|

اخلاق، گمشده دنیای علم در روزگار جدید

حسن ظهور . دبیر فرهنگستان علوم

1- فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران با بسیاری از کشورهای دنیا و همچنین کشورهای جهان اسلام در ارتباط است. در این روابط علاوه بر گفت‌وگو درباره مسایل علمی روز، بحث «اخلاق در علم» به‌عنوان دغدغه فرهنگستان علوم ایران و بسیاری از علم‏‌مداران جهان مورد بحث و بررسی قرار می‌گیرد. همانطور که می‌دانید علم مانند یک شمشیر دولبه از یک‌سو می‌تواند به اتفاقات خوب و سازنده برای انسان‌ها منجر شود و از سوی دیگر می‌تواند جان آنها را بگیرد. به‌عنوان مثال، بحث انرژی هسته‌ای، نقطه‌عطفی را در علم فیزیک پدید آورد اما نگاه نادرست به آن سبب شد با تولید بمب هسته‌ای، جان هزاران انسان بی‌گناه گرفته شود و اکنون نیز بهانه‌ای برای تحت فشار قرار دادن کشورها شده است. آنچه مسیر علم را هدایت می‌کند و محصولات و دستاوردهای آن را به نفع انسانیت کنترل می‌کند، اخلاقیات است. 2- تحریم‌های سیاسی جدید بر اطلاع‌رسانی درباره یافته‌های علمی ایران تاثیر گذاشت. بعضی مراکز علمی از انتشار یا از پذیرفتن مقالات و یافته‌های علمی دانشمندان ما امتناع می‌ورزیدند یا از شرکت دانشمندان ما در مجامع علمی جلوگیری می‌کردند. برای حل این معضل، فرهنگستان علوم ایران به مراکز مختلف علمی دنیا نامه‌ای نوشت و این موضوع را مطرح کرد و خوشبختانه استقبال خوبی از طرح این مشکل صورت گرفت و این موضوع مطرح شد که نباید مسایل سیاسی به موضوعات علمی کشیده شود. حقیقت این است که مسایل علمی ربطی به اختلافات سیاسی ندارند و باید در هر شرایطی ارتباطات علمی وجود داشته باشد. این موضوع هم جزو اخلاقیات در علم محسوب می‌شود. یعنی نه‌تنها همه افراد جامعه و به‌ویژه دانشمندان باید از مسایل اخلاقی پیروی کنند، بلکه باید سیاستمداران هم اخلاق‌مدار باشند. 3- درباره جایزه علمی فناوری مصطفی(ص) که هدف آن همگرایی میان مسلمانان و به‌ویژه دانشمندان است، معتقدم میزان جایزه 500هزاردلاری در رسیدن به این هدف بی‌تاثیر نخواهد بود. میزان این جایزه به هر حال در میان جوایزی که در این کشورها وجود دارد، بالاترین رقم است و در کل فاصله زیادی با جوایز معتبر علمی جهان ندارد. اما نباید فکر کنیم همه مشکلات موجود در جهان اسلام با این جایزه حل می‌شود. طبیعی است روابط علمی، نزدیک کردن مسلمانان به همدیگر را راحت‌تر می‌کند اما ما نباید همه چیز را به همین موضوع ختم کنیم. به نظر من این جایزه باید طوری باشد که نامزدها از خود مجامع علمی جهان اسلام بیرون بیایند، داوری آن گسترده باشد و همه کشورهای مسلمان در داوری آن دخیل باشند. در کل باید جهان اسلام در روند برگزاری «جایزه مصطفی(ص)» درگیر شود تا بهترین تاثیر را از این رویداد علمی شاهد باشیم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.