|

معنای تغییر، حذف نیست

احمد احمدی . عضو هیات علمی دانشگاه تهران

در شماره 2083 صفحه هشت آن روزنامه، مطالبی از بخش خبر دبیرخانه شورایعالی انقلاب فرهنگی از قول اینجانب نقل شده است که مقتضی است این یادداشت توضیحی را در همان روزنامه درج فرمایید: 1- نوشته‌اند: احمد احمدی دبیر کارگروه فلسفه شورای تحول و ارتقای علوم انسانی - این گفته خطاست، من دبیر آن شورا نیستم. 2- نوشته‌اند: دکتر احمدی... دبیر شورایعالی انقلاب فرهنگی. این هم خطاست. من دبیر آن شورا نیستم. 3- نوشته‌اند: «گفت‌وگویی که دامنه بحران علوم انسانی را در این سال‌ها به فلسفه کشاند، ... به عبارت بهتر کانون بحران را فلسفه قرار داد.» نمی‌دانم از کجای آن مصاحبه چنین مطلبی به‌دست می‌آید؟ خوب است جناب آقای رحمانیان مصاحبه را بخوانند و ببینند چنین مطلبی در آن هست؟! گزارشگر و نویسنده باید دقیق باشد. 4- اینجانب با تدریس بیش از 50سال فلسفه اسلامی و فلسفه غرب در مقاطع مختلف، و برنامه‌ریزی برای دانشگاه‌ها، به اهمیت و ضرورت این رشته و نقایص کنونی محتوا و شیوه اجرای آن نیک آگاهم و بیان این نقایص و راه‌های رفع آنها نیاز به نگارش مقالات مفصلی دارد. اما آنچه در آن مصاحبه آمده و تکیه‌گاه و لباب عرض اینجانب است، این است که «اگر رشته‌‌ای حتی کارآیی لازم را ندارد تغییر کند» و معنای تغییر، حذف نیست!! بلکه می‌تواند چنین باشد که مثلا با توجه به نیازهای آموزش‌وپرورش به این رشته، واحدهایی متناسب با رفع آن نیازها آورده و برخی واحدها کاسته شود یا مثلا کامپیوتر هم آموخته شود یا زبان تخصصی و ترجمه بیشتر شود و نمونه‌های فراوان دیگر، تا دانش‌آموخته این رشته، هنری بیش‌از خود فلسفه داشته باشد و بیکار نماند. البته در چندسطر، پیش از این سطر آمده است: «برای مثال درخصوص رشته فلسفه باید بگویم که ما سعی داریم ورودی به این رشته از مقطع کارشناسی‌ارشد به بالا صورت گیرد.» اما این عبارت هرچند اندکی نارساست ولی به گفته اصولیون مفهوم آن، حذف مقطع کارشناسی و انحصار در کارشناسی‌ارشد و دکتری نیست! البته هدف، توسعه کیفی و تعمیق این رشته در مقطع کارشناسی‌ارشد و دکتری است و این با حذف کارشناسی ملازمه ندارد. 5- از اینکه استادان -که برخی از آنها دانشجوی خوب خودم بوده‌اند- و نیز دانشجویان و ارباب‌نظر در این باب حساسیت نشان داده و نقدهایی گاه تلخ و بیشتر شیرین داشته‌اند، سپاسگزارم، من همواره نقد آگاهانه و منصفانه را به‌جان می‌پذیرم که «احب اخوانی الی من اهدی الی عیوبی» و نقد، راهی برای رفع نقایص است. 6- بپذیریم که فلسفه معرکه قیل‌وقال و تعارض آرا در حوزه مسایل بنیادین اندیشه و اعتقاد است و اگر کسی استعداد ژرف‌اندیشی و تحلیل نداشته باشد یا استادش درست‌اندیش و دارای ثبات فکر و نظر نباشد دانشجو در اثر آن‌همه آرای متعارض، دچار انحراف و تزلزل و گاه گمراهی و پریشان‌فکری خواهد شد و دریغا که در بسیاری از دانشگاه‌ها، به‌جز معدودی‌- چنان‌که برخی ناقدان ارجمند گفته‌اند- آن شرایط وجود ندارد. در واقع با چنان مراکزی، دیگر نمی‌توان ژرف‌اندیش و صاحبنظر در فلسفه تربیت کرد و این را به چشم خویش می‌بینیم و مراد من از مدیریت در آن مصاحبه، چاره‌جویی برای چنین وضع آشفته‌ای است. 7- پرداختن به فلسفه، کار کسانی است که شیفته و دلباخته تفکر ویژه‌ باشند و تا آخر آن را دنبال کنند و باید به همه کسانی که این رشته را برمی‌گزینند، همه فرازونشیب و زیروبم و میزان کارآیی آن را درست و دقیق شناساند، مبادا در بین راه با ذهنی پر از قیل‌وقال سرگشته و سرخورده کار را نیمه‌کاره رها کنند. از این رو باید برنامه را به‌گونه‌ای تغییر داد و فراهم ساخت که اگر کسی در نیمه راه برگشت یا به آخر رسید و کاری نداشت از آن هنرهای پیشنهادی استفاده کند. 8- جا داشت که دبیرخانه شورایعالی، متن نوشته مصاحبه را برای اینجانب می‌فرستادند تا نقطه ابهام را می‌زدودم و مایه زحمت دوستان نمی‌شد- اما به‌هرحال نکات قابل‌توجهی عرضه شد که جای سپاس دارد - والخیر فی‌ماوقع. توضیح شرق در متن گزارش «شرق»، سمت دکتر احمدی «عضو کارگروه تحول و ارتقای علوم انسانی و دبیر شورای انقلاب فرهنگی» آمده بود که ایشان گرچه عضو کارگروه مذکور هستند اما دبیری شورا را بر عهده ندارند و تذکرشان بحق است. اما عنوان «دبیر کارگروه فلسفه شورای تحول» در گزارش «شرق» به نقل از خبرگزاری «مهر» و نیز نامه جمعی از مدرسان، دانش‌آموختگان، دانشجویان و پژوهشگران فلسفه آمده است. در ضمن در گزارش شرق عینا به خبر خبرگزاری مهر استناد شده است: «در هفته‌های گذشته احمد احمدی دبیر کارگروه فلسفه شورای تحول و ارتقای علوم انسانی پیشنهادی را مبنی بر حذف رشته فلسفه از مقطع کارشناسی مطرح کرد و گفت: دانشجوی مقطع کارشناسی فلسفه بعد از چهارسال نه می‌تواند معلم معارف شود و نه می‌تواند شغل مناسبی پیدا کند. به همین خاطر پیشنهاد کردیم اگر رشته‌ای کارآیی لازم را ندارد تغییر کند و در فلسفه این کار انجام خواهد شد.» اینکه «معنای تغییر، حذف نیست»، نکته‌ای است که از دید بسیاری از استادان منطق و فلسفه کشور نیز پنهان مانده بود و انتقادهایی را برانگیخت، استنباط غالب از صحبت‌های ایشان حذف فلسفه از دوره کارشناسی بوده است. به هر حال آنچه مهم است، عدم حذف فلسفه از کارشناسی است که در توضیحات آقای دکتر احمدی نیز تصدیق شده است و «شرق» نیز همین دغدغه‌ها را بازتاب داد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.