چرا استهزا در جامعه رواج دارد؟
لطیفهسازی برای مرگ 39نفر
سعید برآبادی: منتسب به مولانا مصرعی است که میگوید «گر ز حال دل خبر داری بگو». حالا آنهایی که تصاویر سقوط «ایران 140» را دیدهاند و فغان خانواده 39کشته این پرواز مرگ را، چطور میتوانند بیخبر از حال دل بازماندگان دستبه کارساختن جوک و اساماس برای سقوط پرواز مهرآباد شوند؟ امانالله قراییمقدم، جامعهشناس و متخصص علوم رفتاری برای این سوال یک پاسخ روشن دارد. او معتقد است که بخش عمدهای از این جوکسازیها ریشه در انتقاد مردم به سیستم اجرایی سالهای گذشته کشور داشته که اینطور بروز میکند: «مردم مقصر اصلی این حادثه را دولت قبل میدانند و به هر روشی که بتوانند دوست دارند این موضوع را اعلام کنند.» اما بسیاری از روشهای انتقادی به بنبست میرسند، آنطور که قراییمقدم به بازتاب سنت انتقاد در شعر سعدی اشاره میکند که 700سال پیش توصیه کرده «هر که دست از جان بشوید، هرچه در دل دارد بگوید». بنابراین در پیش پای منتقدان یک راه بیشتر نمیماند، جوکسازی: «جامعهای که حرف دلش را، انتقادش را، نظراتش را با جوک بیان میکند که بار استهزا دارد اما اثر تخریبیاش روی روان بازماندگان به حدی بالاست که شاید تا
مدتها مرهمی نداشته باشد.» این استاد علوم رفتاری، رفتار چندروز اخیر برخی در ارتباط با ماجرای سقوط «ایران 140» را مصداق بارز روحیه طنز بهانحرافرفته جامعه میداند خصوصا آنجا که برای بیشترخنداندن مخاطب این جوکها بهسراغ شایعات و دروغ میروند: «از یاد نبریم که مخربترین و مهلکترین نوع ارتباط در جامعهشناسی، جعل روایتهای تاریخی و دروغسازی است. افکارعمومی از طریق بعضی از این جوکها که فقط برای خنداندن ساخته شدهاند به حدی تخریب میشود که توقع ایجاد اعتماد دوباره آن بازماندگان با بستر جامعه، توقعی دور از دسترس است.»حال دل بازماندگان کشتهشدگان حادثه مهرآباد اصلا خوش نیست، هیچ روانشناس، جامعهشناس و انسانی توصیه نمیکند که از این رویداد جوکی ساخته شود و دستبهدست بچرخد، خصوصا آنجا به گفته قراییمقدم، بازماندگان مجبور میشوند برای احقاق حقشان به وجدان عمومی جامعه تکیه کنند اما از خاطره تلخ این تمسخر، خود را بیش از قبل تنها میبینند. پس تا اطلاع ثانوی فقط آنهایی از«ایران 140» و سقوطش بگویند که از حال دل بازماندگان غرق در اشک باخبرند.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.