|

استقبال منتقدان «جشنواره ونیز» از «قصه‌ها»

بنی‌اعتماد: تحریم ایران لغو شود

شرق: «قصه‌ها» روایتی ایرانی است. اما حضورش در دومین روز جشنواره بین‌المللی فیلم ونیز و در بخش رقابتی نشان داد حرف‌هایش برای مردم نقاط مختلف جهان نیز قابل‌درک است. قبل از شروع این جشنواره می‌شد پیش‌بینی کرد آخرین ساخته بنی‌اعتماد که به‌گفته «اسکرین دیلی» چکیده همه سال‌های فیلمسازی اوست، بتواند در رقابت حاضر باشد. نمایش فیلم «قصه‌ها» در روز پنجشنبه خبر مهم جشنواره ونیز برای ایرانیان بود. «قصه‌ها» آخرین فیلم رخشان بنی‌اعتماد دوسال بعد از ساخت آن بالاخره در جشنواره فجر سال پیش اجازه نمایش پیدا کرد و امسال به بخش رقابتی هفتادویکمین دوره جشنواره ونیز راه یافت. بنی‌اعتماد این بار به آدم‌های فیلم‌های پیشینش سری زده و آنها را به ایران امروز آورده است. نمایش «قصه‌ها» هرچند تحت تاثیر همزمانی آن با نمایش مستند جدید جاشوا اوپنهایمر درباره کشتار وسیع کمونیست‌ها در دهه60 در اندونزی قرار گرفت اما بازتاب مناسبی بین منتقدان و تماشاگران جشنواره داشت. خبرگزاری رویترز گزارشش از روز پنجشنبه را با تیتر «فاجعه اندونزی و اثرات تحریم‌ها روی ایران، جشنواره ونیز را تحت‌تاثیر قرار دادند» منتشر کرد. رویترز فیلم قصه‌ها را از قول بنی‌اعتماد فیلمی توصیف می‌کند که فیلم زیرزمینی نیست اما با یک دوربین دیجیتال سبک و با تصاویری دانه‌دار ساخته شده است تا سختی‌های زندگی در تهران را به تصویر بکشد. آنچه فیلم در تصویرش از تهران به بیننده نشان می‌دهد زندگی‌های مردمی است که به‌سختی پول کافی برای نجات خودشان از وضعیت محنت‌بار ناشی از بوروکراسی کافکاوار، بیکاری، اعتیاد و مشکلات زناشویی درمی‌آورند. استقبال از نخستین نمایش فیلم نشان داد که او به‌عنوان یکی از نامزدهای اصلی یک قدم به شیر طلایی ونیز نزدیک‌تر شده است؛ جایزه‌ای که هرچند فیلمسازانی چون کیارستمی به آن نزدیک شدند اما تنها در سال 2000 جعفر پناهی با فیلم «دایره» به آن رسید. فیلم مانند سایر آثار بنی‌اعتماد از دل جامعه ایرانی و از زبان مردم طبقات مختلف جامعه روایت می‌شود. شخصیت‌هایی که مشکلات را بیان نمی‌کنند، اما کارگردان خواسته است از ورای این قصه‌ها از رنجی که تحریم‌ها بر زندگی مردم عادی تحمیل کرد، بگوید. بنی‌اعتماد که این روزها همزمان با نمایش فیلمش در ونیز است پنجشنبه ششم شهریور به همراه حبیب رضایی، بازیگر نقش اول و پیمان معادی یکی دیگر از بازیگران این فیلم در مراسم فوتوکال این فیلم در پلاتزو دل کازینو جشنواره حضور یافت، روی فرش قرمز رفت و در جمع خبرنگاران صحبت کرد. او در کنفرانس مطبوعاتی بار دیگر نشان داد دغدغه‌های اجتماعی‌اش فراتر از آن چیزی است که در فیلم‌هایش به تصویر کشیده می‌شود. او با اشاره به اینکه موقعیت اقتصادی ایران سخت است و همه این سختی‌ها به‌خاطر تحریم‌های اقتصادی غرب است که در عمل به ضرر مردم کشور تمام شده؛ از رنج کودکان بیمار گفت: «کودکانی که به بیماری‌های سختی چون سرطان و اسکلروز مبتلا هستند از پیامد تحریم‌هایی که غرب به ایران تحمیل کرده رنج‌ می‌برند. واقعا دلم می‌خواهد شاهد برداشتن این تحریم‌ها باشم. یک‌نفر باید پاسخی برای مردم ایران داشته باشد.» بنی‌اعتماد در بخشی از این فیلم به فیلمسازی اشاره کرد و گفت: هر داستان و پروژه‌ای، نیاز به پذیرفته‌شدن در داخل کشور است و برای این منظور نیاز داریم «زندگی» مردم را در فیلم‌ها منعکس کنیم.» در «قصه‌ها» بنی‌اعتماد با احضار کاراکترهایی که در فیلم‌های قبلی‌اش داشته و گسترش دراماتیک داستان‌های آنها در قالب فضایی اپیزودیک، دست به تجربه‌ای منحصربه‌فرد می‌زند. فیلم اگرچه آواری از مصیبت‌ها و سختی‌ها را روانه پرده سینما می‌کند اما خالی از نگاه مهربانانه و امیدوارانه به عاقبت آدم‌هایش نیست. بنی‌اعتماد در حاشیه این نشست هم به رویترز گفت: فیلمش نشان می‌دهد تحریم‌های بین‌المللی که به ایران تحمیل شده‌اند چطور روی زندگی روزانه ایرانی‌ها اثر گذاشته است. «قصه‌ها» به روایت خودش و آنطور که در رسانه‌های سینمایی اروپایی هم آمده در خیابان‌ها، خانه‌ها و اتومبیل‌های شهر تهران فیلمبرداری شده است. اما بنی‌‌اعتماد می‌گوید: «نمی‌شود گفت این فیلم زیرزمینی ساخته شده است. این فیلم با مشکلات و سختی‌های یک‌تولید عادی ساخته شده، اما لذت فیلم‌ساختن در سختی‌های آن است.» موضوع اکران فیلم در ایران هم از موضوعاتی است که در نشست خبری فیلم به آن پرداخته شد. قصه‌ها که زمستان سال گذشته توانست مجوز اکران عمومی را بگیرد، در انتظار اکران پاییز است. بنی‌اعتماد که اولین‌بار است این فیلم را به جشنواره‌ای معتبر فرستاده گفته شرطش برای حضور در جشنواره اکران در ایران است: «اگر اطمینان نداشته باشم که فیلمم در کشورم به نمایش درمی‌آید، در هیچ جشنواره خارجی آن را نمایش‌ نخواهم داد.» این فیلم اگر تا نیمه مهر به اکران عمومی برسد حتما یکی از گزینه‌های ایران برای اسکار است. بازتاب قصه‌ها در بین منتقدان نسبتا مطلوب بوده است. جی ویسبرگ، منتقد «ورایتی» بعد از اشاره به پیشینه سیاسی این فیلم که با پایان کار دولت قبلی منجر به نمایش فیلم در داخل کشور شد، آشنایی با فیلم‌ها قبلی خانم بنی‌اعتماد و آدم‌های این فیلم‌ها را باعث عمیق‌ترشدن درک از فیلم می‌داند اگرچه بدون آن هم از ارزش قصه‌ها کم نمی‌شود. به اعتقاد او برای بیننده نا‌آشنا با فیلم‌های قبلی کارگردان به‌خصوص این مهم است که بازیگران با مهارت در نقش خود غرق شوند که خوشبختانه بیشتر بازیگران نقش‌آفرینی‌های تاثیرگذار و راحتی دارند. ویسبرگ از فاطمه معتمدآریا و همچنین پیمان معادی و باران کوثری به‌عنوان بازیگران موفق نام می‌برد اما دوربین روی دست در سراسر کار را نالازم می‌داند که تماشاگر را در طول فیلم منحرف می‌کند و تمرکزش را می‌گیرد. «اسکرین دیلی» نیز قصه‌ها را درامی می‌داند که بیشتر به مذاق آن دسته از طرفداران سینمای کمتر بین‌المللی ایران خوش می‌آید. شبکه‌های آمریکایی صحبت‌های بنی‌اعتماد را منتشر کردند و مهم‌ترین بخش آن‌که درخواست این کارگردان شناخته‌شده ایرانی برای پایان‌دادن به تحریم‌ها بود را نوشتند. جیل لاولس نویسنده «آسوشیتدپرس» درباره بنی‌اعتماد و این فیلم نوشت: «‌بنی‌اعتماد یکی از کارگردان‌های مهم زن ایران است و فیلم «قصه‌ها» تمرکز زیادی روی زنان دارد و از شخصیت‌هایی بهره می‌گیرد که بسیاری از آنها از فیلم‌های قبلی او می‌آیند. این فیلم طیف گسترده‌ای از مستمری‌بگیران و بازنشستگان تا زنان خیابانی، پزشکان و کارمندان آسایشگاه زنان را دربرمی‌گیرد. برای شخصیت‌هایی که در فیلم «قصه‌ها» خلق شده‌اند، روزگار سخت است. برای کار، حقوق کمی پرداخت می‌شود و قیمت‌ها بالا هستند و اعتیاد، زندگی جوان‌های زیادی را تهدید می‌کند.» در هفتادویکمین جشنواره 11 روزه فیلم ونیز که از چهارشنبه پنجم شهریور کلید خورد قصه‌ها به‌همراه ملبورن نیما جاویدی که در بخش هفته منتقدان شرکت کرده نمایندگان سینمای ایران در این دوره هستند. «نبات» فیلمی محصول آذربایجان با بازی فاطمه معتمدآریا نیز در بخش مسابقه شرکت کرده است. فیلم کوتاه «بچه‌ها» به کارگردانی علی عسگری نیز در بخش افق‌ها به‌عنوان محصول مشترک کشورهای ایران و ایتالیا حضور دارد. رامین بحرانی، کارگردان ایرانی ساکن آمریکا هم در دو بخش جشنواره ونیز 2014 حضور دارد. وی با فیلم «99 خانه» به نمایندگی از آمریکا در بخش مسابقه (شیر طلایی) حضور دارد. در «99 خانه» اندرو گارفیلد و لورا درن بازی می‌کنند. در این فیلم امیرنادری، فیلمساز مهم ایرانی مقیم نیویورک با رامین بحرانی به‌عنوان مشاور همکاری داشته است.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.