|

هنرمندان و پرچم استقلال

حسین عبدالهاشم‌پور

١- حکایت امروز نیست: هر زمان «دولت فرهنگی» روی کار آمده، «دستان» پدیدآورندگان آثار فرهنگی - هنری در جیب دولت بوده و هرگاه «فرهنگ دولتی» زمام امور را در دست داشته، «چشمان» اهالی فرهنگ و هنر به جیب دولت بوده است؛ راستش نه این و نه آن، آنسان که حتی نمی‌توان گفت کدام‌یکی در درازمدت بیشتر به زیان هنر و جامعه هنری است؛ همین دور تسلسل سبب شده در یک جامعه ٧٠وچندمیلیونی که برای هر کالای فرهنگی دست‌کم بازار مصرف ٢٠ ، ٣٠میلیونی می‌توان متصور بود، گاهی برای شمارش تیراژ کتاب و روزنامه، تماشاگر سینما، تئاتر، تجسمی و... انگشتان دو دست هم کافی است. جلب اعتماد مردم به‌عنوان سرمایه اصلی هر اثر هنری، در امضای پدیدآورندگان اثر نهفته است و این چیزی نیست که در الاکلنگ‌های سیاسی و آمدوشدهای این دولت و آن دولت، شکل گیرد؛ به گمانم حالا که «حسن ظن»، فصل مشترک جامعه هنری و دولت است و خود دولت پیشگام واگذاری امور به اهالی فرهنگ و هنر، باید این فرصت را قدر شناخت و به استقلال مالی آفرینش‌های هنری از جیب دولت اندیشید؛ راهکار اساسی‌ای که بیش از همه به تغییر نگاه بنیادین خود جامعه هنری نیاز دارد؛ رنگ‌باختن این تفکر نادرست که دولت پول بدهد تا تئاتر روی صحنه ببرم یا فیلم بسازم. ٢- سیدمحمد بهشتی (که به‌یقین چهره آشنای مخاطبان است) امیدوار بود، بی‌پولی دولت تازه‌آمده، برای جامعه هنری، توفیق اجباری‌ای به نام «استقلال»را همراه آورد. او می‌گفت: «ثمرات ریاضت‌ها و فشارهای هشت‌ساله دولت‌های نهم و دهم بر اهل فرهنگ، یکی باید این باشد که اهل سینما به توان خود اتکا کند و روی پای خود بایستد، سینمای ما باید یاد بگیرد از تکیه‌دادن به دولت دست بردارد، متاسفانه در طول هشت‌سال دولت قبل، این اتکا افزایش هم یافت. من با حیرت فیلمسازان و تهیه‌کنندگان را می‌بینم که می‌گویند منتظریم ببینیم چقدر پول می‌دهند تا فیلم بسازیم!» به بهانه صدروزگی«دولت تدبیر و امید»، با مهندس سینمای دهه طلایی ٦٠ در «کافه موزه موسیقی» گفت‌وگو می‌کردم. در بخش پایانی این گفت‌وگو، لنگر بحث به اقتصاد هنر افتاد و تاکید موکد بر اینکه جامعه فرهنگی - هنری ما اگر خواهان تحول و تغییر باثبات است باید منابع مالی تازه را خارج از حوزه دولت جست‌وجو کند. ٣- انصاف بدهیم این‌بار این راهی است که خود هنرمندان باید قدم‌های نخستش را بردارند: چشم بستن بر بودجه‌های دولتی و یافتن سرمایه‌گذارانی در بخش‌های خصوصی. پیداست که ترک عادت دشوار است و چه‌بسا ممکن است یکی، دوسال امراضی هم حادث شود اما واقعا چاره‌ای نیست؛ باید باور کنیم«آقا دولت اجازه!» زیبنده جامعه ایرانی نیست بنابراین یک‌بار برای همیشه باید از حالت جنینی و اتصال به جفت درآید و رفته‌رفته روی پای خود بایستد. جامعه تجسمی، می‌تواند الگوی مناسبی باشد: فضاهای گالری‌ها، آورده‌های مخلصانه بخش خصوصی است که سرانه فضای فرهنگی پایتخت را ارتقا داده است؛ هیچ هنرمندی برای برپایی نمایشگاه از دولت، بودجه درخواست نمی‌کند و دولت هم آگاهانه تلاش دارد با اطمینان‌بخشی به سرمایه‌های این بخش و نظارت دورادور، نظم حاکم را حفظ کند؛ البته کم‌وکاستی همه‌جا هست؛ اما اگر منصفانه نگاه کنیم، جامعه تجسمی از دور و نزدیک سیمای روند رو به پیشرفت دارد؛ جالب اینجاست که این‌روزها بخشی از جامعه تئاتری نیز عزم خود را برای نایل‌آمدن به چنین افقی آغاز کرده است و برخی چهره‌ها که به کار خود ایمان دارند و می‌دانند می‌توانند تماشاگر به سالن‌های تئاتر بکشانند این پرچم را بالا برده‌اند؛ موسیقی نیز در حوزه‌هایی مثل پاپ یا برخی استادان بنام موسیقی دستگاهی به چنین استقلالی نایل آمده؛ کاش دولت هم با بسترسازی‌هایی مانند معافیت مالیاتی برای بخش‌های خصوصی که در عرصه هنر سرمایه‌گذاری می‌کنند، اختصاص بودجه‌هایش به امور زیربنایی مثل ساخت سالن‌های هنری، فرهنگ‌سازی برای افزایش مصرف کالای فرهنگی در سبد خانوار و صد البته اتخاذ فرآیند‌های تازه برای صدور مجوز و... دلگرمی‌ها را دوچندان کند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.