|

دولت، مردم یا صنف؟

در جست‌وجوی حامی هنرمندان درمانده

سعید برآبادی

صدای ثریا حکمت هنوز در کوچه‌پس‌کوچه‌های شهر می‌پیچد؛ صدای او تنها نیست. کسانی که همه‌چیزشان را پای هنر داده و حالا به‌دور از مظلوم‌نمایی به‌دنبال احقاق‌حقوق خود هستند، حداقل حقوقی که به اندازه خاطره‌ای کوتاه در حافظه مخاطبانش به‌جا گذاشته. «شرق» در همان روز انتشار خبر بی‌خانمان‌شدن، در گفت‌وگو با معاون صندوق اعتباری هنر، اطلاع داد که معاون وزیر ارشاد هماهنگی‌های لازم را با این صندوق برای تامین ودیعه مسکن این بازیگر سابق سینما و تلویزیون انجام داده است، آنانی که قبل‌تر جواب تلفنش را نمی‌دادند برگشتند، اما دیگرانی شبیه او چی؟ تا کی می‌توان هر چندروز یک‌بار یادی از زنان و مردانی نظیر او کرد و گذشت، نام‌هایی مانند سعید افشار، مهری مهرنیا یا حتی کسانی همچون فریماه فرجامی و... . شاید اما ناله‌هایی اینچنین، آنگاه که دندان‌هایش را یکی‌یکی فروخته تا لقمه نانی به دهان بی‌دندان خود و دخترش بگذارد، طرح ناامیدانه‌ای از آینده‌ای باشد که پیش‌روی صنف هنرمندان قرار گرفته و این سوال که برای روزگار پیری خود چه برنامه‌ای دارند و چه کنند تا از تکرار سرنوشت او و امثال او دور باشند. سهیلا باستانی، یکی از خیرین هنردوست کشور است که به «شرق» می‌گوید در طول یک دوره 10ساله، غیرمستقیم به وضع معاش زندگی خانم حکمت کمک کرده و حالا با شنیدن خبر پریشان‌حالی او، او نیز پریشان شده است: «با مرگ پدرم، اجرای وصیتنامه ایشان وظیفه من شد؛ پرداخت خمس اموال ایشان به هنرمندانی که واقعا در مضیقه قرار گرفته‌اند؛ مثل آقای سعدی افشار، خانم حکمت و حتی در مواردی خرج درمان بعضی از هنرمندان کمترشناخته‌شده شهرستانی». او می‌گوید که در طول این سال‌ها با افرادی مواجه شده که تا دیروز سوپراستار بوده‌اند و به‌یک‌باره تنشان رنجور یا بلیتشان بی‌خریدار شده و به سراشیب گوشه‌گیری افتاده‌اند. باستانی معتقد است که هیچ راهی جز حمایت هنرمند از هنرمند وجود ندارد چرا که در نهایت دولت آنقدر سرش شلوغ است که مجال این کار را پیدا نمی‌کند و مردم هم حافظه‌ای برای یادآوری هنرمندان خود ندارند. رامبد جوان از آن دست هنرمندانی است که نه‌فقط آتیه خودش بلکه روزگار سخت هنرمندان را با یک طرح جالب در نظر گرفته؛ طرحی که بر اساس شهرت هنرمندان برای آنها کلوپ‌های مجازی ساخته می‌شود و با جذب هوادار در این کلوپ‌ها و جمع‌آوری حق عضویتشان، اندک‌اندک سرمایه‌ای هرچند کم برای حمایت از هنرمندان سینما فراهم می‌شود. او این خبر را به «شرق» با ارایه این توضیح می‌دهد که دوست ندارد به جزییات بیشتر طرح اشاره کند چرا که منتظر به‌ثمررسیدن آن است اما اطمینان می‌دهد که در صورت همه‌گیرشدن چنین حرکتی از سوی دیگر هنرمندان، هم ارتباط مردم با چنین چهره‌هایی صمیمی‌تر می‌شود و هم اندوخته برای حمایت از روزگار بحرانی هنرمندان سینما. از مسیر قانون، حمایت از هنرمند اصلی‌ترین وظیفه وزارت ارشاد است اما جالب اینجاست که برای این وظیفه هیچ ماده قانونی و آیین‌نامه‌ای نوشته نشده و همواره همه‌چیز محدود به قول‌های شفاهی است. حسین احمدی‌نیاز، حقوقدان، این دوگانگی را اینطور به «شرق» توضیح می‌دهد: «این وظیفه معاونت هنری وزارت ارشاد است که به‌عنوان نهاد متولی امور هنرمندان، به وضعیت بیمه، حقوق بازنشستگی و حتی ازکارافتادگی هنرمندان رسیدگی کند اما مشکل اینجاست که این وظیفه را هیچ مرجع قانونی یا نوشته‌شده‌ای ندارد.» او معتقد است که با نگاهی به وضعیت خانم حکمت باید به نمونه‌های خوب تشکل‌های کارگری، وکلا و اطبا نگاه کرد که با ایجاد یک سیستم صنفی منسجم توانسته‌اند مانع از غصه نان فردای هم‌صنفی‌های خود شوند؛ موضوعی که هنوز هنرمندان به آن توجه درستی نداشته‌اند.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.