|

میانجی بیطرف

فریدون مجلسی

وقتی جلال طالبانی در بهار 2012 دچار سکته مغزی شد و در شرایطی دشوار برای درمان به آلمان اعزام شد، ارزش وجودش آشکارتر شد و نشان داد که به‌درستی نیاز به اشخاص تاثیرگذار و باشخصیت در غیابشان آشکارتر است! طالبانی زندگی پرماجرا و پرفرازونشیبی را پشت‌سر گذاشت. سال‌ها در حال تبعید در ایران بود و سال‌ها در جبهه با صدام و رژیم خونبار و فاسدش در جنگ بود. شاید طبیعی باشد که چنین شخصیتی وقتی با سقوط صدام دستِ باز می‌یابد اگر نخواهد انتقامجویی کند دست‌کم به‌نوعی تلافی کند. اما جلال طالبانی، منطقی‌تر و معقول‌تر از همیشه، با گذشتی ماندلاگونه و گاندی‌وار، پس از افول صدام به‌صورت عمود خیمه وحدت عراق درآمد. ریش‌سفیدی آرام‌کننده هیجاناتی بود که می‌توانست از همان آغاز نظام تازه و متزلزل عراق را فروپاشد. او را مام‌جلال، یعنی عموجلال، می‌نامند ‌که حکایت از احترامی همراه با مهربانی دارد. کردها؛ غالبا سنی مذهبند، اما گرفتار تعصبات قومی-مذهبی سنیان قبیله‌ای عراق نیستند و این‌روزها می‌بینیم که داعشیان مدعی اسلام سلفی چگونه با کردان به‌عنوان غیرخودی و دشمن رفتار می‌کنند. طالبانی ضمن اینکه با اعراب سنی کنار می‌آمد، با اکثریت شیعه که همراه با کردها قربانیان فاشیسم اقلیت بعثی بوده‌اند احساس همدردی و نزدیکی داشت و همه کشورهای همسایه نیز بااطمینان از صمیمیت او برایش احترام قایل بودند. طالبانی مردی است فرهیخته که علاوه بر زبان مادری کردی به زبان‌های عربی، فارسی، انگلیسی و تاحدی ترکی تسلط دارد و همین خصوصیت فرهنگی بر نقش بین‌المللی و توان میانجیگری او در میان منافع رقیب می‌افزاید. اما لطمه‌ای که در کهولت بر جسم او وارد شد، او را یکی، دوسال از صحنه سیاست عراق دور کرد و در غیاب او دیدیم که چگونه برخی از اقلیت‌های قبیله‌ای با تحریک‌پذیری از بیگانگان نفاق‌افکن به صدامیان و داعشیان پیوستند و چگونه دولت اقلیم کردستان عراق راه بی‌تابی در پیش گرفت. نمی‌گویم که اگر طالبانی حضور فعال می‌داشت چنین نمی‌شد، اما یقین دارم که با میانجیگری و بی‌طرفی از شدت بحران می‌کاست و خصوصا بر زیاده‌روی حکومت اقلیم کردستان مهاری می‌زد. اکنون که او در واپسین روزهای دوران ریاست‌جمهوری در دوران نقاهت به عراق بازگشته است نیز حضور و وجود و شخصیتش موجب شد که دست‌کم عراق بتواند دومین رییس‌جمهور کرد خود را با آرامش و ملایمت، در میان آن‌همه جنجال و خصومت، برگزیند، تا دست‌کم اتکا و لنگری باشد نشانگر وحدت و استقلال عراق. دهشت‌آفرینی و خصومت‌ورزی و تعصب خونریز «داعش» نشان داد که کردها، شیعیان و سنیان مدنی عراق، که همگی قربانیان نظام قبیله‌ای صدام بوده‌اند، با وحدت و همکاری و تقسیم منصفانه سرمایه ملی و بهره‌مندی مشترک از امکانات بی‌نظیر آن کشور می‌توانند از توسعه و رفاه در قالبی متکثر و فدرال بهره‌مند شوند. اکنون، در زمان این جنگ با دشمن مشترک، نیاز به ادامه سیاست وحدت‌آفرین‌ طالبانی بیش از همیشه احساس می‌شود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.