|

ارجاع سیاسی

رضا امراللهی . رییس اسبق سازمان انرژی اتمی ایران

روابط ایران و آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در سیر حرکت مذاکرات هسته‌ای دارای اهمیت خاصی است. تعامل ایران و آژانس پس از پیروزی انقلاب اسلامی مراحل مختلفی را پشت‌سر گذاشته است. ریاست سازمان انرژی اتمی در طی سال‌های 1360 تا 1376 برعهده رضا امراللهی بوده است. وی در یادداشتی برای «شرق» درباره روابط ایران و آژانس در دوران مدیریت خود بر سازمان انرژی اتمی می‌گوید. در مقطع ریاست سازمان انرژی اتمی، ما بهترین و متخصص‌ترین دانشمندان و حقوقدانان را در سازمان به‌کار گرفته بودیم تا در رابطه با آژانس بهترین‌ها روی کار باشند. ایران در آن دوران نیز بر پایه و چارچوب اساسنامه آژانس بین‌المللی انرژی اتمی و معاهده منع گسترش تسلیحات هسته‌ای حرکت کرده و همه بندها را رعایت می‌کرد. اساسنامه آژانس حق و تکلیف‌هایی را برای کشورها تعیین کرده بود که ایران از همان ابتدا همه آنها را مراعات می‌کرد. حق (Right) و تکلیف (Obligation) همانند دو بال کبوتری هستند که باید متناسب با هم حرکت کنند، ما همیشه دنبال حق خود بودیم و اگر تکلیفی متناسب با حق بود آن را هم صددرصد رعایت می‌کردیم. یکی از ویژگی‌های مثبت دوران مدیریت من در سازمان انرژی اتمی این بود که در آن دوران ریاست آژانس با هانس بلیکس سوئدی بود که وی فردی کاملا متعادل بود و با اصول مشخص و ترجیحا بدون تبعیض بین کشورها رفتار می‌کرد که متاسفانه در دوره‌های بعد مدیریت این آژانس برعهده افرادی دیگر درآمد که معمولا ضعیف عمل می‌کردند. شاید گفتن این مساله که گاه مواضع خود ما باعث می‌شد آنها درصدد فشار بر ایران بربیایند و خواسته‌های غیرمنطقی مطرح کنند اغراق نباشد البته به نظر نگارنده شاید در آن زمان؛ طرح مسایل هسته‌ای در دنیا، به آن اندازه، از سوی ما لازم نبود که در این مورد کمی بیشتر از حد تعارف عمل کردیم و آنها نیز برای به‌دست‌آوردن منافع خود از این موقعیت سوءاستفاده کردند و ایران را تحت‌فشار گذاشتند. آژانس سازمان مستقلی است و اساسنامه جداگانه‌ای دارد و باید بدون طرف به امور هسته‌ای همه کشورها رسیدگی کند. در حالی که در برابر مساله هسته‌ای ایران ظلم‌ها و نابرابری‌هایی از طرف آژانس تحمیل شد چرا که مدیریت آژانس تحت‌تاثیر اروپا و آمریکا قرار گرفته بود تا اینکه شورای حکام پرونده هسته‌ای ایران را بدون هیچ دلیل منطقی‌ای به شورای امنیت ارجاع داد. طبق اساسنامه آژانس بین‌المللی انرژی هسته‌ای در سه حالت می‌توان پرونده کشوری را از شورای حکام به شورای امنیت انتقال داد. مورد اول اینکه موضوعاتی در فعالیت هسته‌ای کشورها بروز کند که مرتبط با صلح و امنیت بین‌المللی باشد، دوم آنکه بازرسان آژانس در جریان بازرسی‌ها انحراف برنامه هسته‌ای را در جهت نظامی احراز کنند و سوم آنکه بر اساس گزارش، آژانس قادر به فعالیت برای راستی‌آزمایی در کشور مذکور نباشد که تا سال ۲۰۰۶ و حتی بعد از آن در هیچ‌یک از گزارش‌های آژانس نقض هیچ‌یک از سه مورد مذکور از سوی ایران مشاهده نشده است و ارسال پرونده ایران به شورای امنیت یک اقدام سیاسی بود که حتی البرادعی، مدیرکل وقت آژانس بر آن تاکید و اظهار کرد که من موضوع شما را به شورای امنیت ارجاع ندادم و شورای حکام یک تصمیم سیاسی گرفت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.