|

درباره پیری هواپیماها

عباس خاراباف . کارشناس هوافضا

بسیاری از کارشناسان و متخصصان هوافضا معتقدند که سن ناوگان‌های هواپیمایی کشور (چه در بخش نظامی و چه در بخش غیرنظامی و تجاری) بسیار بالا رفته و این پیری چندسالی است که حوادث جبران‌ناپذیری را نیز رقم زده است. بسیاری از مردم هم با توجه به جو روانی ایجادشده، اعتماد خود را به وسایل پرنده‌ای که در ایران پرواز می‌کنند، از دست داده‌اند. کارشناسان معتقدند ناوگان‌ هواپیمایی‌ کشور، بالاترین میانگین‌ سنی‌ ممکن را دارد و یکی‌ از فرتوت‌‌ترین‌ ناوگان‌های‌ فرسوده‌ دنیا، در اختیار ایران است. این یعنی هواپیماهای کشور با پدیده‌ای به نام پیری مواجه هستند. پدیده پیری در صنعت هوایی و همچنین دیگر صنایع از مباحث روز کشور است؛ این معضل نه‌تنها هزینه‌های بالایی به کشور تحمیل کرده، بلکه اعتماد عمومی به ایمنی وسایل پرنده را نیز به‌شدت خدشه‌دار کرده است. گرچه این پدیده تنها مختص ایران نیست و اغلب کشورهای جهان (به‌ویژه آمریکا با حدود 220هزار هواپیما)، به‌طور جدی با این مشکل دست‌به‌گریبان هستند. با این وجود، مدت زیادی است که کشورهایی مثل آمریکا به چاره‌اندیشی در این زمینه پرداخته و خصوصا در سال‌های اخیر که بحران‌های اقتصادی، اقتصادهای بزرگ جهان را به لرزه درآورده است، تمدید عمر ناوگان‌های هوایی را به‌طور جدی‌تر در دستور کار خود قرار داده‌اند. این کشورها حتی توانایی‌های سازمان بزرگی مثل ناسا (سازمان هوانوردی و فضایی آمریکا) را نیز به میدان فراخوانده‌اند. به‌عنوان مثال طبق اعلام رسمی برخی مراجع، ناوگان‌های 600 و 700 فروندی هواپیماهای C-130 و C-135 آمریکا با عمرهای متوسط 38 و 45سال، تا 80سال تمدیدعمر شده و خدمت‌رسانی آنها در نیروهای مسلح این کشور تداوم خواهد یافت. کارشناسان اعتقاد دارند با وجود پیری ناوگان هواپیمایی کشور، راهکارهای مناسبی برای نوسازی یا جوان‌سازی این ناوگان اتخاذ نشده است. به‌عنوان مثال شواهد بیانگر این‌ است‌ راهکاری‌ که‌ برای‌ نوسازی‌ ناوگان‌ هوایی‌ به‌ کار گرفته‌ایم‌، خرید هواپیماهای‌ دست‌‌دوم از کشورهایی مثل چین یا ترکیه‌ بوده. رویکرد دیگر تهیه هواپیماهای‌ استیجاری‌ یا خرید هواپیمای‌ روسی‌ بوده‌ است‌. به‌ اعتقاد کارشناسان‌ هوایی، ما در چنددهه‌ گذشته‌، بیشتر در پی‌ اجاره‌کردن‌ هواپیماهایی‌ نظیر «توپولوف‌ ۱۵۴»، «بویینگ‌ ۷۴۷»، «ایرباس‌ ۳۲۱» یا خرید هواپیماهای‌ دست‌‌دوم‌ «بویینگ‌ ۷۲۷»، «ایرباس‌ ۳۱۰»، «فوکر۱۰۰» و هواپیمای‌ «ام‌‌دی‌ ۸۲» بوده‌‌ایم‌، مجموعه‌ این‌ سیاست‌ها موجب‌ شده‌ تا ناوگان‌ هوایی‌ ما امروزه‌ به‌ این‌ مرز سنی‌ بالا برسد. طبق نظر کارشناسان، بیشتر هواپیماهای موجود در ناوگان هواپیمایی کشور (بخش‌های نظامی و غیرنظامی)، در دهه‌های ۱۹۶۰ / ۱۳۴۰ و ۱۹۷۰ / ۱۳۵۰ ساخته شده‌اند. البته در همین ناوگان از هواپیماهای با طراحی قدیمی‌تر هم استفاده می‌شود. این هواپیماهای قدیمی معمولا مشکلات خاص خود را دارند، مثلا اینکه دانش فنی طراحی آنها کامل نیست و طبعا این موضوع به دلیل فلسفه‌های نادرست طراحی در حدود نیم‌قرن پیش اتفاق افتاده است. اما به‌نظر بسیاری از کارشناسان مشکل مهم‌تر ناوگان هوایی ایران، استفاده نادرست و غیرمعمول از همین هواپیماهای پیر و مشکل مدیریت آنهاست، مثلا در بخش غیرنظامی هواپیمای مسافربری خطوط هوایی ایران به‌طور متوسط بالای ۲۵سال عمر دارند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.