مالکی نخستوزیری اتفاقی
بهاره محبی
واشنگتن و تهران در موارد بسیاری با یکدیگر اختلافنظر دارند اما هشتسالپیش درباره اینکه نوریالمالکی نخستوزیری عراق را به دست گیرد اتفاقنظر داشته و حتی راه را برای رسیدن او به این مقام هموار کردند. از آن زمان تا همین یکهفتهپیش نیز نوریالمالکی از حمایت هر دوکشور برخوردار بود. اما آمریکا چند ماهی بود که از نوریالمالکی میخواست تا برای پایاندادن به بنبست سیاسی در این کشور، از قدرت کنارهگیری کند. درخواستی که همواره با واکنش تند و مخالفت شدید مالکی روبهرو میشد. اما اینکه اکنون ایران نیز با حمایت از نخستوزیر جدید عراق از تمامی عراقیها خواسته تا به تشکیل دولت و کابینه جدید کمک کنند، این رهبر عراقی را با انتخابی تاریخی و بسیار دشوار روبهرو کرده است: اینکه مسالمتآمیز کنار رود. بهنوشته فارین پالیسی، نوریالمالکی از آغاز هم، یک نخستوزیر اتفاقی بود. چراکه از نگاه آمریکا و ایران در میان سیاستمداران عراقی در شرایط دشوار سیاسی پس از سقوط صدام، مالکی تنها سیاستمدار شیعی بود که میتوانست پست نخستوزیری را داشته باشد. مالکی نیز در سالهای بعد با هنرنماییتمام، تلاش کرد تا رضایت همزمان ایران و آمریکا را
داشته باشد. زمزمهها درباره کاهش حمایت ایران از مالکی و حتی حمایتنکردن ایران از این سیاستمدار عراقی مدتها بود که جستهوگریخته توسط برخی رسانهها منتشر میشد اما پس از سخنان دریادار علی شمخانی، رییس شورایعالی امنیتملی ایران، در 14 آگوست بود که مشخص شد ایران اصراری به ادامه نخستوزیری مالکی ندارد. دریادار شمخانی با تایید حیدر عبادی بهعنوان نخستوزیر جدید عراق روشن کرد که از نظر تهران نیز زمان نوریالمالکی به پایان رسیده است. اما واقعیت این است که با کنارهگیری مسالمتآمیز از قدرت نیز، حیات سیاسی دولت پس از او بسیار دشوار خواهد بود. چراکه نخستوزیر پیشین عراق سالهای زیادی را صرف این کرده که نزدیکترین و وفادارترین افراد به خود را در پستهای کلیدی چه در دولت و چه در نهادهای امنیتی بهکار گیرد. از این منظر، برخی کارشناسان معتقدند که نفوذ این سیاستمدار عراقی در دستگاههای دولتی و نهادهای امنیتی میتواند دردسرهای زیادی را برای دولت جدید و حتی حامیان خارجی سابق وی ایجاد کند. باراک اوباما، رییسجمهوری آمریکا، در تماس تلفنی با حیدر عبادی از او خواسته تا هرچهسریعتر کابینه را تشکیل دهد. گفته میشود که او در
طول گفتوگوی خود حتی یکبار هم نامی از نوریالمالکی به زبان نیاورده است. اقدامی که از نگاه ناظران سیاسی، به معنی اشتیاق وافر واشنگتن برای کنارگذاردن مالکی تعبیر شده است. روزنامه فرانسوی لیبراسیون درباره شرایط جدید نوریالمالکی مینویسد: «نوریالمالکی عراق را از دست داد. اکنون همه جهان خواهان تشکیل یک حکومت وحدت ملی در عراق است و قدم اول برای ایجاد این حکومت، کناررفتن نوریالمالکی بود. جامعه جهانی همیشه به او اخطار میداد و از او درخواست میکرد که با دیگر گروههای سیاسی و جناحهای موجود در عراق کنار بیاید. ولی او هرگز به آنان گوش نداد.»
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.