|

روایت ابوالحسن داوودی از یک روز

چگونه پای «سینما» به تقویم باز شد؟

بهناز شیربانی

روز ملی سینما برای اولین‌بار در بهمن 78 اعلام شد. سرانجام چهارمین جشن بزرگ سینمای ایران سال 1379 در روز 21شهریور مقارن با ایام بزرگداشت صدمین سالگرد حیات سینمای ایران در مجموعه ورزشی انقلاب برگزار شد. اما در تقویم رسمی سال 91 در مقابل 21شهریورماه عبارت روز ملی سینما حذف شد که واکنش‌های بسیاری را در پی داشت. خرداد امسال حجت‌الله ایوبی رییس سازمان سینمایی در نامه‌ای به دبیر شورای فرهنگ عمومی، از وی خواست تا بازگشت روز ملی سینما به تقویم رسمی کشور محقق شود. امسال، این روز در تقویم درج نشد؛ با این حال گویا قرار است سال94 به تقویم بازگردد. همزمان با روز ملی سینما با ابوالحسن داوودی درباره چگونگی نام‌گذاری این روز و مشکلات سینمای ایران گفت‌وگو کردیم: سال‌های پیش تلاش‌های جمعی شماری از سینماگران در پاسداشت روز ملی سینما، منجر به شکل‌گیری و برگزاری جشنی در روز خاصی از سال شد که تا سال‌های بعد ادامه پیدا کرد. چه زمانی به شکل‌گیری روزی به نام روز ملی سینما فکر کردید؟ زمانی که زنده‌یاد سیف‌اله داد در معاونت سینمایی مشغول به کار بود و من در خانه سینما مسوولیتی داشتم، پیشنهاد نام‌گذاری روزی به نام روز ملی سینما از سوی هیات مدیره خانه سینما مطرح شد و در شورایعالی فرهنگ ملی مطرح شد و روزی به این نام شکل گرفت. این جشن و اتفاق در سال‌های متوالی ادامه پیدا کرد تا اینکه آقای احمدی‌نژاد تصمیم گرفتند این روز را از تقویم رسمی کشور حذف کنند. چرا روز بیست‌ویکم شهریور به نام روز ملی سینما نام‌گذاری شد؟ آن زمان موضوع مهمی در ارتباط با برگزاری این جشن برای ما مطرح بود؛ اینکه جشنی که از سالیان قبل پایه‌های برگزاری‌اش ریخته شده بود باید در روزی معین از سال برگزار می‌شد که بیشترین تولیدات سینمای ایران را می‌توانست دربر گیرد. در شش‌ماه نخست سال شاهد بیشترین تولیدات سینمایی هستیم و قطعا باید جشن در زمانی برپا می‌شد که بتوان حاصل این فعالیت را قضاوت کرد. ما جشن سینمایی در کشور کم داریم. در طول این سال‌ها هم شاهد این موضوع بودیم که سلیقه‌های سیاسی روی جشنواره فجر تاثیر جدی گذاشته. هرچند در برخی مواقع نکات مثبتی به آن اضافه کرده و گاهی زمینه‌ساز پیدایش نکات منفی شده است. زمانی که قرار بود روزی را به عنوان روز ملی سینما مشخص کنیم، بیشتر به فکر برگزاری یک جشن مستقل و خارج از وابستگی‌ها و سلیقه‌های سیاسی بودیم تا جشنی برگزار شود که در آن روز سینما حرف اول را بزند. تقویم را جست‌وجو کردیم و در محدوده شش‌ماهه اول سال، روزی را در اواخر شهریور مشخص کردیم که فکر کردیم بهترین زمان ممکن برای ارزیابی تولیدات سینمای ایران به شکل آکادمی است که حقیقتا می‌توان آن را روز ملی سینما نامید. طی دو، سه‌سال گذشته، تصمیم‌گیری مدیران فرهنگی سبب‌ساز بروز اتفاقات عجیبی در سینمای ایران شد و روز ملی سینما نیز دستخوش همین اعمال‌نظرهای شخصی شد. به طوری که این روزها بسیاری در تکاپوی بازگرداندن روز ملی سینما به تقویم هستند. نظر شما در این رابطه چیست؟ شرایطی که در دودوره دولت پیشین در مدیریت فرهنگی شاهد بودیم تا حدی تحت تاثیر سلیقه‌های سیاسی بود. بسیاری از این سلیقه‌ها به‌گونه‌ای بود که رویکرد سینما طی سه‌دهه بعد از انقلاب را نمی‌پسندید و تصمیماتی گرفتند که به سبب آن صورت‌مساله را پاک کنند. تفرقه‌های درون‌صنفی، برخوردهای دولتی با سینماگران، بسته‌شدن خانه سینما و در آخر حذف‌شدن نام روز ملی سینما از تقویم از جمله همین اعمال‌نظرهای سلیقه‌ای بود. واقعیت این است که اگر سلیقه‌های سیاسی ادامه پیدا می‌کرد، از جنس سینمایی که در این سه‌دهه برای سینمای کشورمان افتخار آفریدند، نام و نشانی باقی نمی‌ماند و صرفا با یک سینمای سفارشی و تبلیغی که حیاتش وابسته به دولت است، مواجه بودیم. خوشبختانه با تغییر دولت و البته تغییر مدیران فرهنگی باعث شده این حس به وجود بیاید که هرچه با سینما مهربان‌تر باشیم، نتایج بهتری خواهیم گرفت. تجربه مدیران فرهنگی دولت گذشته در تصمیم‌گیری‌هایشان نشان داد هر چقدر سینماگران نادیده گرفته شوند، تاثیر منفی آن به کسانی که باعث و بانی این ماجرا شده‌اند، برمی‌گردد. بنابر این می‌بینید از یدبیضایی که در مدیران فرهنگی دولت گذشته وجود داشت، نه‌تنها نام و نشانی باقی نمانده است، بلکه اثرات تخریبی آن همچنان ادامه دارد. فکر می‌کنم جریان دولتی این را متوجه شده است که هرچه با سینما مهربان‌تر برخورد کنند، اهالی سینما احساس مسوولیت بیشتری می‌کنند. از نظر شما، عمده‌ترین مسایلی که باعث شده، سینمای ما طی چندسال اخیر دچار بحران شود، چیست؟ اعتمادنکردن به سینماگران یکی از مشکلات بزرگی است که سبب ایجاد اتفاقات بدی در بدنه سینما شده است. طی چندسال گذشته سینماگران را غیرخودی پنداشتند. سینماگران اصول کلی که باید به آن پایبند باشند را می‌دانند اما از اینکه این اصول از جایی به آنها دیکته شود و اینکه با آنها به عنوان ابزار نگاه شود، رفتار شایسته‌ای نبود. از طرف دیگر طی چندسال گذشته شاهد ساخت آثار سفارشی بودیم که نه به درد دنیا می‌خورد و نه آخرت. آثاری در فارابی یا حوزه هنری تولید شد که به‌زودی به فراموشی سپرده می‌شوند و اگر معدود آثار ماندگاری هم وجود داشته با شرایط تهدیدی که در مقابل آن وجود داشته، نتوانسته با مخاطبش ارتباط برقرار و آن را حفظ کند و این رفتار به همان اندازه عدم مسوولیت سینماگران را در پی داشته است. طبعا بدنه سینما زیرک‌تر از بدنه سیاست است. ترفند‌های سیاسی در مقابل سینماگران همیشه تاثیرات معکوس و نتایج نامطلوبی در پی داشته است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.