|

مقایسه چند چهره فرهنگی

آداب تکریم شایسته

آرزو محسنی

بی‌هیچ شک و شبهه‌ای، دکتر «محمود حسابی» یکی از معدود چهره‌های‌ ستودنی علم و فرهنگ این مرزوبوم است، اما هیچ‌گاه آنچنان که شایسته بود، از وی تجلیل نکردند. زمانی وی را به این دلیل آنکه سناتوری انتصابی بود، تخطئه می‌کردند، بدون آنکه ذره‌ای به دستاوردهای علمی و فرهنگی وی توجه کنند و زمانی که استادان جوان فیزیک کشور تصمیم گرفتند از وی به‌عنوان پیشکسوت فیزیک تجلیل کنند، برخی بستگانش آنقدر در این مسیر افراط کردند که در نهایت، شاگردان و دوستداران واقعی دکتر حسابی ناچار شدند در اعتراض به اینگونه رفتار غیرعلمی، سکوت کنند. نتیجه آنکه امروزه بسیاری از کارشناسان و استادان فیزیک که دوستداران دکترحسابی هستند، ساکت هستند تا آنان که دم از تجلیل دکتر«حسابی» می‌زدند، کسانی باشند که با فیزیک و حتی در برخی مواقع به کل با ماهیت علم ناآشنا هستند و در نتیجه برای تکریم وی وارد وادی‌هایی دیگر غیر از علم شوند و درباره منش و بزرگی و دستاوردهای وی خاطراتی نقل کنند که به افسانه می‌ماند. دوستداران دکتر«حسابی» فراموش کرده‌اند که وی چهره‌ای ملی است و در نتیجه، خود مردم باید درباره او قضاوت کنند. آنان بیشتر دوست دارند فقط یک شیوه روایت از زندگی دکتر«حسابی» بیان شود و دیگر روایت‌ها را تخطئه می‌کنند به‌ویژه اینکه می‌خواهند القا کنند هرکس که به این شیوه روایت انتقاد دارد، دشمن دکتر«حسابی» است و می‌خواهد همه‌دستاوردهای وی را رد کند. خوب است مقایسه‌ای بین نحوه تکریم از دکتر«حسابی» با دیگر چهره‌های فرهنگ و هنر مانند استاد«شجریان» یا دکتر«شریعتی» داشته باشیم. استاد«شجریان» محبوب است، دلایل محبوبیت وی نیز بسیار است از جمله دستاوردهای هنری ستودنی وی که البته با قدردانی مجامع هنری کشوری و بین‌المللی نیز همراه بود، اما نکته بسیار مهم در این زمینه این است که هیچ‌گاه نه خود استاد«شجریان» و نه خانواده و اطرافیان وی، نخواسته‌اند با تبلیغ اینگونه جوایز و نشان‌ها (مانند نشان یونسکو یا شوالیه که به‌تازگی به وی هدا شده است)، بر محبوبیت وی بیفزاید. هنر کالای تجاری نیست که نیاز باشد برای شناسایی آن، به تبلیغات غلوآمیز و اغراق‌گونه روی آوریم. خود استاد«شجریان» به‌درستی می‌داند هنرمند تا زمانی هنرمند است که در راه هنر گام برمی‌دارد و به محض آنکه از راه هنر بیرون رود و به موضوعاتی حاشیه‌ای بپردازد، کم‌کم یاد و خاطره‌اش از دل هنردوستان محو می‌شود. رفتار و منش خانواده مرحوم‌دکتر«علی شریعتی» در قبال رفتارهای منتقدان به عملکرد و طرز فکر آن بزرگوار نیز یکی دیگر از بهترین مثال‌ها در این زمینه است. با وجود اینکه دکتر«شریعتی» محبوب جوانان و دانشجویان و دانشگاهیان است، منتقدانی هم دارند؛ منتقدانی بسیار تند و تیز که از هیچ‌گونه اتهام‌زدنی هم واهمه‌ای ندارند. اما خانواده دکتر«شریعتی» (همسر و فرزندان) هیچ‌گاه در طول این سالیان دراز نخواسته‌اند به این اتهام‌ها پاسخ دهند و نتیجه اینکه با وجود گذشت این همه سال، نه‌تنها از محبوبیت وی کاسته نشده است، بلکه پیوسته بر محبوبیت او افزوده می‌شود. باید در نظر داشت افرادی مانند دکتر«حسابی»، دکتر«شریعتی» یا استاد«شجریان» چهره‌های ملی هستند و به همین دلیل، خود مردم و به‌ویژه کارشناسان حوزه‌های فعالیت‌شان باید پاسدار میراث ماندگار آنان باشند. بستگان دکتر«شریعتی» می‌دانند امروزه آوازه شهرت «شریعتی» از مرزهای کشور نیز فراتر رفته و کتاب‌های او در بسیاری از کشورهای دیگر نیز مخاطب دارد، به همین دلیل زندانی‌کردن او در حصار تنگ‌خانه، جفایی بس بزرگ در حق وی است، به همین دلیل با آنکه بسیار بیش از من و شما به جایگاه رفیع علمی دکتر «شریعتی» و اهمیت میراث وی واقفند، کار تجلیل از دکتر«شریعتی» را به میراثداران واقعی وی که مردم باشند، واگذار کرده‌اند. تکریم شایسته هم آدابی دارد. آداب‌دان باشیم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.