|

وحید زردی از آهنگسازی آلبوم «منشور» می‌گوید

پاسخ هنری به فیلم توهین‌آمیز 300

ناصر نصیری

ساخت قسمت دوم فیلم‌ توهین‌آمیز 300 از سال گذشته در هالیوود کلید خورد؛ فیلمی ضدایرانی که دست به تحریف تاریخ زده است. از زمان ساخت قسمت اول 300، صدای اعتراض ایرانیان در اقصی‌نقاط جهان بلند شده اما کمترکسی به صرافت تولید اثری خلاقانه و هنری در پاسخ به این حرکت توهین‌آمیز افتاده است. وحید زردی، هنرمند جوان در پاسخ به این حرکت توهین‌آمیز به فرهنگ باستانی ایرانیان، آلبوم موسیقی «منشور» را ساخته است؛ آلبومی که وقت و انرژی زیادی از این آهنگساز جوان گرفت و او بدون حمایت نهاد‌های دولتی کار را به انجام رساند. زردی متولد 1358 در نیشابور و دانش‌آموخته موسیقی و فلسفه است. از یک‌دهه پیش برای نمایش‌های متعددی آهنگ ساخته. برای نمایش‌های «آرش» به کارگردانی کمال‌الدین شفیعی، نمایش «مارمانه» به کارگردانی مجتبی چراغعلی، نمایش «آسو» به کارگردانی هومن شباهنگ و همین‌طور برای نمایش‌های «سَحوری»، «سرود مترسک پرتغالی»، «پرومته در زنجیر» «دخمه شیرین» به کارگردانی دکتر قطب‌الدین صادقی آهنگسازی کرده است. وحید زردی بعد از تجربه‌های متعدد در زمینه‌های آهنگسازی اکنون با تکیه بر نگاه فلسفی به پیشینه غنی و بی‌رقیب ایران آلبوم «منشور» را آماده کرده است که به‌زودی روانه بازار موسیقی کشور خواهد شد. این آلبوم فقط یک اثر موسیقایی نیست. در این مجموعه مخاطب همزمان با موسیقی در مواجهه با تاریخ است. «منشور» پاسخی است به کسانی که ایران بزرگ را تحقیر می‌کنند. وحید زردی می‌گوید: در خواب «کوروش کبیر» را دیدم که عینا آنچه در متن ترک منشور کوروش آهنگسازی شده را برایم سرایش کرد. آلبوم موسیقی «منشور» به‌تازگی مجوز نشر گرفته است. به همین بهانه با آهنگساز آن به گفت‌وگو نشستیم. چه شد به صرافت خلق این آلبوم موسیقی افتادید، از چگونگی شکل‌گیری آن بگویید؟ از نظر من تاریخ مبین تمام خاستگاه‌های یک ملت اعم از اجتماعی، دینی و فلسفی، روانشناختی است. تاریخ یک سرزمین به‌مثابه ریشه آن مردم و سرزمین است. ریشه‌ای برای تنه و شاخه‌های درخت هر جامعه محسوب می‌شود. بالطبع بشر امروز خواسته و ناخواسته، آگاهانه یا غیرآگاهانه از ریشه‌های گذشته و تاریخی‌اش تغذیه می‌شود و نیرو می‌گیرد. همین کسب توان وراثتی از دستاوردهای تاریخی باعث می‌شود، یک ملت در فصول مشخص ثمرات و میوه‌های مخصوص به دوران تازه برای گذار از حال به آینده را بار آورد. فقدان، حذف یا خدشه‌دارشدن چنین عنصر حیاتی و ارزشمندی، به مفهوم عقیم‌ماندن، رکود و فلج‌شدن یک سرزمین و ملت است که نهایتا به مرگ یک جامعه منتهی خواهد شد. دانش و آگاهی و بالعکس نبود بینش کافی در باب چنین راز بزرگی، در طی زمان سرنوشت‌های متفاوتی را برای جوامع انسانی رقم می‌زند که اغلب تراژدی‌های تاسفبار و حزن‌انگیزی را به‌همراه داشته است. امروز از پی نزاع‌های سیاسی این راز عمیق دستاویزی برای پایمال‌کردن ملت‌ها توسط قدرت‌های بیگانه شده است؛ به‌طوری که با پایمال‌کردن تاریخ و پیشینه یک ملت در اندک زمانی قوام و اقتدار یک ملت را زیر سوال برده و با متلاشی‌کردن هویت و چندگانه‌کردن شخصیت و ساختار یک جامعه، وحدت زیستی، فرهنگی و اجتماعی ملت‌ها تحت تاثیر قرار می‌گیرد و نهایتا زندگی و سرنوشت یک جامعه را در جاده هلاکت قرار می‌دهند. پرواضح است که با قرارگرفتن یک اجتماع در چنین شرایط اسفباری دیگر توان و قدرت مواجهه و رویارویی با هیچ تفکر بیگانه و مضری را در خود نداشته و به‌سادگی جذب قوانین، الگوها و شخصیت‌های کاذب و پوشالی می‌شوند. از مدت‌ها پیش متوجه شدم چنین ترفند مرگبار و ظریفی دارد ایران‌زمین را تهدید می‌کند به‌طوری که قدرت‌های تازه به‌ظهوررسیده بدون هیچ سبغه تاریخی و فرهنگی با ترفند‌ها و بازی‌های سیاسی، تیشه به ریشه تاریخ و فرهنگ این مرزوبوم می‌زنند. سعی در هلاکت فرهنگ و اجتماع این سرزمین دارند و حرکت‌های‌شان مانند تیری زهرآلود به‌سمت تاریخ و ریشه‌های ایران‌زمین نشانه رفته است. در خلال این موضوع برایم جای سوال داشت؛ چرا ملت ما به‌خصوص قشر نخبه مثل روشنفکران و هنرمندان هیچ‌کدام، هیچ پاسخی برای چنین توهین‌هایی ارایه نکردند؟ دقیقا در همین دوران بود که در خواب «کوروش کبیر» را دیدم که عینا آنچه را که در متن ترک منشور کوروش آهنگسازی شده، برایم سرایش کرد. این انگیزه اصلی برای تهیه و تولید آلبوم «منشور» شد. به‌نظر می‌رسد شما فارغ از کشمکش‌ها و بازی‌های رایج سیاسی دست به چنین حرکتی زدید... . صحبت من کاملا فرهنگی و اجتماعی ا‌ست و هیچ ارتباطی با سیاست ندارد. ولی از آنجا که اعتقاد دارم تاریخ شریف ما بازیچه و قربانی نزاع‌های سیاسی جهانی شده، به‌عنوان یک‌هنرمند ایرانی وظیفه خود می‌دانم با تولید اثری فرهنگی، یک‌نوع رفتار فرهنگی و اجتماعی داشته باشم در پاسخ به این حمله‌های روزافزون به فرهنگ ایران و با نگاهی خلاق آن تخریب‌ها را به چالش بکشم. فیلم‌هایی از قبیل «300» با انگیزه و حمایت‌های سیاسی تولید می‌شود، اینگونه فیلم‌ها آشکارا فرهنگ و هنر و قدمت ایران را نشانه رفته است و در باب تاریخ و جامعه ایران‌زمین فعالیت‌های ضدفرهنگی و تخریبی انجام می‌دهند. شما فکر می‌کنید بعد از این چه اتفاق‌هایی می‌افتد؟! نه فقط نگرش دنیا نسبت به ما نزول پیدا می‌کند بلکه یک‌اثر داخلی کاملا خطرناک در جامعه ما می‌گذارد و آن بی‌اعتمادی و جدایی و نهایتا گسست نسل امروز از پیشینه تاریخی- تمدنی خودش است. بر اثر همین از خودبیگانگی‌ها‌ست که امروزه قهرمان‌های ذهنی کودک، نوجوانان و جوانان ما شخصیت‌هایی از قبیل بتمن و مردعنکبوتی شده است. آیا برای اقتدار و قوام جامعه ما بهتر نیست نسل امروز ما به‌جای چنین شخصیت‌های خیالی و پوشالی نمونه‌ها و الگوهای ملی و میهنی را در سر داشته باشند؟ با توجه به توجیه ملی و میهنی‌ای که شما در تولید این اثر داشتید، آیا ارگان دولتی یا خصوصی‌ای از شما و گروهتان حمایت کرد؟ متاسفانه برخلاف انتظار من، سازمان میراث فرهنگی - که شاید می‌توانست مهم‌ترین پشتیبان این اثر و اینگونه ایده‌ها باشد - تاکنون هیچ حمایتی انجام نداده است. با توجه به پیگیری‌های مدام مدیر برنامه‌ این اثر، هیچ حمایتی صورت نگرفت. بدون تردید فلسفه، شیوه‌ نگاه بر هر چیز را در ذهن ما تغییر می‌دهد. به اعتقاد من تولید یک‌اثر، بدون نگاه فلسفی، از ارزش فرهنگی و هنری آن می‌کاهد و آنچه حاصل می‌شود درنهایت اثر مصرفی ا‌ست و تاریخ انقضا دارد. با این همه باید بگویم من در این آلبوم حتی دنبال رفتار فلسفی هم نبودم؛ هدف اصلی‌ام در طرح این آلبوم طرح یک موضوع انسانی قابل‌انکار از نقطه‌نظر شخصیتی و اصالت فرهنگی و اشاعه آن به اجتماع بود. در فرآیند تولید این آلبوم، مهم‌ترین نکته این بود که در میان همه بحران‌های اجتماعی- روا‌ن‌شناختی که نسل امروز را در برگرفته و تهدید می‌کند، وقتی یک ایرانی آن را گوش می‌دهد یک لحظه خودش را به‌عنوان یک ایرانی با پشتوانه عظیم و غنی فرهنگی حس کند و به این ماجرا عمیقا فکر کند، یک لحظه متوقف شود و از خود بپرسد من کی‌ام؟ کجای جهان ایستاده‌ام و قرار است به کجا برسم؟ اگر با شنیدن این آلبوم چنین پرسشی در ذهن یک‌نفر ایجاد شود، فکر می‌کنم هدف من به‌عنوان یک‌آهنگساز محقق شده و بقیه چیزها دیگر مهم نیست؛ چراکه تمام فلسفه و مکاتب هنری برای دستیابی به همین سه‌پرسش است که در زندگی حضور دارند، بنابراین وقتی یک اثر به این مرحله برسد دیگر هنر و فلسفه را پشت‌سر گذاشته است. با توجه به اینکه ایده‌ شما یک ایده‌ کاملا ایرانی‌ است چرا از ساز‌های ایرانی در ترکیب‌بندی اثر استفاده‌ای نشده است؟ هر اثر هنری دارای مختصات فرمی و محتوایی و تکنیک‌های اجرایی منحصربه‌فرد است که در مکاتب هنری گوناگون متغیر است. در مورد آلبوم «منشور» چون یک‌موضوع باستانی است، سازهایی با دینامیس‌های بالا را می‌طلبد؛ ما در سازهای ایرانی کمتر شاهد این توانایی هستیم اما در خلال این موضوع هارمونی و ارکستراسیون ترکیب‌شده، فضای ایران باستان را به وجود آورده که کاملا مشهود است. هرچند این قطعات برای ارکستر سمفونیک نوشته شده ولی در لابه‌لای این قطعات از گوشه‌ها و ردیف‌های موسیقی ایرانی نیز استفاده شده است. گوشه‌های استفاده‌شده در دستگاه‌های چهارگاه، نوا و ماهور کاملا گواه فضای ایران باستان است. از سوی دیگر ترکیب هارمونی و ارکستراسیون مدرن، رنگ تازه‌ای به این موسیقی بخشیده است که بخشی دیگر از قابلیت‌های موسیقی ایران را نمایان می‌کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.