|

نگاهی به گستره و اهمیت فعالیت داروسازان

کامل‌کنندگان حلقه درمان

امیر نظری . داروساز، مجری و کارشناس در حوزه سلامت

روز پنجم شهریور، زادروز حکیم و فیلسوف ایرانی، سلف صالح و افتخار جهانی طب و داروسازی، «محمدبن زکریای رازی» روز بزرگداشت و تجلیل از جایگاه و مقام داروساز نام گرفته که خود فرصتی مناسب جهت یادآوری و تجلیل از نقش مهم و تعیین‌کننده داروسازان و نیز بررسی عملکرد این قشر فعال در حوزه سلامت و همچنین نقد تعاملات و ارتباطات آنها با دیگر بخش‌های تاثیرگذار بر عملکردشان را فراهم می‌آورد. در تمامی کشورهای جهان، دارو به دلیل جایگاه ویژه در تامین، حفظ و ارتقای سلامت جامعه و نیز به‌عنوان کامل‌کننده حلقه درمان و سیاست‌های سلامت آن کشور، نه‌تنها بر موفقیت سیاست و نظام سلامت بلکه بر موفقیت دولت‌ها نیز تاثیرگذار خواهد بود و دسترسی یا عدم‌دسترسی به آن، تاثیر بسزایی بر شاخص‌های سلامت و حتی امنیت اجتماعی و پیشرفت جوامع خواهد داشت. تاکنون کارهای بزرگ و خدمات قابل‌توجهی در کارنامه داروسازان کشورمان ثبت شده است که به‌عنوان نمونه می‌توان از موارد مهمی همچون راه‌اندازی مجدد و خودکفایی صنعت دارویی پس از پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی، تامین نیازهای دارویی جامعه در دوران دفاع مقدس و در حین آن، تلاش در جهت ارتقای خدمات به‌واسطه تحقیق و توسعه و همچنین دست‌وپنجه‌نرم‌کردن با تحریم‌ها و بی‌مهری‌ها و کم‌توجهی‌های گاه‌وبیگاه داخلی نام برد. خوانندگان ارجمند این سطور شاید با شنیدن نام داروساز، فورا داروخانه و حضور یک داروساز در آنجا را در ذهن تداعی کنند. درست است، ملموس‌ترین بخش این خدمات یا شاید نقطه نهایی خدمت داروسازان در داروخانه‌هاست اما توجه بفرمایید که پشت‌صحنه این خدمت، تلاش بی‌وقفه و دلسوزانه بخش‌های دیگری است که اداره و مدیریت و راهبرد تمامی آنها برعهده داروسازان متعهد کشورمان است. مهم‌ترین این بخش‌ها کارخانه‌های تولید دارو است. بخش‌هایی همچون بازرگانی با وظیفه ارتباطات حوزه خارجی و خریدهای بین‌المللی، مدیریت تولید، مدیریت تست‌های آزمایشگاهی، مدیریت تضمین کیفیت، مدیریت تحقیق و توسعه، انبارهای استاندارد با شرایط ویژه و مختص دارو، حوزه بازاریابی و فروش با وظیفه ارتباط سالم و سازنده کارخانه و محصول نهایی آن با مشتریان ارجمند و پزشکان محترم؛ تا محصول نهایی در شرایط مطلوب و استاندارد به شرکت‌های توزیع‌کننده سراسری دارو برسد. اما از مجموعه‌های دیگر تامین‌کننده، شرکت‌های واردکننده دارو هستند که مطابق با نظارت سازمان غذا و دارو، با انجام امور بازرگانی و تهیه و تحویل مستندات لازم و نظارت‌های تعریف و تصویب‌شده، وظیفه تامین و تحویل منظم و استاندارد دارو را به شرکت‌های توزیع‌کننده دارو برعهده دارند. شرکت‌های توزیع‌کننده نیز باید داروهای تحویل‌ داده‌شده را ضمن نگهداری در انبارهای استاندارد در شرایط مطلوب و تعریف‌شده، به داروخانه‌ها در اسرع وقت برسانند و باز هم در شرایط استاندارد به مدیریت یا مسوولان فنی داروخانه‌ها در هر نقطه‌ای از کشورمان تحویل دهند. پس از آن، چینش و نگهداری صحیح و استاندارد داروها در داروخانه و راهنمایی و مشاوره‌دادن به مراجعان و بیماران محترم و همچنین نظارت بر نسخ ارایه‌شده و احیانا آموزش بیماران درخصوص نحوه، زمان، مدت و مقدار استفاده برعهده یا تحت نظارت مسوول فنی داروخانه (دکتر داروساز) است. اما پیشرفت علمی و عملی در عرصه داروسازی مرهون تلاش و پیگیری داروسازانی است (تخصص‌های مختلف صنعتی، گیاهی، بیواکنولوژی، فارماکولوژی، داروسازی هسته‌ای و...) که در فضاها و آزمایشگاه‌های دانشگاهی، پارک‌ها و مراکز علمی و فناوری مشغول تحقیق و آزمایش و کشف و ابداع مولکول‌های جدید یا فرموله‌کردن و ساخت محصولات دارویی هستند. لازم به‌ذکر است به‌کارگیری ظرفیت‌های موجود در این مراکز، منجر به رشد هرچه بیشتر این علم و بهره‌مندی بیشتر جامعه از محصولات با کیفیت نهایی خواهد شد. بخش اصلی و آخر، سازمان غذا و داروی وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی است که به‌واسطه معاونت‌هایش در استان‌ها و دانشگاه‌های علوم پزشکی وظیفه اصلی قانونگذاری و سیاست‌گذاری و نظارت بر اجرای صحیح این سیاست‌ها چه در بخش‌های تجاری، تولیدی، تحقیقی، پژوهشی و آموزشی، توزیعی و نیز صنفی (داروخانه‌های شخصی و بیمارستانی) را بر عهده دارد. این سازمان همچنین وظیفه نظارت بر تهیه و واردات، تولید و توزیع و فروش محصولات غذایی، آرایشی و بهداشتی و تجهیزات پزشکی را نیز برعهده دارد. در این نوشته سعی بر آن شد که جنبه‌های مختلف خدمات داروسازان، به خوانندگان معرفی شود، اما اینکه در این چند سال سازمان‌ها و مراکز مرتبط با این فعالیت‌ها همچون بانک مرکزی، ادارات مربوط به دارایی و مالیات، سازمان‌های بیمه‌گر و... چقدر با داروسازان برای انجام صحیح و دقیق این امور همراه و همگام بوده‌اند و نیز تصمیمات و سیاست‌گذاری‌های داروسازان مسوول و مدیر تا چه حد گره از امور گشوده است، خود مجال دیگری را می‌طلبد. در پایان اینکه تاکنون جمع بسیار زیادی، تلاش روز و شب خود را برای ارتقای کیفیت خدمات و جایگاه پزشکان داروساز گذاشته‌اند اما در صورت نداشتن خط‌مشی، نقشه راه و سیاست منسجم همه تلاش‌ها پراکنده و ناکام بوده و حرکت معنی‌داری به سمت خدمت‌سالاری و ارتقای جایگاه و منزلت داروسازان و خدمات آنها به جامعه نخواهیم داشت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.