به یاد فرهاد مجدآبادی
غریب غربت
احمد طالبینژاد
در حالی که شنیدن هرروزه خبرهای تلخ دیگر برایمان امری عادی شده است، شنیدن مرگ ناگهانی یک هنرمند و یک دوست قدیمی که سالها بود در هجرت بهسر میبرد، سنگینی بار تلخیها را دوچندان کرد. خبر را محمد رحمانیان در پایان یکی از اجراهای نمایشی که بر صحنه دارد، اعلام کرده بود و من با واسطه شنیدم. نمیدانم شما تا چه حد فرهاد مجدآبادی را میشناختید و اصلا نامش به گوشتان خورده یا نه؟ اما همنسلان من یادشان هست که او درسخوانده سینما و تئاتر بود و در دهه1360، در عرصه نمایش بسیار فعال. اگرچه پیش از آن نیز برای من که در دوران دانشجویی، فیلم کوتاه و تجربهگرایی از او دیده بودم، نامی آشنا بود؛ اما آشنایی و سپس دوستیمان، اواسط دهه یادشده که مجدآبادی نمایش «گزارش اکتاویو والدز» از نخستین آثار نوشتاری محمد رحمانیان را در سالن چهارسوی تئاترشهر بر صحنه برد، آغاز شد و با همین نمایش هم نامش بر زبانها افتاد. واپسین کار نمایشی وی، اجرای «خسیس» مولیر در سالن تالار وحدت بود که اواخر دهه1360 بر صحنه رفت و بهشدت مورد استقبال واقع شد و تا مدتها بلیتهایش پیشفروش میشد؛ اجرایی زنده و پرتحرک از این اثر جاودانه که در کارنامه فرهاد هم
نقطهعطفی بود. چون تا آن زمان بیشتر در زمینه آثار غیرکمیک کار میکرد. پس از اجرای این نمایش موفق بود که به آلمان مهاجرت کرد و مقیم فرانکفورت شد. وقتی در سال 2001 قرار شد همراه با جهانبخش نورایی به دعوت دانشگاه کلمبیای آمریکا برای بحث درباره سینمای ایران به آن کشور برویم، ابتدا راهی فرانکفورت شدیم. فرهاد به پیشوازمان آمد و چون هتلی پیدا نکردیم- همه هتلهای این شهر بزرگ به مناسبت نمایشگاه بزرگ کتاب، رزرو شده بودند- فرهاد ما را به دفتر کارش برد که میشد یکشب را در آن بیتوته کنیم. درست در لحظهای که من و نورایی ویزابهدست از سفارت آمریکا در فرانکفورت بیرون آمدیم، فاجعه بزرگ حمله به برجهای دوقلوی مرکز تجارت جهانی در روز 11سپتامبر رخ داد و سفر ما بیسرانجام ماند. نورایی که خانوادهاش مقیم یکی از شهرهای دیگر بودند، چندروزی رفت سراغ آنها و من را به فرهاد سپرد. دفتر فرهاد که در آن نشریهای به نام رنگینکمان به زبان فارسی برای ایرانیان مقیم آن شهر منتشر میشد و البته بیشتر آگهینامه بود و وسیلهای برای ارتباط ایرانیان غربتنشین در آن سالها، شد محل اقامت من طی 10روز هولناک. خوردوخوراک و همهچیز من با فرهاد بود
که بیش از یک دوست برایم مایه گذاشت. تنها دارایی من چند دلار ناقابل بود که فقط میشد با آن یکی، دو وعده غذا خورد. این بزرگواری خصلت او بود. دیده بودم که در مورد دیگران هم کم نمیگذارد. به همین دلیل بین هموطنانش بسیار محبوب و محترم بود. او در عین حال که به دلمشغولی همیشگیاش -تئاتر- ادامه میداد و بسیار متاسفم که درست در اوج موفقیتش در ایران، مهاجرت کرد، برای گذران زندگی، کار پارهوقتی هم در یک موزه فیلم داشت. طی روزهای بلاتکلیفی و سرگردانی در دیار غربت، از کارش زد و ما را به گشتوگذار برد. از خانه گوته گرفته تا دانشگاه بزرگ فرانکفورت و دیگر نقاط دیدنی شهر. به فروشگاههای ایرانی سر زدیم و با کسان بسیاری از هموطنان غربتنشین آشنایمان کرد و خلاصه که از هیچ کوششی برای کاستن از رنج واماندگی ما کم نگذاشت. روز بازگشت هم باروبندیلمان را بار سواریاش کردیم و راهی فرودگاه شدیم. تا واپسین لحظه در کنارمان ماند و خم به ابرو نیاورد. اگر بتوان برای شرافت و رفاقت مصداقی در این سال و زمانه یافت، بیتردید، فرهادمجدآبادی، یکی از مصادیق بود و هست. یادش گرامی باد.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.