|

گفت‌وگوی «شرق» با سخنگویان ستادهای «عبدالله عبدالله» و «اشرف‌غنی احمد‌زی»

فریبا پژوه

سخنگوی «احمدزی» در گفت‌وگو با «شرق»: تیم «عبدالله» مردم افغانستان را گروگان گرفته است در ماه‌های گذشته و پس از برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری در افغانستان، تنها یک‌خبر از کشور همسایه به گوش می‌رسد و آن ادامه ناامنی و بی‌ثباتی است. از شانزدهم‌برج حمل- اردیبهشت - و پس از برگزاری انتخابات، بسیاری نسبت به تغییر شرایط در افغانستان امیدوار شدند اما پس از گذشت حدود شش‌ماه از برگزاری انتخابات، هنوز از اعلام نتیجه نهایی آرای مردم خبری نیست و تاسف‌بارتر آنکه جدال پیرامون اعلام نتایج انتخابات، خود، به عامل تهدید‌کننده ثبات افغانستان تبدیل شده و اتهام‌زنی، شایعه‌پراکنی گسترده و تهدید بی‌محابای دونامزد و هواداران‌شان، موجب نگرانی جدی مردم افغانستان و ناظران خارجی را فراهم آورده است. حتی حضور وزیر خارجه‌ایالات‌متحده و مقامات بلندپایه سازمان‌ملل در این کشور نتوانسته‌اند رقابت فرسایشی انتخابات ریاست‌جمهوری افغانستان را متوقف کنند. تنش‌ها به حدی جدی است که برخی کارشناسان را به این باور رسانده که استفاده از شیوه‌های دموکراتیکی مانند رای‌گیری در کشوری که دموکراسی در آن نهادینه نشده و اغلب راهبرانش، ردای جنگ‌سالاری بر تن دارند، پاسخگو نیست و باید تدبیر دیگری اندیشید. اما گروهی دیگر از کارشناسان تاکید دارند حتی اختلافات موجود هم در صورت مدیریت صحیح، می‌تواند بخشی از روند فرهنگ‌سازی و تقویت دموکراسی در افغانستان باشد زیرا جمع‌بندی تجارب به دست‌آمده در این منازعه انتخاباتی، با وجود تحمیل هزینه‌ای سنگین مردم افغانستان، در سال‌های آینده همچون چراغ بر ‌راهی خواهد شد که گذر از سنگلاخ چالش‌های ضددموکراسی را کم‌هزینه‌تر خواهد کرد. با این اوصاف، دوقطب اصلی این منازعه کشدار چه می‌گویند؟ این همه در حالی است که مسوولان وزارت مالیه افغانستان اعلام کرده‌اند طولانی‌شدن روند اعلام نتیجه نهایی انتخابات موجب کسری بودجه شده و دولت به‌کمک فوری 537میلیون‌دلاری نیاز دارد و اگر این کمک صورت نگیرد دولت توان پرداخت حقوق بیش از 500هزار کارمند دولتی را ندارد. از سوی دیگر «یان کو بیش» فرستاده ویژه سازمان‌ملل‌متحد هشدار داده که در صورت به‌توافق‌نرسیدن نامزدهای انتخاباتی در افغانستان خطر جنگ داخلی، این کشور را تهدید خواهد کرد. «اشرف‌غنی احمد‌زی»، یکی از دوطرف اصلی دعواست؛ فردی که رییس‌جمهور آینده افغانستان یا او خواهد بود یا رقیبش «عبدالله‌عبدالله». «محمدطاهر ظهیر» عضو حزب وحدت اسلامی افغانستان است و سمت سخنگویی «اشرف‌غنی احمد‌زی» را برعهده دارد. «ظهیر»، در گفت‌وگو با «شرق»، روایت یک‌سویه‌ای از فضای سیاسی کشورش ارایه می‌دهد. سخنگوی «اشرف‌غنی»، مدعی است اعضای ستاد «عبدالله‌عبدالله» به‌جز قدرت، تامین منافع شخصی و گروهی‌شان به هیچ اصل دیگری پایبند نیستند، ماجراجویی می‌کنند و قانون‌اساسی را به رسمیت نمی‌شناسند. او اگرچه با امیدواری از رسیدن به توافقی میان «عبدالله» و «اشرف‌غنی» سخن می‌گوید، اما ادعا می‌کند هواداران «عبدالله» حیثیت ملت افغانستان را به باد سخره گرفتند و با اصرار بر ماجراجویی‌ به منافع ملی کشور و مردم افغانستان آسیب می‌رسانند. «ظهیر» که سخنگوی رسمی ستاد« تحول و تداوم»، حامی «اشرف‌غنی احمدزی» است، هفت‌سال در حوزه علمیه قم تحصیل‌کرده و ساکن خیابان «ارم» این شهر بوده است. او همچنین فارغ‌التحصیل رشته جامعه‌شناسی از دانشگاه «کابل» است و به «محمدکریم خلیلی»، معاون دوم رییس‌جمهور فعلی افغانستان «حامد کرزای» مشاوره سیاسی می‌دهد. گفت‌وگو با «ظهیر»، هرچند نمی‌تواند تمامی واقعیت موجود در افغانستان را به تصویر بکشد، اما در آشنایی با دیدگاه «اشرف‌غنی» و هوادارانش - به عنوان یکی از دوطرف منازعه - موثر است. گفت‌وگوی «شرق» با سخنگوی «اشرف‌غنی» که چند روز پیش از انتشار خبر توافق نهایی ستاد دونامزد برای تشکیل دولت ائتلافی، انجام شده را بخوانید : در چندروز گذشته اعلام شد سرانجام «عبدالله» و «اشرف‌غنی»، دورقیب انتخابات ریاست‌جمهوری در افغانستان، به توافق‌هایی نزدیک شده‌اند. آیا به زودی، شاهد امضای توافقنامه‌ای میان این‌دو خواهیم بود؟ البته، هنوز این موافقتنامه امضا نشده اما گفت‌و‌گوهای جدی از طرف دوستان بین‌المللی افغانستان، برای به توافق‌رسیدن هردو نامزد جریان دارد. در چندروز گذشته، نماینده معاون سیاسی «بان‌کی‌مون»، دبیرکل «سازمان‌ملل‌متحد» نیز در افغانستان حضور داشت. این مساله نشان می‌دهد «سازمان‌ملل‌متحد » و همه همکاران بین‌المللی افغانستان، تلاش دارند موافقتنامه امضا شود. هرچند قرار بود هر دونامزد انتخاباتی با یکدیگر دیدار و گفت‌و‌گو داشته باشند و بر سر این موافقتنامه، توافق خود را اعلام کنند، اما این اتفاق رخ نداد. به این دلیل که شاید هر دونامزد، نیاز داشتند تا بیشتر با تیم‌های انتخاباتی خود مشورت کنند و با پختگی کاملی در مورد این طرح، اعلام موضع نهایی کنند. قرار است به‌زودی این موضوع بار دیگر با حضور هر دونامزد مورد بحث قرار گیرد و توافقی حاصل شود که آیا این کار انجام خواهد شد یا خیر. توافقنامه احتمالی «عبدالله» و «اشرف‌غنی» حول محور چه مسایلی است؟ هنوز جزییاتی از این توافقنامه منتشر نشده است. قرار است هر دونامزد انتخاباتی در «ارگ» ریاست‌جمهوری با حضور رییس‌جمهور «کرزای»، جلسه مشترکی داشته باشند و انتظار می‌رود در این جلسه موافقتنامه موردتایید قرار گیرد. ممکن است نماینده سازمان‌ملل‌متحد و نماینده بان‌کی‌مون هم در این جلسه باشند. جزییات این توافق پس از تشکیل این جلسه منتشر می‌شود. این اتفاق چندین‌بار رخ داده و حتی به مرحله‌ای رسید که قرار بود توافق جدی با حضور «جان کری» وزیر خارجه آمریکا حاصل شود اما هربار شاهد آن بودیم که «غنی» یا «عبدالله»، به‌‌نحوی یا مذاکرات را ترک یا اعلام پیروزی کردند. با وجود این، فکر می‌کنید چقدر احتمال دارد به‌زودی توافقی صورت گیرد؟ به باور ما، هنوز مشکلات و موانعی بر سر راه رسیدن به توافقی کلی وجود دارد. برخی خواست‌ها فراقانونی بوده که آن هم تیم «عبدالله» را در خود دارند و آنها پافشاری می‌کنند که این طرح‌ها باید پذیرفته شده و نباید از سر میز مذاکرات برداشته شوند، یعنی طرح‌های فراقانونی و طرح‌هایی که آشکارا در مغایرت با قانون‌اساسی هستند از نظر آنها باید پذیرفته شود. اما در نهایت، این توافقنامه بدون تردید در کوتاه‌ترین فرصت ممکن انجام خواهد شد. البته طرح جدیدی هم از طرف سازمان‌ملل متحد آماده شده است. این طرح در تطابق با قانون‌اساسی و پرچم افغانستان است، بدون اینکه ماده‌ای در مغایرت با قانون‌اساسی در آن وجود داشته باشد و عملی‌شدن طرح، موجب نفی قانون‌اساسی شود. به هر دونامزد انتخاباتی هم عنوان شده تا مشورت‌های خود را تکمیل و موافقت خود را با این طرح اعلام کنند. انتظار می‌رود به‌زودی هر دونامزد انتخاباتی این طرح را بپذیرند و با آن موافقت کنند تا اجرایی شود. زیان اصلی حاشیه‌های انتخابات ریاست‌جمهوری، متوجه مردم و ثبات افغانستان است. اگر دوگروه بخواهند تنها بر اولویت‌های خود پافشاری کنند، این بی‌ثباتی با ضریب بالایی در زمینه‌های مختلف اقتصادی و امنیتی گسترش پیدا می‌کند. شما در مذاکرات خود با رقیب انتخاباتی تا چه حد این مساله را مدنظر قرار داده‌اید. برخی معتقدند ائتلاف «تحول و تداوم» از سوی دفتر رییس‌جمهور «کرزای» حمایت می‌شود. نظر شما چیست؟ شاید شما بر اساس اطلاعاتی که از رسانه‌ها دارید، چنین قضاوتی می‌کنید. خیر، من قضاوت نمی‌کنم. من فقط درباره این دیدگاه موجود، سوال می‌پرسم. تشکر می‌کنم. واقعیت قضیه این است که ائتلاف «تحول و تداوم» که از «اشرف‌غنی احمدزی» حمایت می‌کند متعهد به منافع ملی و رعایت احکام و قانون‌اساسی افغانستان است. قانون‌اساسی افغانستان ، سنگ بنای نظام سیاسی در این کشور است. چنانچه نفی یا از میان برداشته شود، هیچ سنگی بر سنگ بند نخواهد شد. در هیچ کشوری هیچ مصلحتی بالاتر از مصلحت قانون نیست. همه پافشاری و اصرار ما بر این است که قانون‌اساسی نفی نشود. اما جناح مقابل اصرارشان بر این است که قانون‌اساسی نقض شود و چنانچه قانون‌اساسی نقض شود، برای این گروه مساله‌ای نیست، اما منافع گروهی‌ آنها باید تامین شود. خب، به باور ما و با گذشت زمان، این مردم افغانستان هستند که می‌توانند به‌راحتی قضاوت کنند کدام‌یک از جبهه‌ها در عمل، متعهد به منافع ملی افغانستان است و کدام نیست. در واقع تیم آقای عبدالله منافع ملی افغانستان را در نظر ندارد و منافع گروهی خود را بر منافع ملی ترجیح می‌دهد. آنها، مردم افغانستان را به گروگان گرفته‌اند. بدون تردید ما هم باور داریم که طولانی‌شدن روند انتخابات و اعلام نتایج آن، آسیب‌ها و زیان‌های فراوان و کلانی را در زندگی مردم افغانستان ایجاد کرده است. اما مقصر در این میان کیست؟ مقصر گروهی است که نه قانون‌اساسی و قانون انتخابات را قبول دارد و نه سازمان‌ملل‌متحد را. آنها به‌جز قدرت، تامین منافع شخصی و گروهی‌شان به هیچ‌چیز دیگری پایبند نیستند. این گروه ماجراجویی می‌کند و قانون‌اساسی را به رسمیت نمی‌شناسد. آنها با بازی با منافع ملی افغانستان، حیثیت ملت افغانستان را به باد سخره گرفتند و هرروز با ماجراجویی،‌ مردم افغانستان را متضرر می‌کنند. از یک‌سو انتخابات را باخته‌اند، از سوی دیگر هم شهامت اخلاقی آن را ندارند که به شکستشان اعتراف کنند و پیروزی تیم رقیبشان را بپذیرند. در واقع هم باخته‌اند و هم دعوای قدرت دارند. با این همه فضای مه‌آلودی که میان این دونامزد انتخاباتی وجود دارد، اگر این توافق صورت بگیرد و آقای «اشرف‌غنی»، رییس‌جمهور شود، در مورد امضای توافقنامه امنیتی با آمریکا چه تصمیمی می‌گیرد؟ در ارتباط با سوال قبلی شما نکته دیگر هم هست. شما گفتید تیم «عبدالله» قدرت را برای مردم می‌خواهد و تیم‌ «اشرف‌غنی» قدرت را برای شخص رییس‌جمهور. بله، البته این را «مجیب رحمان‌رحیمی» اعلام کرده و من قضاوتی در این زمینه ندارم. معذرت می‌خواهم که شما را خطاب قرار دادم و اصلاح می‌کنم. اینکه سخنگوی «عبدالله» گفته است ائتلاف حامی« اشرف‌غنی احمدزی» قدرت را برای رییس‌جمهور می‌خواهند و آنها برای مردم، نه، چنین چیزی درست نیست. طبق قانون‌اساسی، در نظام سیاسی افغانستان که به صورت ریاستی پیش‌بینی‌ شده، صلاحیت‌ها و شرایط بسیار واضح و روشن برای رییس‌جمهور افغانستان مطرح‌ شده است. نکته دیگر هم این است که در قانون‌اساسی عنوان شده هیچ فرد یا نهادی حق و صلاحیت تغییر نوع نظام و حق تغییر یا تعبیر قانون‌اساسی را ندارد. اما آقای‌عبدالله و تیم ایشان معتقد است به آسانی باید از قانون‌اساسی عبور کرد، نوع نظام سیاسی را تغییر داد و قانون‌اساسی را هم زیر پا گذاشت. ما به این اقدام نه می‌گوییم. به این آسانی نمی‌توان از قانون‌اساسی گذشت زیرا قانون‌اساسی پیش‌بینی کرده تغییر نوع نظام سیاسی و تغییر قانون‌اساسی از مجرایی که در قانون پیش‌بینی‌شده، امکان‌پذیر است و این، مورد پذیرش همه ملت افغانستان است. به اعتقاد ما این گروه یک گروه قانون‌شکن است و پایبندی به قانون‌اساسی و ارزش‌های مدرن نهاد قانون‌اساسی را ندارد. آنها قدرت را برای ملت نمی‌خواهند، بلکه برای گروهشان می‌خواهند. تجربه ثابت کرده تیم تحول مدافع ملت و مدافع منافع ملی در افغانستان است. در سرلوحه سیاست‌های عملی تیم ما، فراهم‌کردن زمینه ایجاد یک حکومت وحدت ملی و ایجاد حکومت مشارکتی که در برگیرنده همه اقشار و اقوام افغانستان باشد، قرار دارد. اما در ارتباط با سوالی که مطرح کردید، بدون تردید امضای موافقتنامه امنیتی- دفاعی میان ایالات‌متحده آمریکا و افغانستان، برای منافع ملی افغانستان فوق‌العاده تاثیرگذار است. در واقع به نفع ملت افغانستان است تا به دلیل تامین امنیت ملی و استراتژیک، این موافقتنامه را امضا کند. «اشرف‌غنی» در منشور انتخاباتی خود با تاکید گفته در فردای پیروزی نخستین گامی که در راستای سیاست‌های خارجی برخواهد داشت، امضای موافقتنامه امنیتی-دفاعی میان ایالات‌متحده آمریکا و افغانستان خواهد بود و ما این را به نفع افغانستان و تمامی کشورهای منطقه می‌دانیم. در صورت پیروزی «اشرف‌غنی»، سیاست‌های کلی ایشان در قبال آمریکا و کشورهای منطقه اعم از پاکستان و ایران چگونه خواهد بود؟ در سیاست‌های خارجی «اشرف‌غنی» پنج‌حوزه ارتباطی پیش‌بینی‌شده که اولین آن نوع روابط با کشورهای منطقه است. بدون تردید ما نیازمند به‌حسن روابط و حسن همجواری در رابطه با کشورهای منطقه به‌خصوص ایران و پاکستان هستیم. همچنین بیشترین تلاش‌ها را برای تامین یک ارتباط استراتژیک، توام با احترام متقابل و حسن‌نیت و برقراری صلح منطقه‌ای خواهیم کرد. آیا امکانش است در صورت به‌توافق نرسیدن مذاکرات شما، «اشرف‌غنی» اعلام پیروزی یا اعلام کناره‌گیری کند؟ خیر. همه‌چیز مطابق قانون، روشن و واضح است. چنین چیزی در اساس نمی‌تواند اتفاق بیفتد. جالب اینجاست که تیم «تحول و تداوم»، هیچ‌گاه به‌‌صورت خودخواسته اعلام پیروزی نکرده و ما تنها تیمی هستیم که با وجود پیش‌بودن در حدود یک‌میلیون‌رای، هیچ‌گاه اعلام پیروزی نکرده‌ایم و این تیم مقابل بوده که با خودخواهی یا با نقض‌قانون تا حالا چندین‌بار خود را پیروز اعلام کرده‌ است. اکنون هم باور ما بر این است که پس از تفتیش صددرصدی آرا، نتیجه انتخابات از استقبال عمومی ملت افغانستان و بدون تردید از حمایت جامعه بین‌المللی برخوردار خواهد بود. «سازمان‌ملل‌متحد» به‌‌صورت تمام‌‌قد ناظر انتخابات افغانستان است و نه یک‌بار، بلکه سه‌بار در این مدت، آرای مردم مورد تفتیش قرار گرفته و حدود 700مقام بین‌المللی در تفتیش آرا حضور داشتند. گفته می‌شود صدنفر از مهم‌ترین و متخصص‌ترین افراد در این نظارت دخیل بودند و در تفتیش حضور داشتند. پس از تفتیش صددرصدی آرا زیر نظر سازمان‌ملل‌متحد، برای ما هیچ مشکلی پیش نخواهد آمد. ما از کمیته مداخله در انتخابات تقاضا داریم هرچه زودتر نتیجه انتخابات را طبق قانون اعلام کند. اعلام نتیجه انتخابات برای ما نقطه پایان برای همه ماجراهاست. شاید از نگاه ما خارجی‌ها، طالبان بخشی جدا از مردم افغانستان باشند اما به نظر می‌رسد نمی‌توان این افراد را از بدنه مردم جدا کرد. به هر حال اعضای این گروه در افغانستان زندگی می‌کنند، نفوذ دارند، حقی از زندگی دارند و برای قدرت هم تلاش می‌کنند. با توجه به اینکه شما عنوان کردید روند قانونی باید طی شود و در این روند «اشرف‌غنی» پیروز و از طرف نهادهای بین‌المللی هم پیروزی ایشان تایید شود، وضعیت طالبان در افغانستان با توجه به جهت‌گیری‌هایشان چطور خواهد بود؟ شما چگونه قرار است با این گروه برخورد یا تعامل داشته باشید؟ «طالبان»، یکی از گروه‌های افراطی و تروریستی است که با بنیاد نظام که قانون‌اساسی کشور است، مخالف هستند. آنها ارزش‌های مدرن را قبول ندارند، با حقوق و آزادی‌هایی که در قانون‌اساسی افغانستان نهادینه شده است، مشکل دارند؛ با حقوق بشر، آزادی بیان و همه ارزش‌های مدرن مخالف هستند. درهرحال هیچ تفاوتی نمی‌کند، هرکس در راس ملت قرار گیرد، آنها مخالفت می‌کنند. چون مخالفتشان با فرد نیست، بلکه با نظام است و به باور ما آنها همچنان به مخالفتشان ادامه خواهند داد. تلاش و سیاست ما در برقراری صلح، متمرکز خواهد بود و ما بیشترین تلاش را در این راه خواهیم کرد. ------------------------
رحیمی، سخنگوی «عبدالله» در گفت‌وگو با «شرق»: تقلب گسترده «کرزای» به نفع «غنی» قابل چشم پوشی نیست جنگ داخلی در افغانستان همچنان ادامه دارد و روزی نیست که خبر‌هایی از کشته‌شدن مردم توسط طالبان یا بمب‌گذاری در مناطق مختلف این کشور به گوش نرسد. این در حالی است که بحران اعلام نتایج انتخابات ریاست‌جمهوری در افغانستان توجه به مشکلات دیگر در این کشور را تحت‌الشعاع قرار داده و به حاشیه رانده است. کشمکش‌های شش ماهه انتخاباتی در همسایه شرقی رفته‌رفته آثار مخرب خود را بر زندگی روزمره شهروندان افغان نشان می‌دهد به‌طوری که دولت افغانستان اعلام کرده برای پرداخت حقوق کارمندان دولتی به کمک فوری 537میلیون‌دلاری از سوی جامعه جهانی نیازمند است. روند فرسایشی اعلام نتایج انتخابات در افغانستان تاکنون دو برنده داشته است و به قول عبدالله‌عبدالله توافق انتخاباتی، بازنده‌ای ندارد. به‌نظر می‌رسد واژه دموکراسی و انتخابات دست‌کم در ماجرای انتخابات افغانستان رنگ‌باخته و از درون تهی شده است و می‌توان این رویه را یک اعجاز افغانی در شیوه برگزاری انتخابات نامید. مجیب‌الرحمن رحیمی، سخنگوی رسمی ستاد انتخاباتی عبدالله‌عبدالله در افغانستان تایید می‌کند که اعلام نتایج انتخابات بیش از حد انتظار طولانی شده است اما او حامد کرزای رییس‌جمهوری فعلی افغانستان را که 14سال است در این سمت قرار دارد، مسوول مستقیم بحران انتخاباتی افغانستان می‌داند. سخنگوی ائتلاف اصلاحات و همگرایی در گفت‌وگو با «شرق» تاکید می‌کند که دولت عبدالله در صورت پیروزی قصد دارد نقش پارلمان را در تصمیم‌گیری‌ها برای کشور پررنگ کند و همچنین شوراهای محلی که در افغانستان به آن شوراهای ولسوالی می‌گویند را مورد توجه بیشتری قرار دهد. به گفته مجیب‌الرحمن رحیمی که خود دانش‌آموخته دانشگاه ایسکس انگلستان است در نگاه تیم حامی عبدالله‌عبدالله مسوولان دولتی باید به مردم پاسخگو باشند و این یک اصل برای دکتر عبدالله است و اگر او در انتخابات ریاست‌جمهوری پیروز شود قدرت را به مردم باز می‌گرداند. گفت‌وگو با سخنگوی رسمی ستاد عبدالله‌عبدالله با «شرق» را بخوانید: در چند روز گذشته و پس از درگیری‌های شش‌ماهه بر سر اعلام نتایج انتخابات ریاست‌جمهوری افغانستان سرانجام خبر‌هایی از نزدیک شدن به توافق میان هر دو نامزد رقیب در انتخابات ریاست‌جمهوری افغانستان شنیده می‌شود. هر چند پیش‌تر و پس از سفر جان کری وزیر امور خارجه ایالات متحده خبرهایی از این دست منتشر شده بود. در حال حاضر جزییات توافق احتمالی میان عبدالله‌عبدالله و اشرف‌غنی احمدزی چیست و چقدر به واقعیت نزدیک است؟ سند مورد توافق در زمان حضور جان کری شامل یک سمت جدید با عنوان رییس اجرایی ایجاد بود که قرار شد زیر نظر رییس‌جمهور فعالیت داشته باشد. در بخش سیاسی توافقات نیز باید یک کمیته مشترک برای تشکیل حکومت وحدت ملی از سوی هر دو ستاد انتخاباتی ایجاد می‌شد. قرار بود این کمیسیون از سه کمیته کاری تشکیل شود که در تشکیل یک کمیسیون آن اختلاف‌نظر‌های زیادی بین نمایندگان دو ستاد به وجود آمد. اختلاف‌نظر‌ها در کمیته کاری ساختار حکومت وحدت ملی در مورد چشم‌انداز قدرت و نحوه شکل‌دهی حکومت وحدت ملی بود. ائتلاف اصلاحات و همگرایی که از نامزدی دکتر عبدالله در انتخابات حمایت می‌کند، بارها اعلام کرده که قدرت باید غیرمتمرکز باشد. ما و عبدالله هم این قول را به مردم افغانستان داده بودیم که اگر در انتخابات ریاست‌جمهوری پیروز شویم قدرت را به مردم باز می‌گردانیم. نظام ریاستی در افغانستان را به نظام پارلمانی تغییر می‌دهیم و نقش پارلمان را در تصمیم‌گیری‌ها برای کشور پررنگ‌تر می‌کنیم. همچنین نقش شوراهای محلی که در افغانستان به آن شوراهای ولسوالی می‌گویند را موردتوجه بیشتری قرار می‌دهیم. در نگاه تیم حامی عبدالله‌عبدالله، مسوولان دولتی باید به مردم پاسخگو باشند و این یک اصل برای دکتر عبدالله است. این خواست ما در حالی بود که ائتلاف تحول و تداوم از تمرکز قدرت و از شیوه حکومت ریاستی قدرت که در شخص رییس‌جمهور متمرکز است حمایت می‌کنند. این ائتلاف مخالف این هستند که والی‌های مراکز استان از قدرت عمل بیشتر‌ی برخوردار باشند و در مجموع به تمرکز قدرت در یک فرد باور دارند. این نوع نگاه باعث ایجاد یکی از عمده‌ترین مشکلات در چشم‌انداز توافق در رابطه با استقرار حکومت وحدت ملی است. ما در ائتلاف اصلاحات و همگرایی می‌خواهیم گامی به سمت غیرمتمرکز شدن دولت برداریم به طوری‌که قدرت به صورت مساوی بین نخست‌وزیر و رییس‌جمهور تقسیم شود و هر دو تیم حامی دو کاندیدای انتخابات ریاست‌جمهوری افغانستان در ساختار قدرت نقش داشته باشند. اما طرف مقابل در تیم تحول و تداوم بر این مساله اصرار دارند که بر اساس نظر رییس‌جمهور و طبق قانون اساسی قدرت‌مطلق باید در دستان رییس‌جمهور باشد. اختلاف‌نظر بین این دو نامزد انتخاباتی و حامیان آنها از روز اول وجود داشته هر چند تا امروز با مذاکراتی که انجام شده احتمال رسیدن به یک توافق نهایی به دست آمده است. اما بی‌شک در هر توافقی که صورت بگیرد باید جایگاه رییس‌جمهور و نخست‌وزیر مشخص شود و نخست‌وزیر باید ریاست اداره کابینه و هیات وزیران را بر عهده داشته باشد. به نظر من هر دو نامزد و حامیان آنها علاقه‌ای به ایجاد بحران در کشور ندارند و ما امیدواریم با سفرهای اخیر مقامات سازمان‌ملل به افغانستان به نتایج مشترکی دست بیابیم. آقای رحیمی! در حال حاضر دنیا شاهد تحولات در افغانستان است. از یک سو شما از نقش مردم و لزوم حضور موثر شهروندان افغان در لایه‌های قدرت می‌گویید و از سوی دیگر با توجه به وضعیت بحرانی که امروز سرنوشت انتخابات ریاست‌جمهوری در افغانستان را به انزوا برده شهروندان و مردم افغانستان بیشترین آسیب را از بی‌ثباتی حاصل از نزاع به وجود‌آمده در کسب قدرت می‌بینند. نظر شما در این زمینه چیست؟ باید یادآور شوم که نظام سیاسی در افغانستان توسط رای مردم تعیین می‌شود اما متاسفانه در چند ماه گذشته عده‌ای تمامیت‌خواه که هنوز هم خواهان این هستند که قدرت را در دست یک گروه مشخص حفظ کنند، مثلثی را برای حفظ تمامیت‌خواهی خود تشکیل داده‌اند. یک ضلع این مثلث در دفتر رییس‌جمهورفعلی حامد کرزای قرار دارد. ضلع دیگر این مثلث در ستاد اشرف‌غنی احمدزی، مسوولان بلندپایه دولتی و پلیس افغانستان قرار دارد. این افراد با همکاری هم تقلبی گسترده را در جریان برگزاری انتخابات ریاست‌جمهوری افغانستان برنامه‌ریزی و سازماندهی کردند و به‌طور عملی روند دموکراتیک انتخابات در افغانستان را با بن‌بست مواجه کردند. بر اساس روند یک انتخابات سالم هر شهروند به مثابه یک رای است اما متاسفانه عده‌ای در مناطق ناامن این کشور صندوق‌های رای را پر کرده و روند انتخابات را به انحراف کشانده‌اند. حالا ما در تیم اصلاحات و همگرایی به خاطر قربانی نکردن مردم و بی‌توجهی به رای و نظر آنها هنوز در برابر کسانی که تقلب کرده‌اند و می‌خواهند از طریق تقلب به قدرت برسند ایستادگی کرده‌ایم. من با شما موافق هستم که مردم افغانستان در این میان محق هستند و کسانی باید پاسخگوی پایمال‌شدن حقوق مردم باشند که تقلب گسترده‌ای را برنامه‌ریزی و اجرا کرده‌اند. به هر حال امروز در متن جامعه افغانستان فریاد‌های دادخواهانه زیادی در دفاع از مردمسالاری وجود دارد که تاکنون رودرروی متقلبان ایستاده است و ما امیدواریم که این نداها سرانجام باعث ایجاد اصلاحات در کشور من بشود. حامد کرزای قریب به 14سال است که در مسند قدرت در افغانستان تکیه کرده است. به هر حال او در شرایط حساسی قدرت را در دست داشته است. به نظر شما نقش آقای کرزای در آنچه امروز در افغانستان به وجود آمده است، چیست؟ من به صراحت می‌گویم این اوضاع بحرانی موجود در افغانستان به طور مستقیم از سوی آقای کرزای و دفتر ایشان در ارگ ریاست‌جمهوری هدایت و سازماندهی شده است. تقلب‌های گسترده و اعمال نفوذ و همچنین حمایت بی‌دریغ او از نامزدی آقای غنی در انتخابات غیرقابل چشم‌پوشی است و ایشان مسوول درجه یک مسایل موجود در افغانستان است. تاکید می‌کنم که رقیب آقای عبدالله از حمایت ویژه و گسترده حامد کرزای برخوردار است و این در حالی است که ما امیدوار بودیم افغانستان با رای مردم شاهد تغییر قدرت سیاسی در آرامش و امنیت باشد. متاسفانه مدیریت ایشان این شانس را به مردم افغان نداد تا بتوانند ماحصل حضور خود در انتخابات را بدون دغدغه ببینند. هنوز هم حدس و گمان‌هایی وجود دارد که اگر دو نامزد انتخاباتی به نتیجه‌ای واحد دست نیابند، آقای کرزای قصد تشکیل دولت موقت را دارد. هرچند تیم اصلاحات و همگرایی از یک‌سو و جامعه جهانی از سوی دیگر با قاطعیت روبه‌روی این تصمیم احتمالی رییس‌جمهور فعلی خواهد ایستاد. به‌هرحال من فکر می‌کنم آقای عبدالله از حمایت گسترده‌ای برخوردار است و گروه‌های فشار هنوز به‌طور متمرکز در افغانستان جان نگرفته‌اند و توانایی این را ندارند که مساله‌ای برای دکتر عبدالله ایجاد کنند و ما هم براساس یک فطرت صلح‌جویانه و با روش اصلاح‌طلبی این بحران را پشت‌سر می‌گذاریم. دست‌کم در 50سال گذشته حضور خارجی‌ها در تحولات افغانستان، در جنگ و صلح در این کشور تاثیر مستقیم داشته است. در ماه‌های پس از برگزاری انتخابات هم مقامات آمریکایی و سازمان‌ملل‌متحد برای حل بحران کنونی سفر‌هایی به افغانستان داشته‌اند. نظر شما درباره حضور خارجی‌ها در افغانستان چیست و آنها در حل مساله انتخابات در افغانستان تا حد امکان چانه‌زنی می‌کنند؟ همکاری و تلاش جامعه بین‌المللی برای حل بحران در افغانستان قابل تقدیر است. مدت‌زمانی به طول انجامید که نوارهای صوتی و اسناد انکار‌ناپذیری توسط تیم اصلاحات و همگرایی منتشر شد که این اسناد نشان می‌دهد تقلب گسترده‌ای در انتخابات رخ داده است و ما این اسناد را به جامعه جهانی نیز ارایه کرده‌ایم. هرچند پیش از این، ایالات متحده و اتحادیه اروپا علاقه‌مند بودند که در رابطه با مساله تقلب در انتخابات واکنشی داشته باشند ولی نقش اصلی را به سازمان‌ملل واگذار کردند. وظیفه اصلی نمایندگان سازمان‌ملل‌متحد در انتخابات افغانستان نظارت بر روند انتخابات و پس از آن تفتیش و بازرسی آرا و موارد تقلب است. به نظر ما این سازمان نتوانسته به طور دقیق به وظایف خود عمل کند و در برخی موارد کار کار‌شناسی خود را انجام نداده و ملاحظات سیاسی را در اولویت قرار داده است. به هر حال هنوز زود است که ما نظر نهایی و دیدگاه‌های خود را در مورد عملکرد نمایندگان سازمان‌ملل به‌طور رسمی اعلام کنیم. البته ما امیدواریم که نمایندگان کشور‌های خارجی به‌خصوص آمریکایی‌ها نسبت به تقلب‌های گسترده انتخاباتی به طور واضح و روشن و قاطعانه نظر خود را اعلام کنند. به هر حال این کشورها مدعی حمایت از روند‌های دموکراتیک هستند و ارزش‌های مردمسالاری تاکنون پیامی قاطع در رویارویی با تقلب آشکار نداشته‌اند و ما از این مساله نگرانیم. این نوع نگاه آنها به روند دموکراتیزاسیون در افغانستان آسیب می‌زند. بی‌شک بحران مشروعیت به واسطه تقلب در دولت آقای کرزای افزایش یافته است و تقاضای ما از نیروهای خارجی این است با ماجرای انتخابات، بی‌طرفانه برخورد کنند و با تکیه بر ارزش‌ها و اصول مردمسالاری به قضاوت در مورد نتیجه انتخابات بنشینند تا حکومتی که در آینده افغانستان شکل می‌گرید برخاسته از اراده مردم باشد و نه برخاسته از تقلب. اگر آقای عبدالله به‌زودی به‌عنوان رییس‌جمهور انتخابات شوند، موضع ایشان در مورد خروج کامل نیروهای آمریکایی و ناتو از افغانستان چطور خواهد بود؟ پیش و پس از برگزاری انتخابات در شش‌ماه گذشته هردو ستاد انتخاباتی آقای عبدالله و آقای احمدزی در مبارزات انتخاباتی‌ خود وعده داده بودند که قرارداد امنیتی را که دولت حامد کرزای از امضای آن سر باز زد، با ایالات متحده آمریکا امضا می‌کنند. به هر حال باید توجه داشت که کمک‌ها و همکاری‌های درازمدت و استراتژیک نیروهای بین‌المللی به افغانستان با توجه به ضرورت‌های این کشور و ارتش و نیروهای مسلح ما، مساله‌ای حیاتی برای افغانستان است. اگرچه مساله بقا یا خروج نیروهای خارجی از افغانستان بحثی است که بیش از اینکه به خواست مقامات افغان وابسته باشد به نوع سیاست‌های کشور‌های غربی بستگی دارد. اگر آنها تصمیم بگیرند که از افغانستان خارج شوند، بی‌شک ما برای این تصمیم آنها احترام قایلیم و همچنان علاقه‌مند هستیم که روند همکاری‌ آنها با افغانستان ادامه پیدا کند. به هر حال ارتش افغانستان و نیروهای مسلح این کشور بعد از انتقال مسوولیت‌های امنیتی نشان دادند که توانایی دفاع از مرزها را دارند و نقش جامعه جهانی و بین‌المللی بعد از کنفرانس ولز در بریتانیا هم یک نقش کمکی و آموزشی است که امیدوار هستیم در درازمدت ادامه پیدا کند. در صورت پیروزی آقای عبدالله در انتخابات ریاست‌جمهوری و بازگشت وی به قدرت برنامه دولت او برای ارتباط با همسایه غربی؛ ایران، چیست و چطور می‌خواهد روابط خود را با ایران ادامه یا گسترش دهند؟ افغانستان و جمهوری اسلامی ایران رابطه طولانی تاریخی، ‌فرهنگی و دینی دارند و این رابطه ریشه‌های عمیقی دارد. دکتر عبدالله هم در دوره‌های مختلف در تحکیم این رابطه‌ها و رشد و گسترش این رابطه نقش داشته است. رابطه ایشان در دوره‌های مختلف از جمله در دوران جهاد، دوران مقاومت مردم افغانستان و هم در زمانی که ایشان به‌عنوان وزیر خارجه افغانستان فعالیت می‌کردند و در زمانی هم که به‌عنوان رهبر اپوزیسیون در افغانستان فعالیت داشتند، با دولت جمهوری اسلامی ایران حسنه بود و حسنه هست و انشاء‌الله ایشان در دولت آینده خود برای تقویت و گسترش این روابط تلاش خواهد کرد. ما امیدواریم که جمهوری اسلامی ایران به‌عنوان کشور همسایه و دوست و برادر کشور افغانستان، در روند بازسازی و استقرار صلح و ثبات و همچنان مبارزه با کشت و قاچاق موادمخدر و مبارزه با تروریسم که امنیت هر دو کشور را تهدید می‌کنند، همکاری‌های گسترده‌تری داشته باشیم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.