانشگاه) و مجید میرفخرایی (مدیر هنری) بودند. واکنش میرکریمی رضا میرکریمی، بعد از شنیدن خبر انتخاب فیلمش گفت‌وگوی کوتاهی با «شرق» انجام داد: واکنشتان به این خبر که هیات انتخاب، فیلم «امروز» را به‌عنوان نماینده سینمای ایران، به هشتادوهفتمین دوره مراسم اسکار معرفی کرده چیست؟ طبعا خوشحالی، نخستین واکنش من است و همین‌طور از هیات انتخاب نهایت تشکر را دارم که فیلم «امروز» را برگزیدند. مطمئن هستم فیلم‌های دیگر هم چنین شایستگی‌ای داشتند. منتها هر هیات نظری دارد و اینکه نظرشان فیلم «امروز» بود، مایه شادمانی است. البته آدم طلبکاری نیستم و اگر هم هیات انتخاب نظرشان فیلم دیگری بود به نتیجه آرا احترام می‌گذاشتم. آیا با این نظر موافق هستید که در پی بی‌مهری به فیلم «یه‌حبه قند» در زمان خودش، حالا «امروز» فرصت معرفی پیدا کرده؟ واقعیت این است که آن زمان هم همکارانم در فضای سینما فیلم «یه‌حبه قند» را انتخاب کرده بودند و فیلم هم معرفی شد. منتها مدیریت وقت تصمیم دیگری گرفت. یکی از تماشاگران در جشنواره فیلم «تورنتو» نظری درباره فیلم «امروز» داشت، مبنی بر اینکه فیلم ساختار هالیوودی دارد. خودتان هم از چنین اظهارنظری تعجب کردید. تحلیلتان از این نکته چیست؟ خب، واکنش و استقبال تماشاگران در جشنواره فیلم تورنتو خیلی خوب بود و از اینکه فیلم توانست با تماشاگر ارتباط برقرار کند، خوشحال شدم. منتها در آن جلسه سوالات متنوع و متفاوتی مطرح شد؛ از جمله اینکه درباره رنگ در فیلم، استفاده از نور، شکل دکوپاژ و... پرسیدند و درواقع پرسش‌ها تخصصی بود. یکی از تماشاگران هم در آن میان اشاره به همین موضوع کرد که شما کردید. شاید داشت درباره انسجام در ساختار سخن می‌گفت. به هر شکل هرکدام از تماشاگران نظرات مختلفی داشتند. در ایران فیلم «امروز» شما مخالفانی دارد. حالا با معرفی فیلمتان به مراسم اسکار چه حرفی می‌خواهید به مخالفان فیلم بزنید؟ می‌خواهم بگویم: فقط بدانید من بی‌تقصیرم. جسور یا کم‌توان؟ فیلم «امروز»، در حالی جواز حضور در رقابت‌های اسکار را گرفته که موافقان و مخالفان خود را دارد. پخش‌کنندگان سینما بر این نکته تاکید می‌کنند که همیشه فیلمی توانسته در این مسیر، پیچ‌وخم موفقیت را راحت‌تر و مطمئن‌تر طی کند که پخش‌کننده بین‌المللی داشته باشد. فیلم «امروز» البته از چنین موقعیتی برخوردار نیست؛ ضمن اینکه از زمان نمایش آن در جشنواره فیلم فجر، مخالفان جدی دارد. مخالفان، «امروز» را فیلمی کند و بی‌رمق معرفی کرده‌اند و گاه مخالفت‌ها از مرز فیلم گذشته و به خود کارگردان هم رسیده. حتی عده‌ای معتقدند که «امروز» چوب کارگردانش را می‌خورد. در عین حال برخی منتقدان به حضور ناموفق میرکریمی در اسکار2005 اشاره می‌کنند و اینکه این کارگردان یک‌بار با فیلم «خیلی دور، خیلی‌نزدیک» به اسکار رفت، ولی دست‌خالی برگشت. فیلم البته موافقانی هم دارد. به‌طور مثال جعفر پناهی، بهمن سال پیش در تحلیلی، میرکریمی را فیلمسازی جسور خواند که این جسارت را در فیلم‌های قبلی‌اش هم می‌توان دید، اما در «امروز» به قله آن پای می‌نهد... . کارگردان «بادکنک سفید» در بخشی از نوشته خود اشاره کرده بود: «نویسنده و کارگردان با آگاهی از دادن اطلاعات اضافی پرهیز می‌کنند تا حکایت امروز ایران را بسازند؛ ایرانی که نمادش بیمارستان است؛ بیمارستانی که درخت‌های تنومند آن حکایت از قدمتش دارد و هنوز ناتوان از بازسازی دوران جنگ است؛ بیمارستانی که بیمارانش از صداهای مزاحم آرامش ندارند؛ صداهایی که ظاهرا در اثر بازسازی ایجاد می‌شود، ولی سروصدا برای هیچ است و بیشتر ادای بازسازی است، با این وجود همه گردانندگانش از مسوولان و مدیران گرفته تا نگهبان دم‌درش، بیشتر از آنکه به فکر درمان باشند به فکر پرونده و پرونده‌سازی برای بیمارانند و خود را محق می‌دانند هر قضاوت کورکورانه‌ای که می‌خواهند بکنند و این قضاوتشان را حتی با خشونت نشان دهند... .»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.