|

دستور «اوباما» دروازه‌ جدیدی برای جنگ با تروریسم می‌گشاید

طرح 3‌مرحله‌ای آمریکا برای نابودی «داعش»

سه‌سال پس از خروج نیروهای آمریکایی از عراق، پای این کشور بار دیگر به عراق باز شده است؛ این‌بار برای مقابله با «داعش»، تهدیدی خطرناک‌تر از صدام. «داعش»، این بزرگ‌ترین تهدید تروریستی تاریخ معاصر، ایالات متحده را ناگزیر به واکنشی بی‌سابقه کرده است. به گزارش «نیویورک‌تایمز»، دولت اوباما درصدد است تا در کارزاری گسترده که احتمالا سه‌سال به طول خواهد انجامید، «نه‌تنها از شتاب پیشروی نیروهای «داعش» بکاهد، بلکه به شکلی نظام‌مند قابلیت‌های این گروه تروریستی را تضعیف کرده، سرزمین‌های تحت‌کنترل آنان را آزاد کرده و عاقبت به‌طور کامل موجب نابودی این گروه تروریستی شود.» این طرح نظامی که بناست در طی سخنرانی روز چهارشنبه خطاب به ملت آمریکا و در سالگرد واقعه 11سپتامبر از سوی باراک اوباما اعلام شود، دروازه‌های جدیدی برای جنگ با تروریسم می‌گشاید. این کارزار، برخلاف عملیات ضدتروریستی آمریکا در پاکستان و یمن، در حملات پهپادی به رهبران ستیزه‌جویان خلاصه نمی‌شود؛ همچون افغانستان، خبری از اعزام نیروهای زمینی به مواضع جنگی نخواهد بود و برخلاف رویکرد آمریکا در قبال لیبی که منحصر به رهبری پنهان ائتلافی جهانی بود، متضمن نقش مرکزی آن کشور در تشکیل ائتلاف موردنظر خواهد بود. مرحله اول این راهبرد که در حال حاضر حدود یک‌ماه از آغاز آن می‌گذرد، شامل حملات هوایی برای حمایت از اقلیت‌های قومی و مذهبی و همچنین دیپلمات‌ها و پرسنل امنیتی و نظامی آمریکایی‌ است. این مرحله، سرآغازی برای بازپس‌گیری مناطق تحت‌کنترل «داعش» در شمال و غرب عراق است. مرحله دوم مستلزم شدت‌بخشی به تلاش‌ها برای آموزش، مشاوره و تجهیز ارتش عراق، پیشمرگه‌های کرد و برخی از قبایل سنی خواهد بود. البته عملیاتی‌شدن این مرحله مشروط به تشکیل دولتی فراگیر در عراق است؛ شرطی که با رای احتمالی پارلمان عراق به کابینه‌ «حیدر العبادی» مامور تشکیل کابینه محقق خواهد شد. مرحله پایانی که احتمالا جنجالی‌ترین و دشوارترین آنان خواهد بود، نابودی نیروهای تروریستی‌ است که در داخل خاک سوریه پناه گرفته‌اند. تکمیل این مرحله که گام پایانی برای پاکسازی منطقه از نیروهای تکفیری است، ممکن است حتی تا پس از پایان‌یافتن دوران ریاست‌جمهوری باراک اوباما نیز ادامه یابد. با تمام این اوصاف، راهبرد نظامی آمریکا در قبال «داعش» باید پاسخگوی سه‌چالش عمده‌ باشد؛ در وهله اول، اطمینان‌بخشی به افکار عمومی آمریکا در عدم‌تکرار تجربیات اخیر آن کشور در عراق و افغانستان مانعی جدی پیش‌روی دولتمردان آمریکایی ا‌ست. باید دید اوباما می‌تواند در سخنرانی چهارشنبه‌ خود از پس تاریخ تاریک مداخلات نظامی آمریکا برآید یا نه. او که وعده داده راهبرد نظامی مدنظر دولت شامل گسیل نیروهای زمینی ارتش به منطقه نخواهد بود، مشخص نکرده که آیا این اصل در رابطه با حضور کنونی نیروهای عملیات ویژه آمریکا در عراق صادق است یا خیر. در واقع کمک‌های اطلاعاتی این نیروها، برگ برنده مبارزان کرد و ارتش عراق در بازپس‌گیری سد موصل بوده است؛ همان روندی که در حملات هوایی روز یکشنبه آمریکا به کمک نیروهای ارتش عراق آمده و به پس‌گرفتن نقاط کلیدی سد حدیثه در استان سنی‌نشین انبار انجامید. شورشیان که پیش از این موفق شده بودند کنترل سدهای موصل و فلوجه را به دست گیرند، نتوانستند با پیشروی به سمت سد حدیثه، این سد را که تاکنون در کنترل نیروهای دولتی عراق و عشایر سنی حامی دولت در منطقه باقی مانده بود، تصرف کنند. از سوی دیگر، تشکیل ائتلاف جهانی وعده داده‌شده نیز بسیار مشکل می‌نماید. این وضعیت می‌تواند پس از اعلام رسمی راهبرد آمریکا از سوی اوباما رو به وخامت رود. چنانچه فرجام راهبرد آمریکا مطابق گمانه‌زنی‌ها بسته به عملیات نظامی موفقیت‌آمیز در سوریه باشد، شانس تشکیل یک ائتلاف ثمربخش جهانی که نیازمند حضور بسیاری از قدرت‌های منطقه برای کمک‌های تاکتیکی، اطلاعاتی و نظامی‌ است، بسیار کاهش می‌یابد. در این میان، سفر قریب‌الوقوع جان کری و چاک هاگل، وزرای امور خارجه و دفاع آمریکا به خاورمیانه برای آینده این ائتلاف بسیار حیاتی خواهد بود. با وجود آنکه هنوز ترکیب ائتلاف جهانی مشخص نشده است، اما مقامات آمریکایی از موافقت اردن، عربستان سعودی، امارات‌متحده‌عربی، آلمان، استرالیا، بریتانیا، دانمارک و فرانسه برای پیوستن به ائتلاف جهانی خبر می‌دهند. این درحالی است که مقامات ترکیه با نظر به سرنوشت محتوم خبرنگاران آمریکایی، در تصمیم‌گیری بسیار محتاط‌تر عمل خواهند کرد. نیروهای «داعش» در ماه ژوئن با حمله به کنسولگری ترکیه در موصل عراق، 49دیپلمات آن کشور را ربودند. همین امر می‌تواند ائتلاف را از امتیازاتی که حضور ترکیه به همراه خواهد داشت، از جمله انجام عملیات نظامی از پایگاه‌های موجود در خاک ترکیه و بستن مرزهای آن کشور روی مبارزان خارجی که سودای پیوستن به سازمان‌های تروریستی در خاک عراق و سوریه را دارند، محروم کند. با این حال، به نظر می‌رسد مقامات کاخ‌سفید روی استیصال قدرت‌های منطقه در مقابله با «داعش» بسیار حساب باز کرده و به‌تبع آن، به اجماع جهانی برای حمله به مواضع «داعش» در خاک سوریه بسیار خوشبین‌تر از تحلیلگران منطقه‌‌ای هستند. متقاعدکردن قبایل سنی برای بریدن از نیروهای «داعش» و بعضا کمک‌رسانی به نیروهای ائتلاف آخرین و شاید دشوارترین مانعی‌ است که آمریکا امیدوار است با همیاری مقامات عربی و کشورهای حوزه خلیج‌فارس، بر آن فایق‌ آید؛ ماموریتی که به نظر می‌رسد با توجه به تجربه تلخ سنی‌ها در دوران نخست‌وزیری نوری‌المالکی، بسیار دشوارتر از سال 2007 به نتیجه برسد. شیخ‌علی حاتم سلیمان، از امرای قبایل سنی در استان انبار عراق بر این باور است که حتی در صورت تلاش مقامات، این قبایل هیچ‌گونه نقشی در ائتلاف برعهده نخواهند گرفت. او می‌گوید: «در گذشته، علیه القاعده جنگیدیم و منطقه را برای نیروهای آمریکایی پاکسازی کردیم. اما آنان اداره عراق را به مالکی دادند؛ کسی که به‌سرعت دست به کار بازداشت، قتل و تبعید رهبران همان قبایلی شد که سردمدار جنگ علیه القاعده بودند.» با تمام این اوصاف، حضور دوباره‌ آمریکا در عراق، بیش از هرزمان ناگزیر و البته نامطمئن به نظر می‌رسد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.