|

میهمانان ویژه جشنواره تهران می‌آیند

لبخند «مبارک» به عروسک‌های آمریکایی

فرزانه ابراهیم‌زاده

با آنکه مثل همیشه خنده روی لب‌های مرضیه برومند بود، اما نشانه‌هایی از خستگی را می‌شد در چهره‌اش دید؛ خستگی‌‌ای که به گفته خودش بابت همزمانی اکران «شهرموشها2» و برپایی جشنواره تئاتر عروسکی و کار دوبرابری برای گردهم‌آمدن یا به قولی همدلی همه اهالی تئاتر عروسکی بود. او در پاسخ به خبرنگاری که از حالش پرسید، گفت: «مدتی به دلیل همزمان‌شدن کارهای فیلمم و جشنواره خیلی خسته شده‌ام اما الان حالم خیلی خوب است.» وی با اشاره به برخی حواشی صحبت‌هایش در نشست خبری قبلی اضافه کرد: «در جلسه قبلی من خیلی خسته بودم چون کارهای نهایی فیلمم ناگهان خیلی سخت شد، در نتیجه حرف‌هایی زدم که خوب نبود و باید معذرت‌خواهی کنم... .» حالا او و گروه بعد از اکران فیلم به جشنواره نزدیک شده‌اند؛ جشنواره‌ای که کمتر از یک‌هفته دیگر در تهران آغاز می‌شود، آن هم با کارناوالی عروسکی که از خیابان فلسطین تا چهارراه ولیعصر با حضور بچه‌ها به‌دست فاطمه معتمدآریا افتتاح می‌شود. اما این تنها خبری نبود که برومند در نشست خبری این جشنواره اعلام کرد. حضور گروهی از هنرمندان تئاتر عروسکی آمریکایی در کنار 10گروه خارجی دیگر، یکی از خبرهای مهمی بود که برومند آن را اعلام کرد. در چندسال گذشته این نخستین‌باری است که یک گروه هنری آمریکایی قرار است به ایران بیاید؛ اتفاقی که می‌تواند قدم مثبتی برای گسترش دیپلماسی فرهنگی باشد که یکی از شعارهای دولت‌یازدهم هم هست. این گروه آنچنان که برومند گفت از گروه‌های خوب عروسکی است که با کمک و مشاورت بهروز غریب‌پور دعوت شده و قرار است بدون هیچ دستمزدی به ایران بیاید: «وقتی با گروه آمریکایی تماس گرفتیم، دیدیم دستمزدشان خیلی بالاست. آقای غریب‌پور و من برایشان نامه نوشتیم و گفتیم ما دوست داریم تعاملات فرهنگی بین ملت‌ها ارتقا پیدا کند و با هم بیشتر ارتباط داشته باشیم اما شرایط امروز ما اجازه نمی‌دهد دستمزد شما را پرداخت کنیم. آنها خیلی قشنگ با ما کنار آمدند و از آمدن به ایران خیلی استقبال کردند و تقریبا دارند مجانی به جشنواره می‌آیند.» این گروه، نمایش «آوا/ادا» به کارگردانی «درو دایر» را در دوروز آخر جشنواره در تالار اصلی تئاترشهر به صحنه می‌آورند. اما این تنها اتفاقی نیست که وجه بین‌المللی این دوره جشنواره را ارتقا داده. این دوره از جشنواره 11گروه خارجی از کشورهایی چون آلمان و صربستان و اسپانیا و افغانستان و چین به ایران می‌آیند. برومند حضور این گروه‌ها را با تعامل خوب سفارتخانه‌ها دانست و گفت موسسه «گوته» آلمان نه‌تنها هزینه‌های گروه آلمانی که هزینه‌های گروه افغانستان را برعهده گرفته است. عدم‌حضور کشورهای اسلامی در میان کشورهای شرکت‌کننده در این دوره از جشنواره سوالی بود که پاسخش را پیمان شریعتی، دبیر اجرایی، نامناسب‌بودن کارهای ارایه‌شده به دبیرخانه با شوونات ایران دانست. برومند هم توضیح داد که با چندکشور اسلامی چون سوریه، عراق، لبنان و تونس تماس گرفتند و از آنها دعوت کردند در این دوره از جشنواره شرکت کنند اما در کنار دلیل اول، پایین‌بودن سطح کیفی کارها هم مانع این اتفاق شد: «با این حال یک گروه از افغانستان را بدون در نظرگرفتن کیفیت کارش دعوت کردیم چون فکر کردیم خوب است که با ما ارتباط فرهنگی داشته باشند.» از مخاطب‌عام تا مخاطب‌خاص جشنواره عروسکی پانزدهم از خیلی جهات متفاوت از دوره‌های قبل است. این دوره از جشنواره به‌خاطر کمک به طبیعت از چاپ بولتن روزنامه خودداری می‌کند و کاتالوگی متفاوت خواهد داشت. برومند در بخش‌های حضورش در جمع خبرنگاران گزارشی کامل از روند برگزاری جشنواره ارایه داد و به مراحل بازخوانی متون تا انتخاب آثار اشاره کرد. او به‌نحوه انتخاب آثار از طریق بازخوانی متون انتقاد کرد و گفت: «به‌نظرم نمی‌شود کارهای تئاتر و کارهای عروسکی را به این شیوه انتخاب کرد. به‌نظرم بعضی از متن‌ها ممکن است خیلی خوب باشند اما در مرحله آماده‌سازی اجرایی خوب از کار در نیایند. به همین دلیل من به بعضی از بچه‌ها گفتم که اگر می‌توانند بدون درنظرگرفتن امکانات جشنواره از محل تمرین کمک هزینه‌ کارهایشان را آماده کنند تا ببینم. از میان این‌کارها هم تعدادی کار انتخاب شد.»او 22کاری‌ را که در این دوره از جشنواره شرکت کرده متنوع دانست و گفت که از مخاطب‌عام و کودکان تا خانواده‌ها و بزرگسالان می‌توانند از کارهای این دوره جشنواره استفاده کنند. برومند گفت: «امسال در طول برگزاری جشنواره، سمینارهای کسل‌کننده، فرمالیته و خواب‌آور نداریم و بخش پژوهش هم به سایت جشنواره منتقل شده است. اگر خدا بخواهد و بتوانند مرا تحمل کنند که بمانم، تابستان سال آینده شاید در شهر دیگری کارگاه آموزشی و سمینار برگزار کنیم که نتیجه خوبی داشته باشد و امیدواریم با این شیوه، خانه عروسک در طول سال هم به فعالیت داوطلبانه‌اش ادامه بدهد.»این دوره از جشنواره از نظر تنوع مکان جشنواره نیز منحصر به فرد است هرچند سالن‌های کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان و فرهنگسراهای تهران و البته فرهنگسرای نیاوران و تالار وحدت غایبان این دوره هستند، اما به جز مجموعه تئاتر شهر، تماشاخانه سنگلج، تالار هنر، تالارهای حافظ و فردوسی و فرهنگسرای بهاران و موزه استاد انتظامی هم به این مجموعه اضافه شده‌اند. رسول نجفیان کاری را با همراهی بچه‌های اطراف فرهنگسرای بهاران آماده کرده و در این منطقه به صحنه می‌رود. برومند خارج‌شدن فرهنگسراها را عدم همکاری بخشی از شهرداری دانست و افزود: «قرار بود شهرداری همکاری کند تا جشنواره در تمام مناطق تهران گسترش پیدا کند اما نشد و رایزنی ما با فرهنگسراها بی‌نتیجه ماند. آنها حتی حاضر نشدند مجانی هم با ما همراه باشند. جالب اینجاست شهرداری در بخش‌های دیگر کمک بی‌نظیری کرد اما در بخشی که مربوط به تئاتر بود، خیلی به ما توجه نکرد. حتی علاقه‌مند بودیم نمایشگاه عکس و پوستر حمید جبلی در فرهنگسرای نیاوران که خود زیرمجموعه معاونت هنری است، برگزار شود اما این اتفاق هم نیفتاد.» با این همه اعلام آمادگی کرد اگر هماهنگ شود برایشان برنامه‌ریزی کنند. او که پیش از این گفته بود تلاش می‌کند با برگزاری جشنواره تئاتر عروسکی تمام شهر تهران و حتی مدارس آن فضایی شاد و عروسکی داشته باشد، گفت: به خیلی از ایده‌آل‌هایم نرسیدم با این حال تلاش خود را کردم. اصولا آدم کمال‌گرایی هستم اما در هیچ‌جای دنیا هیچ‌وقت نمی‌توان صددرصد به آنچه مدنظر داریم، رسید. با این حال نمره جشنواره تئاتر عروسکی هر چند نتوانست به صد برسد اما از 50 بالاتر است. شریعتی نیز با ابراز تاسف از نبودن دوسالن کانون در میان تالارهای اجرایی آن را به‌دلیل تغییر مدیریتی دانست. برومند همچنین از پیگیری‌هایش برای همکاری مناطق آزاد کیش و برگزاری بخشی از جشنواره در این جزیره، توضیح داد: باوجود پیگیری‌هایی که شد این رایزنی‌ها به نتیجه نرسید. دبیر پانزدهمین جشنواره عروسکی از شیوه نادرست تخصیص بودجه فرهنگی اظهار تاسف کرد که این بودجه به دست اهلش نمی‌رسد، بلکه در میانه راه از مکان‌های دیگری سردرمی‌آورد و این درد بزرگی است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.