|

۸۴سالگی نجف دریابندری با همراهی محمود دولت‌آبادی و بهرام دبیری

گزارش یک‌جشنِ پیش از موعد

عسل عباسیان

رفته بودیم تا 84سالگی آقای مترجم را جشن بگیریم. همان آقای مترجمی که نه فقط ترجمه‌هایش، که کتاب «مستطاب آشپزی»اش هم درجه یک است و همتا ندارد. یکی، دوروز قبل‌تر ماجرای جشن تولد «شرق» برای نجف دریابندری را با «بهرام دبیری» مطرح کردیم، آقای نقاش آنقدر استقبال کرد که گفت سر صبح به آتی‌ساز می‌رود و «محمود دولت آبادی» را هم به جشن تولد می‌آورد تا در جمع جمعه‌های خانه نجف دریابندری و فهیمه راستکار، پیش‌پیش 84سالگی یکی از صاحبخانه‌ها را در غیاب آن دیگری جشن بگیریم. این دومین سال بود که در غیاب فهیمه راستکار، رفقای این خانواده تولد نجف را جشن می‌گرفتند. سر راه کیک و شمع و دسته گلی خریدیم و وارد خانه شدیم. میزبان، با لبخندی بر لب روی صندلی نشسته بود و میهمان‌ها را تماشا می‌کرد. شاید حرف‌هایشان را نمی‌شنید اما لبخند از لبهایش محو نمی‌شد. «بهرام دبیری» و همسرش «سیمین اکرامی» آخرین کتاب‌های‌شان را برایش تحفه آوردند و نجف تمام مدت، با همان لبخندِ بر لب که گاهی ریز بود و گاهی تمام صورتش را پر می‌کرد، اما در هیچ لحظه‌ای محو نمی‌شد، آثار این دو هنرمند را به دقت تماشا می‌کرد. صحبت از این سو و آن سو بود، در اتاق پذیرایی طبقه سوم خانه آجری سکنی‌گرفته در یکی از خیابان‌های روبه‌روی پارک ملت که برای رفقای نجف و فهیمه راستکار سال‌هاست دیگر مأمن و مأوای صبح‌های جمعه است؛ در اتاقی که هر کنجش، مجسمه‌ای از سال‌های دور روی میزی نشسته و بر هر دیوارش نقاشی هنرمندانی نظیر سهراب سپهری و هوشنگ پزشک‌نیا، خبر از خاطره‌ای دور می‌دهد؛ خاطره سال‌های رفاقت با نقاشانی که خودشان یا شاعر بودند یا شعر مجسم. تماشای نشاط و طرز راه‌رفتن و خندیدن و همین‌طور شنیدن تک‌جمله‌های طنزآلود و احوال‌پرسی جان‌دار و بدون لکنت نجف، برای دوستانش خوشحال‌کننده است و احتمالا همین سرحالی اوست، که میهمانان را هر هفته امیدوارانه به خانه شماره 27 می‌کشاند. در گوشه‌ای از جمع «صفدر تقی‌زاده» گرم صحبت با آقای نویسنده «کلنل» است و در گوشه‌ای دیگر هم «سهراب دریابندری» فرزند سوم این خانواده با نشان‌دادن کتاب جدیدترین مجموعه عکس‌هایش به «بهرام دبیری» و «سیمین اکرامی» می‌گوید که برایش شرایط برگزاری نمایشگاه از مجموعه «سنگ و شیشه» در تهران فراهم نشده، درعوض توانسته از این مجموعه، نمایشگاهی out door حوالی مطب آیرودای پسرخاله‌اش در برلین برگزار کند. حاضران غرق در بحث و گفت‌وگو بودند که حضور «رامان» نوه سه‌ساله آقای مترجم، توجه جمع را به خود جلب کرد. همه دیگر حواسشان پرت شده بود به شیرین‌سخنی‌های پسرکی که در خوش‌خندگی و طراوت چهره، شبیه پدربزرگ است و نغزگویی‌اش همه را به تحسین و شوق وامی‌دارد. «سهراب دریابندری» برای جمع چای که ریخت کیک و شمع را آوردیم. نگاه آقای مترجم «پیرمرد و دریا» پر از سوال شد و محمود دولت‌آبادی درحالی‌که سیگاری را آتش می‌زد، با شوخی به نجف گفت که می‌خواهیم امروز، روز تولد تو باشد و شمع تولدت را زودتر فوت کنی و با این گفته او، لبخندی بر چهره جمع نشست. بعد هرکس روایت‌هایی را که از تولد نجف شنیده بود، بازگو کرد. روایت‌های مختلفی از روز تولد آقای مترجم وجود دارد؛ یکی می‌گوید زمستان، یکی دیگر هم می‌گوید اردیبهشت، دیگری می‌گوید سال 1309، یکی دیگر می‌گوید 1310 و البته شناسنامه نجف اول شهریور 1308 را تایید می‌کند. خود نجف پیش‌تر گفته که شناسنامه‌اش را «ناخدا خلف دریابندری» یک سال زودتر گرفته و تاریخ یک شهریور 1309 را تایید می‌کند. بعد از بازگویی روایت خود نجف، دولت‌آبادی هم گفت که مسلما خودش در خاطر ندارد که کی به دنیا آمده و باز صورت نجف پر از لبخند شد و لبخند او به چهره دیگران هم سرایت کرد. شمع را روشن می‌کنیم و «رامان» که کنار دست پدربزرگ نشسته او را در فوت کردن شمع 84سالگی یاری می‌کند. نوبت به بریدن کیک می‌رسد و همه از بریدن کیک از ترس تقسیم نابرابر، سر باز می‌زنند و تا به خودمان بیاییم، نجف با مهارت تمام، با مدلی تازه که پیش‌تر ندیده‌ایم، کیک گرد را برش زده و به درستی و دقت به تعداد نفرات حاضر کارد می‌زند. از او می‌خواهیم چیزی بگوید، باز می‌خندد و بی‌آنکه کلمه‌ای به زبان بیاورد، با نگاهش مثل «رامان»ی که در بغلش نشسته و از شوق لبریز است، تشکر می‌کند. گوش‌هایش سنگین شده اما دولت‌آبادی به شوخی می‌گوید چیزهایی را که باید بشنود، می‌شنود و دقیقه‌ای بعد اتفاقا به این جمله دولت‌آبادی که گفت: «اگر نجف دریابندری نبود، جهان ما اتفاق بزرگی را کم داشت» واکنش نشان می‌دهد و باز با خنده‌ای که انگار به لبش وصله شده و با همان طنز نجف‌وارش می‌گوید: «بله جهان نجف دریابندری کم داشت» و همه پانزده‌نفر حاضر از خنده ریسه می‌روند. بعد از آقای نویسنده «کلیدر»، بهرام دبیری در تایید حرف‌های دولت‌آبادی می‌گوید که: «نجف همیشه برای ما آموختنی داشته. حتی همین امروز که با شیوه برش‌زدن کیک تولدش ما را شگفت‌زده کرد و شیوه تازه‌ای برای بریدن کیک به ما یاد داد.» و سپس از قرابت آقای مترجم با نقاشی و مجسمه‌سازی می‌گوید. می‌گوید از اینکه شاید نجف تنها مترجمی است که بسیار زیاد دغدغه نقاشی داشته و در این زمینه پژوهش کرده و نوشته و البته که خودش هم دستی به قلم‌مو می‌برد و تصویری که از آشپزخانه‌اش در سلول انفرادی کشیده در نظر او اثری درخور توجه است. بعد از این حرف او، به اتاق کار آقای مترجم می‌رویم تا نقاشی آشپزخانه سلول را ببینیم. در این‌سو و آن‌سوی اتاق، کتابخانه‌ها کنار هم قرار گرفته‌اند، یک، دو و... پنج‌کتابخانه چوبی. کتاب‌هایی که نداشتن برخی از آنها حسرت بسیاری است و چشم‌ها را به خود می‌کشید. عکس جوانی‌های فهیمه راستکار، در کنجی از کتابخانه و عکس سیاه‌وسفید ناخدا خلف در کنجی دیگر، از روزگارِ رفته حکایت دارند... پس از گرفتن عکس‌های یادگاری، یکی یکی میهمان‌ها از حیاط پرگل و درخت خانه نجف و فهیمه راستکار عبور می‌کنند و بیرون می‌زنند و حتما ته دلشان خوشحالند که با دیدار لبخندهای نجف، عصر جمعه‌شان دیگر دلگیر نیست و برای آقای مترجم سلامتی و تندرستی آرزو می‌کنند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.