|

در نکوداشت تنها «دونلی‌نواز» ایران مطرح شد

بلوچستان فقط «ریگی» ندارد؛ «اسپندار» هم دارد

نیما توسلی: از در آسانسور هتل که می‌آید بیرون، ساده‌تر از همان تصاویری است که همه‌جا دیده‌ام. «شیرمحمد اسپندار» تنها نوازنده دونلی ایران که حالا نزدیک به 85 سال دارد، با چشم‌هایی نافذ، که به دیدن کویر و نخل‌ها عادت کرده حکایت از مردی دارد که تمام عمرش با سادگی و احساس و اراده زندگی کرده. با قدی کوتاه و لباس بلوچی بلند و کلاهی متفاوت از عکس‌هایش. یک کلاه مسقطی. لُنگ همیشگی‌اش هم همراهش است. بمپور دو چهره سرشناس دارد، یکی شیرمحمد اسپندار دونَلی‌نوازی با شهره جهانی و دیگری مهتاب نوروزی، سوزن‌دوز توانمندی که دو سال پیش درگذشت و از تعدادی از کارهایش در مجموعه سعدآباد نگهداری می‌شود. اسپندار خوش‌شانس است که در زمان حیاتش از او در تالار وحدت تجلیل شد. جشنی برای پیرمرد بی‌ادعای بمپوری که با حضور هنرمندان بومی استان و برخی چهره‌های رسمی برگزار شد. وزیر ارشاد نیامد، اما مرادخانی، معاون هنری او حضور داشت. به‌همراه کسانی که به‌دنبالش می‌روند به هتل می‌روم. همین فرصتی می‌شود تا گپ کوتاهی با شیرمحمد بزنم. همراه پسرش است که میانسال است و می‌گوید کارمند اداره آب ایرانشهر است. سوار تاکسی می‌شویم و گفت‌و‌گویمان شروع‌نشده تمام می‌شود. از او می‌پرسم: «استاد از زندگی‌تان راضی هستید؟» و او می‌گوید: «شکر خدا»، نظرش درباره نکوداشت هم همین است. او این مراسم را رسمی‌تر از بقیه بزرگداشت‌هایش می‌داند. از شاگردانش می‌پرسم. او از موسی بلوچ می‌گوید که شاگردش بوده و فوت کرده و به چندنفر درس داده. وقتی درباره ادامه آموزش دونلی سوال می‌کنم، می‌گوید: «درس نمی‌دهم.» اینجاست که پسرش وارد صحبت می‌شود و می‌گوید: «توان و علاقه‌اش هست، اما نیاز است که برایش امکانات لازم برای تدریس را فراهم کنند.» وقتی از ساززدن هم می‌پرسم این پسرش است که پاسخ می‌دهد: «کمتر شده. اما هنوز هرروز برای مدتی کوتاه هم شده توی خانه ساز می‌زنند.» شیرمحمد درباره کمبود دونلی در ایران می‌گوید: «جنس دونی با نی معمولی کمی فرق می‌کند. اینجا از جنس «کلیر» و«گز» ساخته می‌شود که «کلیر» بهتر است.» از شیرمحمد درباره کارهای این‌روزهایش می‌پرسم و او می‌گوید: «زمین دارم. درخت خرما دارم. کشاورزی می‌کنم.» داخل سالن اصلی تالار وحدت، تا سه‌طبقه تقریبا پر شده. افشار سیستانی به‌عنوان دبیر علمی همایش معرفی می‌شود و از استاد و استان می‌گوید. بعدش، نوا و رقص محلی است که بارهاوبارها تا ساعت 10، 10:30شب توسط گروه‌های مختلف برگزار می‌شود. ساعتی از شروع که می‌گذرد، اسپندار دعوت می‌شود به روی سن. که حالا پر شده از مقام‌های رسمی، به‌جز مرادخانی، بقیه از خود منطقه هستند. بیشتر حاضران را سیستانی‌ها و بلوچ‌ها تشکیل می‌دهند. عادل مزاری، دبیر کمیسیون کلانشهرها که برگزارکننده مراسم است گفت: «ما فقط عبدالمالک ریگی نداریم. اسپندار هم داریم، خیلی زیاد. صداوسیما باید به جنبه‌های مثبت استان توجه بیشتری داشته باشد. وزیر فرهنگ هم باید در این مراسم حضور می‌داشت، چون مثل شیرمحمد اسپندار دیگر نداریم.» او تاکیدی کرد بر مراسمی که زمستان امسال در محل زندگی استاد برگزار و اینکه مجسمه‌های استاد هم تا آن زمان آماده خواهد شد. گویا از مولوی عبدالحمید، امام‌جمعه اهل تسنن زاهدان هم برای حضور در این مراسم دعوت به عمل آمده بوده، اما پاسخ او این بوده است: «حضور من به‌عنوان عالم مذهبی در برنامه موسیقی خوب نیست، اما از این مراسم تقدیر می‌کنم و آقای موسی‌زاده به نمایندگی از من در مراسم حضور خواهند داشت.»همه آنها که مانده‌اند فقط برای شنیدن ساز استاد مانده‌اند. حوصله‌ها سر رفته که سرانجام اسپندار می‌آید و می‌نشیند روی سکوی سوزن‌دوزی‌شده وسط سن. «من هم مثل شما ایرانی هستم. بلوچم و افتخار می‌کنم که در این کشور هستم. دستم به کشور دیگری دراز نیست. ما راضی هستیم که در کشور و دیار خودمان زندگی می‌کنیم. ‌ای خدای متعال، دست ما را بگیر ‌ای خدا.» و می‌نوازد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.