|

نواز‌شریف این‌بار خواهد ماند؟

سال گذشته، پاکستان برای نخستین‌بار در طول تاریخ بدون جنگ و کودتا و در جریان برگزاری یک انتخابات نسبتا دموکراتیک، شاهد انتقال قدرت بود. پیروز این انتخابات، حزب نوازشریف بود که در سال 2007 میلادی با اطمینان به پیروزی‌اش در انتخابات، از تبعید به کشور بازگشته بود. نخست‌وزیر پاکستان در حال حاضر اکثریت مطلق کرسی‌های پارلمانی را در اختیار دارد؛ پارلمانی که همین چند هفته پیش با بالاگرفتن اعتراض‌ها بار دیگر بر حمایت خود از وی تاکید کرده است. به نظر می‌رسد نواز‌شریف موقعیت سرنوشت‎سازی برای بیرون‌کشیدن پاکستان از مشکلات - ازجمله احیای اقتصادی و تقویت نهادهای مدنی - داشت اما سیاست‌های کج‌خُلقانه دولت چندان مطابق با خواست بدنه اجتماعی پاکستان، به ویژه طبقه متوسط نبود. حال پرسش جدی این است که آیا نواز‌شریف این‌بار دوره ماموریت خود را کامل می‌کند یا مجبور به کناره‌گیری می‌شود. برخی از صاحب‌نظران امور پاکستان بر این باورند که نواز‌شریف، سیاستمداری است که در به‌دست‌آوردن قدرت مهارت دارد، اما در حفظ آن ناتوان است. این صاحب‌نظران تجربه دو دوره نخست‌وزیری نواز‌شریف را مدنظر دارند. شریف پیش از این، دو بار به مقام نخست‌وزیری در کشورش رسیده بود اما هر دو بار، پیش از اینکه موعد ماموریتش به پایان برسد، مجبور به کناره‌گیری شد. او از سروزیری ایالت پنجاب در سال ۱۹۹۰، به نخست‌وزیری کشورش رسید. خانواده او نفوذ سنتی در پنجاب - پرجمعیت‌ترین ایالت پاکستان - و نقش مهمی در سیاست این کشور دارد. او در سال ۱۹۹۰ علیه حزب مردم و حکومت بی‌نظیر بوتو که در آن زمان قدرت را در اسلام‌آباد در دست داشت، کارزار تبلیغاتی به‌راه انداخت و بخش‌هایی از مردم پاکستان را علیه آن بسیج کرد. پس از برکناری دولت بی‌نظیر بوتو و انحلال پارلمان، در انتخابات سال ۱۹۹۰ به پیروزی رسید. اما دیری نگذشت که اتهام فساد مالی علیه او و حزبش بالا گرفت و احزاب مخالف، او را در پارلمان به چالش کشیدند. تنش سیاسی در سال ۱۹۹۳ به اوجش رسید ولی در آن زمان هم دادگاه عالی از نواز‌شریف حمایت کرد و خواستار دوام نخست‌وزیری او شد. اما بعد به وساطت ارتش، نوازشریف و غلام اسحاق‌خان، رییس‌جمهور وقت هر دو، مجبور به کناره‌گیری شدند، انتخابات زودهنگام برگزار شد و بی‌نظیر بوتو به قدرت رسید. نوازشریف در سال‌های ۱۹۹۰ تا ۱۹۹۳ نقش مهمی در سیاست افغانی پاکستان داشت. به رهبران نبرد ضدشوروی و دولت نجیب کمک کرد تا به یک توافق سیاسی برسند و به اثر اعمال نفوذ او، حضرت صبغت‌الله مجددی، به‌عنوان مثل دولت جانشین دکتر نجیب به کابل آمد و به کرسی اقتدار تکیه زد. همچنان شایع است که در سال ۱۹۹۳ نوازشریف در سخنرانی‌‌ای در پارلمان کشورش در اوج تنش‌های سیاسی، خطاب به اعضای پارلمان گفت به امنیت پاکستان، خدمت فراوان کرده و بر اثر تلاش‌های او بوده که ارتش نیرومند افغانستان - که متحد طبیعی هند و روسیه بود - فرو پاشیده است. جنگ‌های جهادی در کابل و سخنان منسوب به نوازشریف درمورد فروپاشی ارتش نیرومند دوران دکتر نجیب، نوازشریف را به چهره‌ای بسیار نامحبوب در افغانستان بدل کرد. اما با وجود همه اینها، نوازشریف در سال ۱۹۹۳ از کار برکنار و انتخابات زودهنگام برگزار شد و بی‌نظیر بوتو به قدرت رسید. از سال ۱۹۹۳ تا سال ۱۹۹۶ نوازشریف، اپوزیسیون حکومت بی‌نظیر بوتو بود. در همین دوران بود که طالبان به‌عنوان یک سازمان سیاسی ساخته شد و بخش‌های مهم افغانستان را اشغال کرد. نصیرالله بابر و مولانا فضل‌الرحمان، با همکاری دولت بی‌نظیر بوتو در ایجاد پروژه طالبان نقش عمده‌ای داشتند. در این مورد ده‌ها کتاب و مقاله نوشته شده است، اما در هیچ‌یک از کتاب‌ها و مقالات، از نقش نوازشریف در پروژه طالبان سخنی به میان نیامده است. نوازشریف در سال ۱۹۹۶ پس از آنکه فاروق لغاری، پارلمان وقت پاکستان را منحل کرد و انتخابات زودهنگام برگزار شد، دوباره به قدرت رسید. او این‌بار تا سال ۱۹۹۹ حکومت کرد. او در این دوران نیز کوشش فراوان کرد تا پایگاه مردمی قدرتش را مستحکم کند. در آن زمان ارتش که در راس آن پرویز مشرف بود، از نوازشریف خواسته بود در برابر فشارهای آمریکا در مناقشه کشمیر بایستد اما ظاهرا نوازشریف با پروژه ارتش برای گسترش جنگ در کشمیر موافق نبود. نوازشریف در آن زمان، دست به قماری خطرناک زد. او مشرف را از کار برکنار و به‌جای او ضیاءالدین را به ریاست ستاد ارتش منصوب کرد. این اقدام نوازشریف که تلاش آشکار برای کنترل ارتش بود، ژنرال‌ها را به خشم آورد و آنان با راه‌اندازی یک کودتا، حکومت او را سرنگون کردند. حالا هم روشن نیست که نوازشریف می‌تواند دوره ماموریتش را تمام کند یا مجبور به کناره‌گیری می‌شود. ارتش در حال حاضر به‌دلیل جنگ با طالبان در موقعیتی نیست که دست به کودتا بزند. دیوانعالی پاکستان هم انحلال پارلمان پاکستان را که خواست اصلی مخالفان نوازشریف- عمران‌خان و طاهر القادری- است، غیرقانونی خوانده است. برخی معتقدند در انتخابات ۲۰۱۳، گزینه ارتش عمران‌خان بود، اما او نتوانست از سد مردمی نواز‌شریف عبور کند. اکنون اگر پشت‌سر تلاش‌های عمران‌خان و طاهر القادری در ارتش پاکستان باشند، برای نواز‌شریف دشوار است که با آنان مقابله کند و اگر ارتش پاکستان تصمیم گرفته باشد که باز هم نواز‌شریف را از اریکه قدرت به زیر بکشد، این احتمال وجود دارد که مانند سال ۱۹۹۳، میانجیگری ارتش منجر به کناره‌گیری نواز‌شریف و برگزاری انتخابات زودهنگام شود.
منبع: روزنامه هشت صبح افغانستان

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.