رمزگشایی از «نه» به «ائتلاف»
داوود محمدی . سردبیر
شاید کمتر پدیدهای در جهان، همانند «داعش» توانسته باشد در مدتزمانی کوتاه، اجماع نیرومند جهانی علیه خود راه اندازد. جنایات «داعش» هرچند، در چارچوب پیشفرض «النصر بالرعب»، راه پیروزی آنان را در جبهههای نبرد با تکیه بر وحشتآفرینی هموار ساخت اما چهرهای هراسناک و منفور از این گروهک تروریستی نزد جهانیان ترسیم کرد که به شکلگیری یکی از کم سابقهترین ائتلافهای جهانی منجر شد. ائتلافی که بر اساس اعلام «کاخسفید»، دربرگیرنده 40 کشور است که هریک، ایفای نقشی نظامی، پشتیبانی یا امدادی در جنگ ضد«داعش» را پذیرفتهاند. در این میان، حضور احتمالی ایران در ائتلاف جهانی ضد«داعش»، میتواند مسیر «داعش»زدایی از عراق و منطقه را کوتاهتر و کمهزینهتر کند. همسایگی با عراق، نفوذ قابلتوجه تهران نزد فعالان سیاسی قدرتمند و بخشی از مردم عراق، توان و تجربه بالای نظامی ایران در اجرای جنگهای نامنظم و منظم و... نکاتی است که از نگاه تیزبین کارشناسان نظامی و دیپلماتهای آمریکایی پنهان نمانده است و آنان را به تلاش برای مجابکردن ایران جهت پذیرش حضور در ائتلاف جهانی ضد«داعش» وسوسه میکند. فراتر از منافع کوتاهبرد، پیوستن ایران - رقیب
سنتی «واشنگتن» - به اردوگاه جهانی ضد«داعش» که با رهبری آمریکا فعالیت میکند، دستاورد ارزشمندی برای «کاخ سفید» محسوب میشود. اما موانعی اساسی وجود دارد که آمریکا را از پیگیری جدی موضوع، بازداشته و دچار تردید میکند؛ از جمله این موانع میتوان به مخالفت اسراییل، لابی صهیونیستها و برخی دولتهای عرب عضو ائتلاف اشاره کرد. ضمن اینکه عضویت احتمالی تهران در ائتلاف جهانی ضد«داعش»، تبلیغات ادعایی آمریکا درباره حمایت ایران از تروریسم را خنثی و این سوال را در ذهن مخاطبان ایجاد میکند که اگر تهران، حامی تروریسم است چرا در ائتلافی که هدف آن«مبارزه با تروریسم» تعریف شده؛ دعوت شده است؟ از سوی دیگر، برای عضویت ایران در ائتلاف جهانی ضد«داعش»، منافعی قابلتصور است که تنشزدایی با آمریکا، بهرهبرداری از بهبود روابط در مذاکره حساس هستهای، تبدیلشدن به بازیگر محوری منطقه و تسریع در کوتاهشدن رفع شر «داعش»، در زمره این منافع است. اما ایران نیز نگرانیهای خاص خود را دارد. پذیرش رهبری آمریکا در مبارزه با تروریسم، آنهم در وضعیتی که تهران، پیدایش و رشد گروههای تروریستی امثال «داعش» را مرهون حمایت و سرمایهگذاری مالی و تسلیحاتی
«واشنگتن» و برخی کشورهای مرتجع منطقه میداند، برای ایران، دشوار به نظر میرسد. نکته بعدی، به نامشخصبودن اهداف نهایی ائتلاف جهانی ضد«داعش» بازمیگردد. زیرا احتمال قوی آن است که پس از پیچیدن نسخه «داعش» در عراق و سوریه، ائتلاف همچنان پابرجا بماند و کشورهای دیگری را در سیبل فشارها و عملیات خود قرار دهد. بسیج 40 کشور برای شکستدادن «داعش»، بیشتر از نیاز واقعی برای برخورد با گروهی تروریستی با مختصات «داعش» است و همین اردوکشی خیرهکننده، ذهنیت منفی نسبت به اهداف بعدی ائتلاف را تقویت میکند و کشورهای منتقد را به این نتیجهگیری میرساند که کمک به ائتلافی که ممکن است در آینده، تغییر سمت داده و علیه کشور یاریگر وارد اقدام شود، با منطق ریسک دیپلماسی همخوان نیست. تجربه فرجام همکاری ایران در سقوط «طالبان» و قرارشگرفتن در «محور شرارت» هنوز از خاطر ایرانیان زدوده نشده است. این نگرانی؛ منحصر به ایران نیست و در موضعگیری مقامات روسیه، ترکیه و سوریه هم بهوضوح قابل مشاهده است. بر این اساس، تصور پیوستن ایران به ائتلاف جهانی ضد«داعش»، با اما و اگرهای جدی مواجه است؛ ولی این به معنای پایان راه نیست زیرا تهران میتواند در
چارچوب منافع ملی خویش که محو فیزیکی سلطه «داعش» را میطلبد، بدون عضویت در ائتلاف و برپایه «منافع مشترک»، بسترساز سرکوب تروریستهای «داعش» باشد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.