فناوری فراموششده شناختی
مهدی زارع . دانشیار زلزلهشناسی مهندسی، پژوهشگاه زلزله
در روز 17/10/92 اعلام شد که جایزه فناوری جهان اسلام، به ارزش 500هزاردلار (به قیمت امروز حدود 5/1میلیاردتومان) و مدالی به قطر 63 میلیمتر، در هفته وحدت سال بعد در سه حوزه فناوری یعنی نانوفناوری، فناوری زیستی و پزشکی، ارتباطات و فناوری اطلاعات و حوزه چهارم بهصورت عمومی به برترین دانشمند مسلمان اهدا میشود. گفتنی است در خردادماه سال گذشته، اعطای این جایزه به تصویب شورایعالی انقلاب فرهنگی رسید. بهگفته دکتر «ستاری» (معاون علمی و فناوری ریاستجمهوری) نامزدهای دریافت این جایزه توسط دانشگاهها، انجمنهای علمی و پژوهشگاهها معرفی میشوند و بهنام پیامبراعظم(ص) به چهار دانشمند جهان اسلام اهدا میشود. نگارنده از هر نوع اهدای جایزه و اساسا از هر نوع فعالیت در جهت پاسداشت دانشمندان، بهویژه دانشمندان دنیای اسلام استقبال میکند. حتی باورم آن است که این همفکری و هماندیشی و وحدت بین مسلمانان (که آرمان متفکران بزرگی دستکم در دو سده اخیر بوده است)، تحقق نمییابد مگر آنکه دانشمندان ملتها و اقوام مسلمان احساس همدلی، وحدت و تلاش با هویت مشترک کنند. موضوع جایزه اعلامشده اخیر البته از زاویههای دیگری هم قابل بررسی است:
1- از ژانویه 1981 در اجلاس سازمان کنفرانس اسلامی در مکهمکرمه، جایزهای به نام جایزه علوم و فناوری سازمان کنفرانس اسلامی (COMSTECH) به تصویب رسید که طی 33سال گذشته، به دانشمندان مختلفی در جهان اسلام که در حوزههای مختلف علوم و فناوری فعالیتهای شاخصی انجام دادهاند، اهدا شده است. مثلا در سال 1387 این جایزه به فیزیکدان برجسته ایرانی، آقای دکتر «محمدمهدی شیخجباری» استاد فیزیک نظری پژوهشگاه دانشهای بنیادی بهدلیل پژوهشهای ایشان در حوزه فیزیک نظری اهدا شد. حال باید دید که آیا جایزه جدید (پیامبر اعظم(ص)) اهداف جداگانهای را دنبال میکند یا آنکه بهموازات جایزه کامستک خواهد بود؟ 2- در سال جاری بحثهای مختلف و جدیای در مورد کمبود بودجه بهویژه در حوزه تخصیص بودجه پژوهشی مطرح شده است. بهعنوان مثال همواره چالشهای مختلفی در مورد پرداخت بودجه بهمنظور تامین پژوهشانه دانشجویان دوره دکترا (که بهعنوان کمکهزینه دانشجویان دوره دکترا از منابع مختلف و بهویژه از طریق معاونت علمی و فناوری ریاستجمهوری پرداخت میشود)، وجود داشته است. حال باید دید که آیا مثلا تامین پژوهشانه دانشجویان دکترا (برای همه دانشجویان دوره
دکترا در کشور) اولویت بیشتری نسبت به ارایه یک جایزه جدید در حوزه فناوری ندارد؟ آیا مبلغ این جایزه را نمیتوان به تعداد زیادی از دانشجویان دکترا در همین حوزههای فناوری سهگانه یادشده اختصاص داد؟ 3- در مورد حوزههای فناوری نوین، این پرسش مطرح میشود که «فناوری شناختی» (CognitiveTechnology) که یکی از فناوریهای مهم از فناوریهای چهارگانه نوین (شناختی، زیستی، اطلاعات و نانو یا به اختصار «شزان») است، چرا و چگونه فراموش شده است؟
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.