|

امید به شکوفایی علم و فناوری در کشورهای اسلامی با «جایزه مصطفی‌(ص)»

اولین گام‌ها در مسیری دشوار و مبهم

گروه علم: «جایزه علمی و فناوری مصطفی(ص)» در سال‌جاری برای نخستین‌بار به دانشمندان کشورهای اسلامی اهدا خواهد شد. قرار است این جایزه در هفته وحدت به دانشمندان جهان اسلام اهدا شود. مسوولان این جایزه، هدف از اعطای این جایزه را ترویج و تشویق علم‌آموزی و پژوهش در جوامع اسلامی بیان کردند. به گفته آنان، به‌دلیل تاکید بسیار پیامبراعظم(ص) به علم‌آموزی، این جایزه به نام یکی از القاب ایشان به معنای «برگزیده» مزین شده است. پایه‌گذاران این جایزه آن را پیشگام توسعه روابط منطقه‌ای نهادهای علمی و فناوری در کشورهای اسلامی توصیف می‌کنند و امیدوارند با تقویت ارتباط علمی میان دانشمندان و پژوهشگران جهان اسلام، به رشد و تعالی علمی در کشورهای اسلامی کمک کند. «جایزه مصطفی(ص)» در چهاررشته «علوم و فناوری نانو»، «علوم و فناوری زیستی و پزشکی»، «علوم و فناوری اطلاعات و ارتباطات» و «طرح برتر دانشمند مسلمان» اهدا می‌شود و برگزیدگان جایزه‌ای به مبلغ 500هزاردلار به عنوان جایزه ویژه دریافت می‌کنند. قرار است این جایزه به طرح‌هایی اهدا شود که زمینه‌ساز بهبود زندگی بشر بوده و محققان نوآوری‌های مشهود در مرزهای دانش و فناوری یا روش‌های علمی جدیدی ارایه کرده باشند. هزینه‌های اجرایی «جایزه مصطفی(ص)» برعهده معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری و پارک فناوری پردیس است و اهدای این جایزه زیر نظر یک شورای سیاستگذاری (که متشکل از نهادهای علمی و دانشگاهی ایران و جهان اسلام است)، صورت می‌گیرد. اعتبارات این جایزه نیز از طریق صندوق موقوفات جایزه که زیر نظر بانک توسعه اسلامی است، تامین می‌شود. داوری این جایزه و تعیین برندگان آن، توسط هیات داورانی متشکل از دانشمندان برتر جهان اسلام صورت می‌گیرد. 154موسسه علمی، دانشگاهی، آکادمی و پارک‌های علم و فناوری از 54 کشور عضو سازمان همکاری‌های اسلامی در معرفی نامزدها و تعیین برندگان «جایزه مصطفی (ص)» نقش دارند. این جایزه هشتم‌دی و در هفته وحدت اهدا می‌شود. اساسنامه این جایزه در سال۱۳۹۱ به تصویب شورایعالی انقلاب فرهنگی رسیده است. بنا بر مصوبه شورایعالی انقلاب فرهنگی، دبیرخانه جایزه در پارک فناوری پردیس (از نهادهای زیرمجموعه معاونت علمی و فناوری ریاست‌جمهوری) مستقر شده که فعالیت علمی و اجرایی خود را برای شناسایی دانشمندان برتر جهان اسلام از حدود دوسال پیش آغاز کرده است. گفتنی است هم‌اکنون نهادها و بنیادهای گوناگون در سراسر جهان، بیش از 200جایزه مهم علم و فناوری را در زمینه‌های مختلف به دانشمندان اهدا می‌کنند. اما برخی معتقدند در این میان، سهم دانشمندان مسلمان در پیشبرد علوم نادیده گرفته شده و شاهد مدعای آنان نیز تعداد کم مسلمانانی است که تاکنون جایزه نوبل یا دیگر جوایز علمی به آنان اهدا شده است. به باور دسته‌ای دیگر نیز جایزه نوبل (و بسیاری دیگر از جوایز علمی، فرهنگی و هنری) سیاسی شده‌اند و سیاستمداران، در پشت‌صحنه برندگان را از پیش تعیین می‌کنند. شاید به همین دلایل بود که گروهی تصمیم گرفتند برای شناسایی استعدادهای برتر دانشمندان مسلمان، جایزه مستقلی ترتیب دهند که به دانشمندان مسلمان یا افراد ساکن در کشورهای اسلامی اهدا ‌شود. یکی از نکات جالب در انتخاب برندگان این جایزه، تمرکز بر کاربردهای فناورانه این پژوهش‌ها و میزان تاثیر آن بر تولید ثروت و اشتغال است. دست‌اندرکاران این جایزه بارها تاکید کردند با دیدگاه «پژوهش برای پژوهش» مخالفند و می‌خواهند دیدگاه «پژوهش برای توسعه» را جانشین آن کنند. آنان امیدوارند مبلغ ناچیز 500هزاردلار (معادل یک‌ونیم‌میلیاردتومان، کمتر از دستمزد یک فصل یک فوتبالیست معمولی در ایران)، تمام دانشمندان کشورهای اسلامی را به تکاپوی حضور در این رقابت بیندازد. به مناسبت آغاز اولین دوره اهدای این جایزه، گزارشی از دیدگاه‌های برخی از موافقان و مخالفان این جایزه تهیه شده که در ادامه می‌خوانیم.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.