|

ناشناسی از «یالتا »

دایان دوکریه . ترجمه: محمدعلی عسگری

دوم ژانویه سال1938 بود که باوال علیلیوف، برادر مرحوم نادیا به‌همراه همسرش از تعطیلات بازگشتند؛ باوال به دفترش رفت، آن زمان مدیریت بخش زرهی را برعهده داشت، دید همه همکارانش ناپدید شده‌اند. همه آنها قربانی موجی از رعب‌ووحشت شده بودند که استالین در بین ارتش به راه انداخت. گوشی تلفن را برداشت تا دلایل این کارها را بپرسد، از استالین پرسید. با او در کرملین زندگی کرده بود. چه حرف‌هایی بینشان ردو‌بدل شد؟ هیچ‌کس نمی‌داند. کمی بعد از این حرف‌ها بود که ناگهان باوال نقش زمین شد؛ پزشکان آن را یک سکته قلبی تشخیص دادند که در اثر یک خستگی مفرط بوده است. اما خانواده‌اش تردید داشتند و احتمال می‌دادند که او ترور شده باشد. باوال هم به سهم خود باری بر دوش استالین بود، این بار اما نه دیگر به‌خاطر دلایل سیاسی، بلکه به این خاطر که او همسر «جنیه» بود؛ آخرین زنی که استالین عاشق او شد. در آن کرملین سیاه، بعد از درگذشت نادیا این زن به استالین نزدیک شد؛ او نیز یک هنرپیشه بود. زیبا، شوخ، بافرهنگ و شیک؛ جای نادیا را گرفت. هرچند جانشین او نشد. «ماریا اسویندز»، خواهر اکاترینا (همسراول و مرحومه لنین) در یادداشت‌های روزانه‌اش در تاریخ ماه آگوست سال 1934 نوشت: «جوزف داشت با جنیه شوخی می‌کرد، به او می‌گفت خیلی چاق شده است. خیلی عاشق هم بودند. الان دیگر همه‌چیز را فهمیدم. داشتم آنها را می‌پاییدم.» جنیه ترس از این نداشت که هرچه را در کشور می‌بیند به استالین بگوید و یا درباره راه‌حل‌هایی که می‌داد، انتقاد کند. روابط مستحکمی با هم داشتند به‌نحوی که چنین امکانی را در اختیار او می‌گذاشت. بعد از اندوهی که به‌قول خود ویرانش کرده بود، این زن برایش یک پشتیبان معنوی بود، از این‌رو به او اجازه همه چیز را می‌داد. سال1936 در جریان جشنی که استالین به‌مناسب صدور قانون اساسی جدید برگزار کرده بود، جنیه چنددقیقه دیرتر آمد. وقتی در آخر رسید، در گوش او زمزمه کرد: «تنها تو هستی که جرات می‌کنی دیر بیایی.» بین استالین و این زن رابطه‌ای عاشقانه، دوستانه و یک‌تفاهم واقعی شکل گرفت. جنیه تشخیص پزشکان را قبول نداشت. به‌نظر او همسرش از سکته قلبی نمرده بود بلکه مسموم شده بود. اما در اینجا یک‌گناهکار بیشتر وجود نداشت: «بریا». مامور مخصوص استالین در اعمال جنایتکارانه! کسی که می‌خواست او را به دور از چشم دیگران ببیند، آمد. چند روز بعد از وفات باوال. در خانه‌اش را زد و بااحترام به او پیشنهاد داد: «تو زنی فوق‌العاده هستی، تو زیبایی، دوست نداری کلفتی خانه استالین را برعهده بگیری؟» نانوشته‌های بین سطور را خواند: این پیشنهادی بود که طبق اصول باید او را مسرور می‌کرد. جنیه فکر نکرد چه می‌کند: اگر می‌پذیرفت همسر غیررسمی استالین می‌شد. می‌دانست که طبع خشنی دارد. می‌فهمید که کمترین برخوردی می‌توانست به کابوسی بدتر تبدیل شود. به‌دنبال راه‌حلی می‌گشت تا خود را از خشم آقای اتحاد جماهیر شوروی دور نگه‌دارد. تصمیم گرفت با یک مهندس یهودی ازدواج کند که از مدت‌ها قبل او را می‌شناخت؛ اسمش مولوچینکف بود. اما این جواب گزنده و نیش‌دار، سیلی سرخی بر صورت استالین بود. حتی به نظرش رسید که عقلانی نیست به این صورت و بدون اینکه دوره سوگواری را رعایت کند با او ازدواج کند. استالین دیگر دست از سر او برنداشت. سال1947، متهم به این شد که می‌خواسته همسرش را مسموم کند. جنیه به این وسیله مطرود شد و به زندان افتاد، در زندان تحت‌شرایط سختی قرار گرفت، تا آنجا که وقتی، مدتی بعد از مرگ استالین آزاد شد، دیگر تشخیص خودش را از دست داده بود و نمی‌توانست دوباره به آن زندگی آزاد و معمولی‌اش بازگردد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.