|

ائتلاف، «داعش» و بهایی که باید پرداخت

غسان شربل . سردبیر الحیات . ترجمه: محمدعلی عسگری

موضع باراک اوباما خیلی روشن است. او سربازی برای جنگیدن در فلوجه یا رقه نمی‌فرستد. ارتش آمریکا نیرویی اجاره‌ای نیست. رییس‌جمهور این کشور نه به این کار تمایل دارد و نه توان انجامش را. استان‌های سنی‌نشین عراق را از «داعش» نجات نخواهد داد تا دوباره ایران قدرت را در بغداد به دست گیرد. استان‌های سوریه را از «داعش» پس نخواهد گرفت تا دوباره به چنگ نظام حاکم بر این کشور افتد. همکاری برای ریشه‌کنی «داعش» برای آمریکا مشروط به ایجاد تغییراتی عملی در صحنه سیاسی منطقه است. اوباما خطاب به اهل منطقه به صراحت گفت اولا این مشکل خود شماست. ما حاضر نیستیم به جای شما بجنگیم. ما تنها از منافع خودمان دفاع می‌کنیم و حاضر نیستیم برای هر چیزی هزینه بدهیم. ما به شما کمک و از شما پشتیبانی می‌کنیم. اما پیش از اینها باید شما خودتان تصمیم بگیرید. حتی اگر این تصمیم مشکل و هزینه‌بردار باشد. حتی اوباما فراتر از اینها رفت. «داعش» در مناطق سنی‌نشین متولد شده است. پس برای مبارزه با آن باید نقش اهالی این مناطق فعال شود. یعنی همان سنی‌های میانه‌رو باید به مبارزه با سنی‌های افراطی برخیزند. تقریبا شبیه به همان چیزی که شوراهای بیداری‌اش می‌نامیدند. دولت‌ها باید در این جنگ فراگیر باشند یعنی بخشی از راه‌حل باشند نه بخشی از مشکل. استفاده از شبه‌نظامیان شیعه برای آزاد‌سازی شهرهای سنی‌نشین سودی ندارد. نیروهایی که در این نبرد شرکت می‌کنند، باید از یک‌رنگ باشند و به دنبال برتری گروهی بر گروه دیگری نباشند. مشارکت دادن به نیروهایی که خود متهم هستند، می‌تواند فرصت بیشتری به «داعش» بدهد تا اهالی محل را با خود همراه کند زیرا نارضایتی‌های فراوانی دارند. ائتلاف بین‌المللی برای یافتن متحدانی در بین کشورهای اهل سنت مشکلی نخواهد داشت. موضع شورای همکاری خلیج‌فارس و اتحادیه عرب روشن است. موضع عربستان نیز که از پیش روشن شده است. ملک عبدالله چندی پیش گفت که خطر تروریسم به‌زودی به اروپا و آمریکا هم خواهد رسید. مصر و اردن نیز که در این ائتلاف شرکای طبیعی خواهند بود. البته ترکیه که کشورش را در اختیار افراط‌گرایان قرار داده موضع سختی خواهد داشت و مجبور است این کار را کنار بگذارد. سوالی که اینجا مطرح می‌شود اینکه جان کری، وزیر خارجه آمریکا به‌طور مشخص از کشورهای عرب چه می‌خواهد؟ جنگ جدید علیه «داعش» باید به پناهگاه‌های امن آنها در سوریه هم کشیده شود و این یک گره اساسی است. آمریکا از ارتش آزاد سوریه حمایت کرده است, گروهی که نتوانست با «داعش» بجنگد. بازسازی این گروه نیازمند زمانی طولانی خواهد بود. در این میان تنها ارتش سوریه است که می‌تواند شریک مناسبی برای جنگ با «داعش» در این کشور باشد. اما آیا ائتلاف بین‌المللی حاضر است به نجات نظام حاکم بر سوریه برخاسته و آن را به صورت هدیه‌ای به ایران و روسیه تقدیم کند؟ آیا نظام سوریه حاضر به پذیرش راه‌حلی سیاسی با ائتلاف بین‌المللی علیه «داعش» خواهد شد؟ طبیعی است که چنین دعوتی از نظام سوریه موجب خسران نیروهای مخالف این کشور خواهد بود که سال‌هاست تحت‌حمایت آمریکا و اروپا قرار دارند. ریشه‌کنی «داعش» البته به نفع ایران است. اما شرایط این ریشه‌کنی ضرورتا به معنای افزایش نفوذ ایران در منطقه نخواهد بود. زیرا روی‌کارآمدن یک دولت میانه‌رو در عراق تا حدود زیادی نفوذ ایران در این کشور را کم خواهد کرد. تشکیل یک ائتلاف بین‌المللی برای ریشه‌کنی «داعش» بدون حضور آمریکا غیرممکن است. تشکیل چنین ائتلافی همزمان به معنای شکست روسیه است که نتوانست بخشی از راه‌حل باشد و برای همین بخشی از مشکل باقی ماند. از اینها گذشته ولادیمیر پوتین اخیرا نقاب از چهره برداشت و گفت که چگونه می‌تواند ثبات اوکراین را برهم زند. این مساله چشم اروپایی‌ها و پیمان ناتو و آمریکا را باز کرد. ماموریت ریشه‌کنی «داعش» آسان نیست اما در عین حال غیرممکن هم نیست. اگر این اقدام صورت گیرد منجر به تعدیل عرصه سیاسی کشورهای منطقه خواهد شد. به هرحال دو راه بیشتر نیست یا استمرار فجایع «داعش» یا پرداخت هزینه این ریشه‌کنی. سوالی که اینجا مطرح می‌شود اینکه چه کسی باید این هزینه را بپردازد. ایران، عربستان، سوریه و...؟

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.