|

سایه جنگ بر فراز یمن سنگینی می‌کند

قطع مذاکره دولت با معترضان

با بازگشت معترضان به خیابان‌ها، اوضاع یمن دوباره ملتهب شد. وعده‌ها و اقدامات اصلاحاتی عبدربه منصورهادی رییس‌جمهوری یمن، تنها برای چند روز آبی بر آتش خشم شیعیان «حوثی» بود؛ ولی حالا، روز از نو، روزی از نو. همزمان با حضور هواداران و مخالفان دولت در خیابان‌های«صنعا»، استان شمالی «جوف»، روز جمعه صحنه‌ نبردهای خونین معترضان «حوثی» و نیروهای قبیله‌ای حامی دولت بود که توسط یگان‌های ارتش آن کشور و حزب اصلاح «اخوان‌المسلمین» پشتیبانی می‌شوند. استان «جوف» به سبب نزدیکی به استان «معارب» که یکی از مراکز نفتی کشور به حساب می‌آید، از اهمیت استراتژیک بالایی برخوردار است. به گفته مقامات امنیتی یمن و رهبران قبیله‌ای، این درگیری‌ها طی دو روز حداقل 40 کشته به جای گذاشته و منجر به بازپس‌گیری برخی از مواضع «حوثی»ها در 175 کیلومتری شرق پایتخت شده است. این در حالی است که آمار تلفات درگیری‌ها در مناطق گیل و ماجزار نیز که از روز پنجشنبه در جریان است، بالغ بر 34 نفر می‌شود. رسانه‌های یمنی نیز گزارش دادند معترضان، خیابان «المطار» (فرودگاه) در شهر «صنعا» را با برپایی چادرهای جدید بستند و در برابر وزارتخانه‌های کشور، ارتباطات و برق، به دعوت جنبش «انصارالله» تحصن نامحدود اعلام کردند. این تحولات در پی آن رخ داد که عبدربه منصورهادی با برکناری محمد سالم‌باسنده، نخست‌وزیر وقت و وزرای کابینه و همچنین لغو طرح افزایش قیمت سوخت، به بخشی از خواسته‌های معترضان تن داده بود؛ اقداماتی که به نظر می‌رسید می‌تواند حداقل در کوتاه‌مدت، آرامش را به این کشور آشوب‌زده بازگرداند اما گویا، سایه بحران قرار نیست دست از سر یمن بردارد. رهبران «حوثی» پیشنهادها را رد کردند و هواداران این گروه بار دیگر به خیابان‌ها ریختند. بنا بر گزارش‌ها، رهبران «حوثی» ضمن رد پیشنهادات، بر برکناری کامل دولت تاکید دارند. در همین حال، هادی طرح قبایل یمن را که با موافقت گروه حوثی‌ مطرح شده بود، رد کرد و نسبت به وقوع رخدادهایی مثل رخدادهای «بغداد»، «دمشق» و «طرابلس» در یمن هشدار داد. او گفت: «اینکه «حوثی»ها سلاح به دست گرفته و در چادرها تحصن و در خیابان‌ها تجمع می‌کنند، نقض آشکار محسوب می‌شود.» منابع قبیله‌ای در یمن هم اعلام کردند هادی در این دیدار گفته از امروز به بعد دیگر هیچ مذاکراتی با «حوثی»ها صورت نمی‌گیرد و او از مدت‌ها پیش چنین مساله‌ای را در نظر داشته اما به دلیل تمایل برخی احزاب به تشکیل کمیته‌های مذاکرات، این مساله را کنار گذاشته بود. او از «کمیته تدوین قانون اساسی» این کشور خواست تا هرچه‌سریع‌تر پیش‌نویس قانون اساسی را آماده کنند تا به همه‌پرسی مردم این کشور گذاشته شود. عبدالملک الحوثی، رهبر مخالفان نیز با اعلام فراخوانی برای نافرمانی مدنی و گسترش تظاهرات مسالمت‌آمیز علیه دولت در داخل و اطراف «صنعا»، اقدامات روزهای آتی را در اعمال فشار هرچه‌بیشتر بر دولت فاسد کنونی بسیار حیاتی شمرد و آن را گامی محکم و تعیین‌کننده در راستای موفقیت جنبش و پایان‌دادن به ناآرامی‌های سه‌ساله کشور دانست. مبارزات «حوثی»ها که پیش از بهار عربی، به مدت شش سال کشور را دستخوش ناآرامی کرده بود، در سال 2010 رسما پایان یافت. اما با فرارسیدن بهار عربی و خیزش یمنی‌ها که نهایتا به استعفای علی عبدالله‌صالح، رییس‌جمهوری آن کشور انجامید، جان تازه‌ای گرفت. بسیاری از مردم یمن در باور به ناکارآمدی و اقدامات تبعیض‌آمیز دولت با «حوثی»ها هم‌نظرند، اما چندان تمایلی ندارند تا برای دستیابی به عدالت اجتماعی، هزینه‌هایی گزاف پرداخته و کشور را به ورطه بحران بکشانند. به نظر نمی‌رسد بحران یمن به این زودی فیصله یابد. یمن؛ نبرد دموکراسی با استبداد جفعر قنادباشی . سفیر سابق ایران در لیبی حکومت یمن با پذیرش انحلال کابینه «محمد باسنده» یک گام جدی به عقب برداشت اما با برپایی کابینه جدید کوشش می‌کند تا مجددا ترکیبی مشابه ترکیب سابق که تنها بخشی از مردم را نمایندگی می‌کرد، ‌روی کار بیاورد. «عبدربه منصور هادی» رییس‌جمهوری یمن می‌کوشد با این اقدام فضا را برای اطرافیان مخالفان ایجاد کند و با پاسخگویی به بخشی از درخواست‌های مخالفان و ایستادگی در برابر بخش دیگر به سیاست‌های خود ادامه دهد. این در حالی است که در یمن یک مصاف جدی و مهم یا شاید کم‌نظیر دموکراسی‌خواهی و استبداد به وجود آمده است؛ مصافی که می‌توان گفت رویارویی بین نیروهای انقلابی با نیروهای غیرانقلابی است؛ رویارویی‌ای که اکثریت مردم خواهان ادامه انقلابی هستند که سه‌سال‌ونیم پیش آغاز شد و نمی‌خواهند حکومت و رژیم استبدادی سابق ادامه‌دهنده آن باشند. در این رویارویی دموکراسی‌خواهی و استبداد، استبداد یمن با هیبت و چهره بی‌سابقه ظاهر شد. در این ظهور، بال‌های مختلفی تجلی می‌کند که یکی از آنان، گروه‌های تکفیری است و دیگری تهدیدهای نظامی و خارجی، به‌ویژه دخالت‌های عربستان. جالب آن است که در این عرصه تهدیدهای سیاسی و نظامی غرب را می‌توان بال سومی دانست که حکومت یمن از آن برای مقابله با دموکراسی‌خواهی استفاده می‌کند؛ مانند حرکت ناوهای آمریکایی به‌سوی سواحل یمن. همچنین تهدیدهای سیاسی را باید در بیانیه شورای امنیت جست‌وجو کرد؛ بیانیه‌ای که در دفاع از استبداد یمن صادر شد. اما باید تاکید کرد استبداد کنونی یمن بسیار با استبداد زمان «عبدالله‌صالح» رییس‌جمهوری برکنارشده یمن متفاوت است. صالح برای مقابله با مخالفان تنها از ارتش استفاده می‌کرد اما این‌بار استبداد با اهرم‌های بسیاری به صحنه آمده است. در حقیقت این شرایط موید افزایش قدرت دموکراسی‌خواهی یمنی‌هاست. اگر به بیانیه آخرین مواضع حوثی‌ها و گروه‌های مختلف مراجعه کنیم، در آن مشخصا می‌بینیم که آنان خواهان تشکیل کابینه‌ای هستند که احزاب و گروه‌های مختلف را نمایندگی کند. درواقع، آنان نگران تشکیل کابینه‌ای هستند که از ترکیب دولت سابق تشکیل شود، همان روندی که هادی دنبال آن است. بنابراین این مصاف جدی در تاریخ انقلاب‌های معاصر یک مصاف و رویارویی بی‌سابقه است. در این مصاف دموکراسی‌خواهان از راهبردهای مناسبی استفاده کرده‌اند. از نشانه‌ها و علایم به‌کار گرفته‌شده، اقدامات مسالمت‌آمیز و حضور آنان در خیابان‌ها می‌توان فهمید که آنان به‌درستی در حال حرکت هستند و به همین دلیل توانسته‌اند همچنان مقاومت کنند و بر تعداد حامیان خود و معترضان بیفزایند. این نبرد با این ابعاد سریع میان دموکراسی‌خواهی و استبداد به‌ویژه با دخالت عربستان، در حقیقت به معنای اعتراف به اهمیت یمنی است که تاکنون در راهبردهای منطقه‌ای نادیده گرفته شده است. غرب نگران آن است که دموکراسی استقرار پیدا کند و تنگه «باب‌المندب» از حیطه نفوذ آنان خارج شود. دیگر دولت‌های استبدادی منطقه نیز نگران هستند که با استقرار حکومتی دموکراتیک در یمن، پایه‌های قدرت آنان سست شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.