|

«شورای امنیت‌ملی»، به «سیما» و «فدراسیون» برای توافق مهلت داد

زخم کهنه «حق‌پخش»

موضوع حق‌پخش تلویزیونی برای لیگ برتر ایران وارد فاز تازه‌تری شده است؛ تازه‌تر از این نظر که برای اولین‌بار به‌طور رسمی نهادی مستقل وارد دعوای فدراسیون و صداوسیما می‌شود؛ نهادی به نام شورای امنیت ملی که ظاهرا قصد میانجیگری دارد تا این غایله حداقل برای این‌روزهای پرالتهاب خاتمه پیدا ‌کند. روی‌هم‌رفته فوتبال و در مجموع ورزش ایران برای حرفه‌ای‌شدن هنوز باید پشت خیلی از موانع درجا بزند؛ شاید به غیر از «لاتین»شدن شماره‌هایی که پشت پیراهن بازیکنان در رشته‌های مختلف خورده کمتر موردی دال بر حرفه‌ای‌شدن ورزش در کشورمان پیدا شود. ماجرای حق‌پخش تلویزیونی بعد از اتمام قرارداد سه‌ساله صداوسیما با فدراسیون دوباره تب تندی گرفت؛ فدراسیون که با اشاره به موارد کاملا درست و قانونی حقش را پایمال‌شده می‌دید، این‌بار برای تمدید قرارداد، درخواست رقم 160میلیاردتومانی داد؛ موضوعی که از همان اول هم به‌نظر می‌رسید برای پذیرفته‌شدن دشواری‌های زیادی را تحمل کند؛ به‌ویژه اینکه سال گذشته که صداوسیما بر سر فدراسیون «منت» گذاشته بود تنها 5/17میلیاردتومان به فدراسیون پرداخت کرد. در نهایت مطابق با انتظار، صداوسیما رقم نازل 22میلیاردتومان را پیشنهاد داد تا مشخص شود منطق حرفه‌ای‌شدن را به «حرف» قبول دارد و نه «عمل». بالاخره کار به جایی رسید که کفاشیان به پشتوانه نامه امضاشده توسط 16مدیرعامل لیگ برتری تهدید کرد که روز یکشنبه اجازه ورود دوربین‌های صداوسیما به ورزشگاه‌ها را نمی‌دهد مگر اینکه با درخواست فدراسیون موافقت شود. ورود «شورای امنیت ملی» معادلات اما زمانی به‌هم خورد که پای «شورای امنیت ملی» به میان آمد؛ نهادی که حراست فدراسیون، نماینده صداوسیما، نماینده وزارت و نماینده فدراسیون را به نشست فوق‌العاده دعوت کرد؛ نشستی که خروجی‌اش به ضرر فدراسیون شد. درواقع، «شورای امنیت ملی» از طرفین خواسته تا خیلی زود به دعوای پیش‌آمده پایان دهند و نتیجه را هم به اطلاع این نهاد برسانند. اما اینکه این حکم، به‌نفع صداوسیما خواهد بود یا نه؟ به‌زودی مشخص خواهد شد. درواقع «شورای امنیت ملی»، فرجه‌ای تعیین کرده تا طرفین در فاصله دو هفته به نتیجه‌ای «مطلوب» برسند؛ موردی که حالا دو طرف را امیدوار کرده است. درواقع اهالی فدراسیون معتقدند اگر بعد از دو هفته نتوانند حق خود را از صداوسیما بگیرند دوباره از ابزارشان که ظاهرا به غیراز تهدید به عدم ورود دوربین‌ها چیز دیگری نیست، استفاده خواهند کرد. این در حالی است که صداوسیما هم با خیال راحت از ورود شورای امنیت خود را از همین حالا برنده مذاکرات می‌داند و دغدغه‌ای برای پخش ادامه لیگ نخواهد داشت؛ به‌ویژه اینکه حالا نهادی قدرتمند مثل شورای امنیت ملی را هم در کنار خود می‌بیند. این برای اولین‌بار است که به صورت رسمی نهادی امنیتی وارد میدان می‌شود ولی درواقع برای دومین‌بار است که پای یک نهاد امنیتی به پرونده حق‌پخش باز شده است؛ پیش‌تر یعنی یک‌سال پیش هم نهاد امنیتی دیگری؛ مسوولان فدراسیون را دعوت و از آنها خواسته بود به موضوع حق‌پخش تلویزیونی زیاد دامن نزنند. پیشنهاد خارجی همزمان با این دعوت، فدراسیون از شبکه قطری الجزیره پیشنهاد قابل‌توجهی برای خریدن حق‌پخش تلویزیونی داشت؛ در گوشه‌وکنار فدراسیون این موضوع مطرح شد و در نهایت بنا به دلایل فرهنگی و استفاده از برنامه‌های مذهبی در کنار فرهنگ ورزشی ایران آن پیشنهاد در نطفه خفه شد. اما امسال هم گزینه خارجی «نقد» وجود دارد؛ WSJ کمپانی‌ای که اسپانسر اصلی کنفدراسیون فوتبال آسیاست، پیشنهاد 180میلیاردتومانی‌ای به فدراسیون فوتبال ایران داده تا در صورت عدم توافق با صداوسیما وارد میدان شود و حق پخش را بخرد؛ آن‌هم 20میلیاردتومان بیشتر از پیشنهاد اولیه‌ای که فدراسیون فوتبال به صداوسیما داده است. شاید مطرح‌شدن همین گزینه خارجی باشد که این‌بار پای شورای امنیت ملی را به میان آورده تا نه با حکمی قطعی بلکه به‌عنوان کاتالیزور، درخواست به‌نتیجه‌رسیدن، آن‌هم هرچه زودتر، را به طرفین بدهد. حق واقعی فدراسیون فدراسیون فوتبال حق دارد؛ بر هیچ‌کسی پوشیده نیست که در حق این فدراسیون در باب مساله پخش تلویزیونی اجحاف می‌شود؛ صداوسیما درواقع به‌طور میانگین و با توجه به دیدارهایی که در شبکه‌های سراسری و استانی پخش می‌کند و تبلیغات می‌گیرد بخش اعظمی از ساعت‌هایش را پر می‌کند و آگهی‌های زیادی هم می‌گیرد. به این موضوع باید برنامه‌هایی که در طول هفته هم از ورزش ساخته می‌شود را اضافه کرد. رقم میانگینی که صداوسیما از این برنامه‌های ورزشی درمی‌آورد 300میلیاردتومان برآورد شده است؛ رقمی که حتی حاضر نیست نیمی از آن را به فدراسیون بدهد. شاید به این خاطر که خود را محق می‌داند و «پشتش گرم است»! حق پخش در کشورهای دیگر شاید برای نشان‌دادن عمق فاجعه‌ای که فدراسیون فوتبال ایران در آن‌ گیر کرده هیچ‌چیز بهتر از مقایسه نباشد؛ مقایسه با لیگ‌های مختلف در برخی نقاط دنیا. البته آماری که در زیر ارایه شده مربوط به یکی، دوسال گذشته است که مطمئنا به رقم آنها افزوده شده است ولی همین آمار کهنه هم برای نشان‌دادن فاجعه کافی است. انگلیس: لیگ برتر انگلیس از محل فروش حقوق تلویزیونی سالانه 3/1میلیاردیورو درآمد کسب می‌کند. در انگلیس فروش حقوق پخش به صورت متمرکز صورت می‌گیرد. شبکه پولی BSKyB برای خریداری حق پخش مستقیم 92 بازی لیگ برتر، 580میلیون‌یورو در هر فصل پرداخت می‌کند. لیگ برتر حقوق پخش مسابقات را در خارج از بریتانیا برای سه‌سال به مبلغ 825میلیون‌یورو فروخته است. آلمان: بوندس‌لیگا نیز حقوق پخش تلویزیونی مسابقات خود را به‌صورت متمرکز می‌فروشد. کل درآمد بوندس‌لیگا از محل فروش حقوق پخش تلویزیونی 420میلیون‌یورو است که حدود 29درصد درآمد کل را تشکیل می‌دهد. ایتالیا: سری آ ایتالیا، از طریق فروش غیرمتمرکز بازی‌ها به‌وسیله خود باشگاه‌ها، 750‌میلیون‌یورو در سال درآمد دارد. از سال 2010 درآمدهای حاصل از فروش حقوق پخش تلویزیونی بنا بر سه معیار توزیع می‌شود: 40‌درصد کل درآمد به‌طور برابر میان همه باشگاه‌ها توزیع می‌شود، 30‌درصد بر اساس اهمیت ورزشی (10‌درصد از روی موفقیت‌های تاریخی، 15‌درصد با توجه به رده‌بندی پنج‌سال گذشته، پنج‌درصد بر اساس رتبه در جدول فصل گذشته) و 30‌درصد باقیمانده نیز بر اساس پتانسیل تماشاچی توزیع خواهد شد. اسپانیا: اسپانیا از تابستان 2010 تنها بازار فوتبال بزرگ در اروپا‌ست که در آن حقوق رسانه‌ای به صورت نامتمرکز توسط خود باشگاه‌ها فروخته می‌شود. شرکت کاتالانی «مدیاپرو» با بارسلونا (تا 2013 سالانه 144‌میلیون‌یورو) و رئال‌مادرید (تا 2013 سالانه 157‌میلیون‌یورو) قرارداد داشت. به دلیل فروش غیرمتمرکز حقوق پخش تلویزیونی، 51‌درصد کل درآمد باشگاه‌های اسپانیا از فروش حقوق پخش بازی‌ها حاصل می‌شود و سهم درآمد حاصل از اسپانسرینگ و فروش اقلام تجاری تنها 25‌درصد است. ترکیه: ترکیه نیز حقوق پخش تلویزیونی مسابقاتش را به‌صورت متمرکز فروخته و میان باشگاه‌ها توزیع می‌کند. در ترکیه شبکه پولی «دیجی‌تورک» حقوق پخش بازی‌ها را سالانه به‌ازای 123‌میلیون‌دلار می‌خرد. 94‌میلیون‌دلار از آن میان باشگاه‌ها توزیع می‌شود و 29‌میلیون‌دلار باقیمانده نیز به حساب فدراسیون می‌رود.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.