|

قلب خشکیده

دایان دوکریه . ترجمه: محمدعلی عسگری

اما شکست خورد. وقتی لنین نتوانست به آلمان برود، باید آلمان به‌سمت او می‌آمد: سازمان اطلاعات آلمان از طریق یک‌دوست سرمایه‌دار به نام جاکوب فورستنبرگ با او تماس گرفت و پیشنهاد انتقالش را به روسیه داد. اما این سفر در نگاه آلمانی‌ها تنها می‌توانست محدود به دونفر باشد. زینووات که همراهش بود به آنها تلگرام زد و گفت: «این عمو اطلاعات بیشتری می‌خواهد. یک عبور رسمی و تک‌نفره برایش قابل‌قبول نیست». در نهایت، 32نفر به همراه او انتقال پیدا کردند. لنین به ایناسیا نوشت: «امیدوارم سفرمان را با تو شروع کنیم. با تو. آرزوی این را دارم». اگر می‌خواست بر قدرت مسلط شود باید دونفر درکنارش می‌بودند. قطار مهروموم شد و مقرر گردید که در معرض هیچ توقیفی قرار نگیرد. لنین اما نگران بود مبادا خودش را با دست خود در دامن دشمن یعنی قیصر ویلهلم دوم انداخته باشد؛ یعنی پسرعموی همان قیصری که می‌خواست او را برکنار کند. بدون هیچ مانعی به سن‌پترزبورگ رسیدند. الکساندرا کولونتای که شدیدا شیفته لنین و توانسته بود پول زیادی گرد آورد، کرایه قطار لاک‌ومهر شده را پرداخت. قطار داشت او را از تبعیدگاهش در سوییس و از طریق خطوط آلمانی به کشور بازمی‌گرداند. هم او بود که در ایستگاه فنلاند در تاریخ 11 آوریل سال 1917 در میان جماعت شادمان با یک‌دسته‌گل از لنین استقبال کرد.در دولت برآمده از انقلاب اکتبر، لنین افرادش را اعم از مرد و زن به‌کار گماشت و خواهرش ماریا در تحریریه روزنامه پراودا جایگاه استراتژیکی به‌دست آورد. ایناسیا ریاست شورای سیاسی مسکو (سوییت) را برعهده گرفت. دولت جدید از نمایندگان ملت و با رتبه وزیر تشکیل شده بود. الکساندرا کولونتای، وزیر کمک‌های عمومی شد. ایناسیا که این مقام را می‌خواست نفهمید چرا لنین، کولونتای را بر او ترجیح داده است. برای همین تا حدودی به رابطه لنین و او مشکوک شد. الکساندرا در رمان معروفش «عشق بزرگ» به این موارد اشاره کرده است. آیا اینها زاییده خیال بود؟ یا آن رابطه‌ای را که وی در این رمان شرح می‌دهد، مربوط به خودش بوده است؟ بسیار امکان دارد که این شرح رابطه لنین و کولونتای بوده که الهام‌بخش او در این رمان شده است؛ زیرا در سال1915 تقریبا هرروز با او در سوییس ارتباط داشت. ایناسیا خشمگین شد. بنابراین به پوشکینو رفت؛ جایی که الکساندرا با تمام وجود از او استقبال کرد. او هنوز هم همسر قانونی‌اش بود. سپتامبر سال1918 زنی وابسته به اقلیت‌های منشویک به طرف لنین آتش گشود. چیزی نمانده بود که لنین بمیرد. در خلال دوران نقاهتش بود که ایناسیا به او سر زد. دوباره الکساندرا را رها کرد و تاریخ، دوباره تکرار شد. ولادیمیر و نادیا و ایناسیا ائتلاف سه‌گانه‌شان را حفظ کرده و از دل این ائتلاف بود که اتحاد جماهیر شوروی متولد شد. نخستین دولت کمونیستی از کرملین کار خود را شروع کرد. اما نادیا باوجود آن وضعیت مزاجی‌اش یا لنین با وجود آنکه عمل جراحی، ضعیفش کرده بود، هیچ‌کدام از عرصه غایب نشدند. شروع سال1920 بود که مسوولیت‌های سیاسی کرملین و مشاغلی که ایناسیا داشت او را از پای درآورد، چون در عمل، مسوولیت کشاورزان را در کمیته مرکزی بلشویک‌ها برعهده داشت. همین ماموریت کافی بود تا حجم و مشقت‌های آن را در کشوری به وسعت شوروی تجسم کند؛ جایی که تقریبا یک‌سوم کشاورزان جهان را در خود جای داده بود. لنین او را واداشت برای تفریح به سوچی در تعطیلات به کنار دریای سیاه برود. وقتی به آنجا رسید فورا شروع کرد به نوشتن خاطرات روزانه‌اش: «باوجود اینکه سرم سنگین است، یادداشت‌هایم را خواهم نوشت. احساس می‌کنم به یک معده تبدیل شده‌ام که شبانه‌روز نشخوار می‌کند.» دوباره همان تفکرات سیاهی که در پاریس داشت به سراغش آمد: «به یاد الیعازر انجیل می‌افتم. کسی که پس از مرگ، زنده شد و همچنان نشانه‌های مرگ را روی بدنش داشت. مردم را به وحشت می‌انداخت. من هم مثل یک مرده‌متحرک هستم و این افتضاح است.» دوباره عشق خود را نسبت به مردی که خودش را وقف عقیده او کرده بود ابراز داشت. آخرین‌بار درباره‌اش نوشت: «امروز به هیچ‌کس افتخار نمی‌کنم. از همه مردم بدم می‌آید. برای من هیچ احساسات دوستانه‌ای باقی نمانده است جز نسبت به و ولادی و دیگر هیچ. قلب من مثل یک مرده است. کما اینکه حتی اگر تمام جوانبش را عشق فراگرفته باشد، در درون من خشکیده است. زیرا من از خواسته‌ام دست کشیده‌ام. از علاقه‌ام به...»اما قدرتی یا حسرتی پیدا کرد تا درباره رمانتیک‌ها این‌طور بنویسد: چون «عشق رتبه نخست زندگی‌شان را دارد و بر هر چیز دیگری مقدم است.» اما متاسفانه لنین رمانتیک نبود. 11ژانویه ساعت سه صبح بود. پولینا وینوگرادسکایا با صدای تلفن از خواب بیدار شد. او یکی از دوستان ایناسیا بود. لنین بود که می‌خواست درباره زمان رسیدن جسد ایناسیا آرماند به ایستگاه کازان خبر بدهد. زیرا او صبح روز 24سپتامبر بعد از یک شب احتضار، جان باخته بود. وقتی پولینا به ایستگاه قطار رسید، هنوز شب‌هنگام بود. لنین و نادیا را در کنار بچه‌های ایناسیا در آنجا دید. زنان کمونیست زیادی منتظر رسیدن جنازه بودند. حدود ساعت هشت بود که جمعیت کوچکی به طرف کرملین حرکت کرد. لنین اصرار داشت مسافتی نزدیک به سه‌کیلومتر را پشت تابوت حرکت کند. ایناسیا در کنار یکی از دیوارهای کرملین دفن شد. روی قبرش یادبودی به این شکل نوشته شده بود: ‌«به رفیقم ایناسیا. از طرف و. لنین.» ادامه دارد...

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.