|

نمایشگاه شاگردان «سیحون» برپا شد

کیارستمی؛ بیننده کروکی‌های معماران معاصر ایران

شرق: یک دعوای قدیمی میان معماران امروز و دیروز هست به اسم «اسکیس». جدالی که در آن فن و توانایی فردی در مقابل قدرت استفاده از ابزارهای نوین قرار می‌گیرد؛ «کامپیوتر» در برابر «دست» و «چشم و تصور» در برابر «نرم‌افزار و محاسبات نجومی‌اش». بنابراین برگزاری نمایشگاه اختصاصی اسکیس می‌تواند شروع دوباره‌ای باشد برای یک بحث قدیمی میان معماران، درباره اعتقادشان به موضوع اسکیس یا به‌قول قدیمی‌ترها «کروکی». نمایشگاهی که فریار جواهریان با عنوان «دست‌ساز»، جمعه‌شب در گالری روژ افتتاح کرد، حاصل جمع‌آوری اسکیس معمارانی است که همگی از شاگردان هوشنگ سیحون به حساب می‌آیند. اسکیس یا کروکی در معماری ایران سابقه‌ای طولانی ندارد، چراکه اولین‌بار هوشنگ سیحون به شاگردانش آموخت چطور تصور خود را از طرحی که قرار است به اجرا درآورند، با دست روی کاغذ بکشند و پس از آن، این سفرهای ایران‌گردی بود که به معماران جوان و شاگردان استاد، اجازه داد با الگو‌برداری از دست توانای سیحون، اطراف خود را با خط‌های ظریف و معمارانه به تصویر بکشند. حالا بخشی از آن اسکیس‌ها یکجا کنار هم جمع شده‌اند تا یادآور روزهای دور استادانی چون علی‌اکبر صارمی، حسین شیخ‌زین‌الدین، فریدون بدر، حسین امانت، ایرج کلانتری، نادر اردلان، فرامرز شریفی و بهرام فریورصدری باشند. اسکیس‌هایی که هرکدام داستانی دارند و در غیاب راوی‌اش نیز می‌توان بخشی از آن داستان را حدس زد. اما داستان این نمایشگاه کمی متفاوت با ماجرای تاریخی اسکیس است. فریار جواهریان به «شرق» می‌گوید که از مدت‌ها پیش علاقه‌مند به جمع‌آوری بخشی از اسکیس‌های معماری معاصر ایران بوده اما بسیاری از معماران، اسکیس‌های خود را نگهداری نکرده‌اند و حالا فقط تعداد اندکی از آنها قابل ارایه در این نمایشگاه هستند. او معتقد است که این نمایشگاه می‌تواند گوشه‌ای از گذشته را به نسل امروز یادآوری کند بی‌آنکه بر آن دعوای قدیمی تاکید داشته باشد. در راهروهای نمایشگاه هم رد تایید حرف‌های دبیر این نمایشگاه را می‌شود سراغ گرفت. آنجایی که بخش عمده مخاطبان اولین نمایشگاه اسکیس‌های معماری معاصر ایران، جوان‌هایی هستند که اگرچه با کامپیوتر طراحی می‌کنند اما دوست دارند سراغ خطوط ترسیم استادان‌شان را در این نمایشگاه بگیرند و بیاموزند. صارمی یکی از قدیمی‌های این نمایشگاه است که در کروکی‌هایش می‌توان سراغ رابطه حسی‌اش با معماری و رابطه فنی‌اش با بنا را گرفت. در کنار آثار او، آثار شیخ‌زین‌الدین هم هست؛ تصویرهایی غیرقابل‌تصور که گویی فقط خط‌ها قابلیت انتقال تصویر را دارند. صارمی به «شرق» می‌گوید که نمایشگاه‌هایی از این دست، پلی میان مردم و معماری هستند چراکه به آنها این امکان را می‌دهد تا ساده‌ترین ایده‌های ساخت یک بنا را از نزدیک ببینند.» کیارستمی اما میهمان ناخوانده این نمایشگاه است. به‌دقت در پای هر تابلو می‌ایستد و بررسی‌اش می‌کند. مینی‌مالیستی که او در شعر و نقاشی و فیلم به‌دنبال آن است، گویی در این تابلوها مجال تازه‌ای به دنیای معماران باز کرده. آنجایی که یک خط ساده می‌تواند، دیوار باشد، کوه باشد یا حتی خط آسمان. «دست ساز» فرصت خوبی برای دیدن شالوده ساختمان‌های معروف کشور است؛ از برج آزادی تا ویلاهای شمال و برای دیدن این نمایشگاه تنها تا دهم شهریور، در گالری روژ باز خواهد ماند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.