|

مرده‌ها هگل را بهتر می‌فهمند

احمد غلامی

از مرگ بیژن سرمدی هیچ‌کس به اندازه زیبا‌ مهاجر، زنش خوشحال نشد. بیژن تا زنده بود نمی‌گذاشت آب توی دلش تکان بخورد. ناز و کرشمه‌هایش را به جان می‌خرید و فکر می‌کرد دعواهاشان بهانه‌ای عاشقانه است برای جلب‌توجه بیشتر. فریادهای زیبا را دوست داشت که می‌گفت، «ازت متنفرم...» اما حالا که جنازه‌اش را کنار قبر گذاشته‌اند تا به سرازیری آن عادت کند، می‌داند زیبا ته دلش از مرگ او خوشحال است. گرچه اشک می‌ریزد و تظاهر به ناراحتی می‌کند. بیژن سرمدی مثل تکه‌گوشتی به‌دردنخور افتاده بود توی تابوت و اولین چیزی که از مرگ درک می‌کرد این بود که نبودنش یعنی بودن خیلی چیزها برای دیگران. پسرش فریدون گوشه‌ای ایستاده بود و زیر گوش‌ یکی از دخترهای هم‌دانشگاهی‌اش حرف‌های فلسفی می‌زد. بیژن سرمدی باحیرت متوجه شد که بعد از مرگ، حرف‌های پسرش را که تا دیروز چیزی از آنها نمی‌فهمید به‌خوبی درک می‌کند. حرف‌های فریدون بیشتر از دیگران عصبانی‌اش می‌کرد. پسرش همکلاسی‌اش را دلداری می‌داد که نباید از مرگ ناراحت شد. آن‌هم از مرگ آدمی مثل پدرش، «ابژه»ای بی‌مصرف که جهان محسوسات را ترک می‌کرد. بیژن سرمدی چنان به خشم آمده بود که تنش در تابوت می‌لرزید. می‌خواست از جا بلند شود و فریدون را زیر مشت‌و‌لگد بگیرد. حالا می‌فهمید پسرش چقدر نسناس و نمک‌نشناس است و از بی‌سوادی‌اش سوءاستفاده کرده و فحش‌های آبداری نثارش کرده بود: «بورژوا، لمپن‌پرولتاریا، آدم شیء‌واره...» دلش می‌خواست فریاد بزند، احمق! ابژه بی‌مصرف تویی که با پول من راست‌راست می‌گردی و مزخرف سرهم می‌کنی. کاش لااقل سارتر می‌فهمیدی، نیچه و هگل را خوب می‌خواندی...». از خودش تعجب کرد که این فیلسوف‌ها را از کجا می‌شناسد. او تمام زندگی‌اش دنبال پول بود. اما الان شیفته نیچه و هگل و نظریه «خدایگان‌ و بنده» شده بود. بعد با تحقیر به پسرش نگاه کرد که حرف‌های هگل و آنتاگونیسم را اشتباه برای همکلاسی‌اش بلغور می‌کرد. توی خیالات خودش بود که یکی توی بلندگوی دستی فریاد زد، «لال از دنیا نری بلند صلوات بفرست.» همه جز فریبا و فریدون صلوات فرستادند و آن فرد شروع به خواندن سوره الرحمن کرد. بیژن سرمدی با اینکه لاییکی عوام‌زاده بود اما معنی دقیق آیه‌های سوره الرحمن را می‌فهمید و تمام تنش مورمور می‌شد. اما تا می‌خواست احساسش اوج بگیرد، خواننده واژه‌ای را غلط می‌خواند و معنی‌اش را ناسور می‌کرد. بیژن سرمدی حالا می‌فهمید چرا بعضی‌‌ها توی بلندگو فریاد می‌زنند و های‌های گریه می‌کنند. داشت با مرگ خودش حال می‌کرد که من ظاهر شدم. گفت، «شما؟» جوابش را ندادم. حواسش پرت شریک‌هایش شد. مهندس احمدی به مهندس ارجمند می‌گفت، «خلاص شدیم، ناکس چندمیلیارد سرمایه را خوابانده بود. هرچی می‌گفتیم ساخت‌و‌ساز شروع کن، مرتیکه زیربار نمی‌رفت.» این حرف‌ها برایش پوچ بود. ساختن... بالارفتن... ساختن... بالارفتن... پول... پول و برای مهندس ارجمند، زن... پول... زن. تابوت را بلند کردند. دلش هری پایین ریخت. سه‌بار تابوت را بلند کردند و زمین گذاشتند. در هر سه‌بار بالاوپایین‌رفتن پسرش را می‌دید که با لب‌و‌لوچه‌ای آویزان با همکلاسی‌اش حرف می‌زد و زنش در کنار آنها با دستمال دماغش را می‌گرفت. صدای زنش را که شنید، سرازیری قبر را فراموش کرد، زیر لب می‌گفت، «چقدر لفتش میدن، پختیم از گرما...» این حرف برایش آشنا بود. این را توی گوش زیبا مهاجر گفته بود وقتی داشتند یکی از همکارانش را دفن می‌کردند. بیژن سرمدی دیگر کاری توی این دنیا نداشت. تنها این جنازه هویتش بود، که آن هم با دفن‌شدن از یاد می‌رفت.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.