|

تماشای فیلم؛ در سینما یا خانه؟

عسل عباسیان: فردا روز ملی سینماست. جدا از سیاست‌های نادرست اقتصادی که در سال‌های دولت نهم و دهم، گریبان همه صنعت‌ها از جمله سینما را گرفت، عده‌ای می‌گویند پیشرفت روزافزون تکنولوژی هم دلیل دیگری شده تا مردم از سالن‌های سینما دور شوند. به سراغ چند چهره غیرهنری رفتیم تا از آنها بپرسیم آیا اساسا در سالن سینما فیلم می‌بینند یا دوست دارند در خانه بمانند؟ آخرین فیلمی که بر پرده نقره‌ای دیده‌اند کدام بوده و اگر بنا باشد رایگان به سینما بروند، باز هم درخانه فیلم دیدن را ترجیح می‌دهند؟ در ادامه پاسخ‌ها را می‌خوانید. امیر حاج‌رضایی کارشناس فوتبال این روزها در یک باشگاه فوتبال هستم و نمی‌رسم در سینما فیلم ببینم منتها اگر وقت داشته باشم، هرگز لذت فیلم‌دیدن در سالن تاریک سینما همراه دیگران را با فیلم‌دیدن در خانه عوض نمی‌کنم. تماشای فیلم بر پرده نقره‌ای و بزرگ سینما برایم بزرگ‌ترین لذت است. مجانی‌شدن بلیت‌های سینما کاری نشدنی است ولی خب طبیعتا با بحران اقتصادی حاکم، اغلب مردم ترجیح می‌دهند با پرداخت هزینه یک سی‌دی شبکه خانگی، همگی در کنار هم فیلم را ببینند. البته بعد از عید فطر هم فیلم‌هایی اکران شده که فروششان میلیاردی است و خوشبختانه ثابت کرده که مردم به سالن سینما می‌روند و اساسا سینما را دوست دارند. نباید فراموش کرد که محصولات فرهنگی با بودجه عموم مردم هم‌ساز نیستند. بنابراین اگر روزی سینمارفتن رایگان باشد، استقبال چندین‌برابر خواهد شد. آخرین فیلمی هم که در سینما دیده‌ام فیلم آقای کیمیایی یعنی «متروپل» بود. سعید لیلاز اقتصاددان هر 30سال یک‌بار به تئاتر می‌روم و هر 10سال یک‌بار هم به سینما. البته این به سلیقه من برمی‌گردد و به‌طور کلی علاقه‌ای به فیلم‌دیدن ندارم. مگر در معرض یک فیلم خوب قرار بگیرم، هیچ‌وقت داوطلبانه به تماشای یک فیلم نمی‌روم. فکر می‌کنم مجانی‌بودن بلیت سینما هم در میزان سینمارفتن نه من، که در میزان سینمارفتن هیچ‌کس تاثیر ندارد. چون اساسا معتقدم مساله سینمارفتن یا نرفتن و به طور کلی فرهنگ مردم ما، مساله پول و ناتوانی اقتصادی نیست. همه می‌دانیم که هموطنان ما سالانه میلیون‌هادلار برای شرکت در کنسرت‌های کشورهای اطراف، هزینه می‌کنند و حتی این همه برای خرید سی‌دی‌های فرهنگی هزینه می‌کنند. بنابراین فکر نمی‌کنم اقتصاد مساله مردم ما برای فیلم‌دیدن یا ندیدن باشد. اگرچه شاهد بودیم یک‌بار که بلیت سینماها مجانی شد چندنفر زخمی شدند! با این حال از نظر من، مساله فرهنگ در ایران مساله قیمت و بهای اقتصادی آن نیست. همان‌طور که معتقدم کتاب نخواندن مردم ما هم، دلیل اقتصادی ندارد، چنانکه اگر کتاب رایگان اینترنتی هم در اختیارشان باشد نمی‌خوانند. بیشتر مردم ما به مساله ممیزی و سانسور در هنر و مسایل فرهنگی واکنش دارند و به همین دلیل است که بسیاری از اوقات به سینما نمی‌روند. وگرنه وقتی فیلم‌های آبرومند ساخته می‌شود که به شعور مخاطب احترام گذاشته، شاهدیم که فروش میلیاردی دارد. فخرالسادات محتشمی‌پور فعال سیاسی اصلاح‌طلب اهل سینمارفتن هستم و اتفاقا خیلی هم علاقه‌مندم. منتها سینما رفتنم خیلی منظم نیست. در ایام جشنواره فیلم‌ها را حتما می‌بینم. ضمن اینکه در انجمن‌های مختلفی هم عضو هستم که سعی می‌کنم برای اعضا اکران‌های ویژه برگزار کنم (به‌خصوص در انجمن زنان کارآفرین). حتی ممکن است با حضور دست‌اندرکاران و عوامل ساخت فیلم، اکران داشته باشیم. برای فرهنگ باید هزینه کرد، منتها اگر بلیت سینماها رایگان شود، راحت‌تر می‌توان دیگران را به سینمارفتن تشویق کرد. اصولا اعتقاد ندارم که محصولات فرهنگی باید رایگان باشد اما با این شرایط اقتصادی سخت، به هرحال چنین اقدامی در میزان سینمارفتن مردم موثر است. در مدت اخیر بیشتر تئاتر دیده‌ام، برای همین خاطرم نیست که قبل از «شهر موشها» آخرین فیلمی که در سینما دیده‌ام چه فیلمی بود. سعید معیدفر جامعه‌شناس روزی سینما تنها جای ممکن برای فیلم دیدن بود. ولی امروز می‌توانیم در خانه و جاهای دیگر در آسایش و راحتی فیلم ببینیم. اگر سینما به‌عنوان جایی تلقی شود که فقط در آن باید فیلم دید ممکن، است مورد تهدید بی‌مخاطبی قرار گیرد. البته دشواری‌های اقتصادی هم ممکن است در میزان سینمارفتن عموم مردم مطرح باشد ولی بحث اجتماعی در این میان پررنگ‌تر از بحث اقتصادی است. اگر برای سینما کارکردهایی جز تماشای فیلم، تعریف نکنیم، معلوم است که با وجود امکاناتی که تکنولوژی در اختیار ما گذاشته، مخاطب سینماها پایین می‌آید. اگر سینما جایی باشد که در آن علاوه بر دیدن فیلم اتفاقات دیگری هم بیفتد، سینما دوباره جایگاه و منزلت گذشته را پیدا می‌کند. در کشورهای توسعه‌یافته امروز باوجود اینکه افراد می‌توانند پشت کامپیوتر بنشینند و با سرعت بالای اینترنتی که در اختیار دارند، به‌صورت آنلاین، فیلم ببینند و تکنولوژی به‌مراتب پیشرفته‌تر از اینجا هم هست اما سینما هنوز مخاطب خودش را دارد. با مطالعه‌ای جامعه‌شناسانه، پی می‌بریم استقبالی که آنجا از سینما می‌شود، به این دلیل است که علاوه بر نمایش فیلم، سینما کارکردهای ویژه‌تری هم دارد، یکی از مهم‌ترین این کارکردها قرارگرفتن در جمعی است که هدف مشترکی را دنبال می‌کند. یادم است وقتی نوجوان بودم در سال‌های پیش از انقلاب، سینمارفتن رویدادی اجتماعی محسوب می‌شد. یعنی افرادی که به سینما می‌آمدند، در اطراف سینما اجتماعی شکل می‌گرفت از کسانی که با هم تعامل می‌کردند و می‌خواستند کنار هم یک‌فیلم ببینند و حتی قرارهای‌شان را در سینما می‌گذاشتند و تا زمانی‌که فیلم شروع می‌شد با هم گپ می‌زدند. بعد از تماشای فیلم، باز این تعامل اجتماعی وجود داشت، بنابراین در اطراف سینما یک اجتماع مدنی جدید شکل می‌گرفت، منتها این کارکردها به‌مرور از سینما و چیزهای دیگر گرفته شد و سالن‌های سینما فقط به‌جایی برای نمایش فیلم تبدیل شدند. در سایر عرصه‌ها هم این فردگرایی و اجتماع‌گریزی به‌مرور اتفاق افتاد. همین حالا شاهدیم که مثلا در ایام جشنواره فجر، بسیاری از مردم به سینما می‌روند. چراکه در ایام جشنواره فیلم فجر رویدادی اجتماعی هم در کنار تماشای فیلم، اتفاق می‌افتد و همان اجتماعی که در اطراف سالن‌های سینما به‌وجود می‌آید، فرصت تعامل و گفت‌وگو را ایجاد می‌کند. معمولا در ایام جشنواره به سینما می‌روم، به‌دلیل وجود همین اجتماع. هدف بسیاری از سینمارو‌ها هم در ایام جشنواره همین است. درواقع برای بسیاری، اگر این اجتماع شکل نگیرد، تماشای فیلم در سالن سینما بی‌لطف است. کامبیز نوروزی حقوقدان همیشه به سینما می‌روم، منتها چندان به وقتش مقید نیستم. فیلم خوب و باب سلیقه‌ام اگر روی پرده باشد، حتما آن را در سینما تماشا می‌کنم. بنابراین ممکن است در طول یک‌ماه دوبار به سینما بروم و ممکن هم هست مثلا سه‌ماه به سینما نروم. این هزینه‌های فرهنگی را برای خود و خانواده‌ام ضروری می‌دانم. آخرین فیلمی که در سینما دیدم، «شهر موشها»ی خانم برومند بوده که خوشبختانه توانسته اتفاق مهمی در حوزه اقتصاد سینما رقم بزند. البته پیش از آن هم ساخته آقای افخمی یعنی «آذر، شهدخت، پرویز و دیگران» را دیدم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.