|

فرصت «دانا» برای روشنگری صریح

شرق: دکتر مصطفی معین، وزیر اسبق علوم در یادداشتی در صفحه فیس‌بوکش استیضاح وزیر علوم را فرصتی کم‌نظیر برای دولت حسن روحانی دانست. این یادداشت با عنوان «دانشگاه یتیم!» و استیضاح! است که شرح کامل آن به شرح زیر است. «یتیمی دانشگاه» و بی‌پناهی دانشگاهیان واقعیتی است که از قبل از انقلاب وجود داشته و هنوز هم ادامه دارد. اگرچه قدمت آموزش‌های عالی و تحصیل علوم در کشورمان به بیش از 15سده قبل برمی‌گردد ولی تاسیس دانشگاه به شکل جدید و ساختار علمی و اجرایی آن نهادی است مدرن باسابقه‌ای در حدود 80سال که خاستگاه آن فرهنگ و تمدن غربی است. رسالت اصلی دانشگاه نیز از همان ابتدای تاسیس در دوره پهلوی اول، برآورده‌کردن نیازهای روزمره اداری دولت و قدرت حاکم از نظر کارکنان آموزش‌دیده بود، نه اهتمام عاشقانه به امور تحقیق، تولید علم، نوآوری و گسترش مرزهای دانش! طبیعی است که با این رویکرد، دانشگاه از نظر برنامه‌ریزان اقتصادی و امنیتی دولت هم به‌عنوان نهادی مصرفی، مطیع، وابسته و واحدی از دیوانسالاری دولتی و ابزار فعل قدرتمداران تلقی شود! در این واحد اداری دیگر نباید از سنت‌های اصیل آکادمیک چون آزادی‌های علمی، امنیت شغلی، استقلال و خودگردانی، سلسله مراتب و دیسیپلین دانشگاهی، حرمت استاد و دانشجو و محیط دانشگاه به‌جز در مقاطع کوتاهی، آن هم به‌صورت ناپایدار سراغ گرفت. این است که نگاه به دانشگاه نه به‌عنوان یک‌نهاد علمی با اهداف و رسالت‌های ملی و جهانی، بلکه در حد یک مرکز تولید انبوه مدرک و اعتبار کاذب اجتماعی و یک‌باشگاه سیاسی برای نفوذ و یارگیری مسوولان اجرایی و عرصه تاخت‌وتاز عناصر گروه‌های فشار و رقابت ناسالم جناح‌های سیاسی نازل می‌شود. درواقع دانشگاه و دانشگاهیانی داریم «یتیم و بی‌دفاع» که در معرض آسیب‌های سیاسی، اخلاقی و اقتصادی ناشی از وابستگی به دولت‌ها و فقدان احزاب و نهادهای مدنی، مطبوعات و رسانه‌های آزاد قرار می‌گیرند فقط در هنگام فعالیت‌های تبلیغی در هفته‌های قبل از انتخابات مجلس یا ریاست‌جمهوری و شرایط خاص است که برای دانشگاه شعار داده می‌شود و از ماه‌های قبل از آن هم برای تعیین مدیرانش، مسوولان آموزش عالی را تحت فشار قرار داده و برای دخالت در محدوده اختیارات قانونی ایشان تلاش می‌شود. در چنین شرایطی است که شاهد پرونده سیاه عملکرد هشت‌ساله دولت‌های نهم و دهم در وزارت علوم، نظام آموزش عالی کشور و موارد خسارت‌باری از آسیب‌های مورد اشاره به دانشگاه‌ها هستیم. تضعیف هیات‌های امنا و سلب اختیارات دانشگاه‌ها و مراکز پژوهشی، انتصابات فرمایشی و سیاسی مدیریت‌های ستادی وزارت و دانشگاه‌ها، بازنشسته‌کردن استادان شاخص و مستقل و متوقف‌کردن ارتقای علمی استادان جوان، استخدام اشخاص بدون احراز ضوابط در هیات علمی، گزینش سه‌هزار بورسیه غیرقانونی، محرومیت ازتحصیل دانشجویان (ستاره‌دار)، شیوع و گسترش فساد اداری و مالی و رانتخواری در محیط‌های پاک علمی نمونه‌هایی از آن عملکردهای مخرب و آسیب‌زاست. این روند خسارت‌بار همانگونه که پیش‌بینی می‌شد (مصاحبه اینجانب با نشریه معتبر Nature در سال‌های 2005 و 2009) اکنون به رکود پژوهش و تولید علمی، کشور انجامیده است و اکنون درخواست استیضاح وزیر علوم، تحقیقات و فناوری از سوی گروهی از «دلواپسان مجلس» فرصت مغتنمی برای «دولت تدبیر و امید» فراهم آورده که از تریبون مجلس شورای اسلامی به‌صورت مستقیم با مردم سخن بگوید. در این گفت‌وگوی صمیمانه ضروری است که بسیار شفاف، صریح و صادقانه، علاوه بر گزارش مفاسد و مشکلات به‌میراث‌مانده از وزرای علوم و دولت‌های قبلی، درباره خواسته‌های غیرقانونی استیضاح‌کنندگان که در جلساتی با وزیر نجیب علوم و همکاران محترمش مطرح شده نیز روشنگری نمایند. بهره‌گیری درست از این فرصت کم‌نظیر می‌تواند به نحو موثری سکوت، عدم اقدام و عدم اطلاع‌رسانی کافی مسوولان در این زمینه‌ها در یک‌سال گذشته را جبران نماید. انشاالله

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.