جنگ نامقدس
نائومی ولف . ترجمه: نوید نزهت
با بمباران غزه، جهان نیز دوقطبی شده است. هواداران برخورد نظامی از سوی اسراییل به حق آن رژیم برای محافظت از شهروندانش در برابر حملات تروریستی استناد میکنند. در سوی دیگر، مخالفان چنین استدلال میکنند که هیچ دلیلی نمیتواند قتلعام غیرنظامیان و نابودی زیرساختهای حیاتی را توجیه کند. جای تعجب نیست که جامعه اسراییلی نیز در حال قطبیشدن است. درست هنگامی که دولت «بنیامین نتانیاهو» نخستوزیر اسراییل دمودستگاه تبلیغاتی «هاسبارا» (یا بسته به دیدگاه شما، همان «دیپلماسی عمومی» یا «چرخش افکار») را تمام و کمال بسیج کرده و موضع خود را مستحکمتر میکند، فعالان صلح به خیابانهای اسراییل آمدهاند؛ اسراییلیهایی از تمامی طبقات اجتماعی، در کنار شمار فزایندهای از جماعت یهودیان پراکنده، زبان به اعتراض گشوده و نقض مکرر قوانین بینالملل از جانب اسراییل و بیعدالتی جاری در آنچه به گمان آنان یک نظام دوسطحی از قانون و شهروندی است را محکوم میکنند. در حقیقت، آندست موضعگیریهایی که روزگاری حتی تصورشان هم غیرممکن بود، اکنون در حال پدیدارشدن هستند. بهطور مثال، بیش از 50 سرباز ذخیره اسراییلی با امضای طوماری، ضمن اذعان به
ماهیت «سبعانه» اشغال نظامی و برشمردن اشکال متعدد ظلم و ستم به فلسطینیها و مشخصا نامبردن از نظام قضایی دوگانهای که در قبال فلسطینیها تبعیض قایل است، امتناع خود را از خدمت نظامی اعلام کردهاند. اما در عرصهای دیگر، کنفرانس «به چالشکشیدن مرزها: دولتی واحد در سرزمین فلسطین/اسراییل» که بناست در ماه نوامبر و در مدرسه مطالعات شرقی و آفریقایی لندن برگزار شود، ایده یک جامعه سکولار، دموکراتیک و ناهمگون به سیاق آفریقایجنوبی در دوران پس از آپارتاید را پیش میکشد. این همان چشماندازی است که اسراییلیها، یهودیان پراکنده و فلسطینیان جوان پیشرو و مترقی با علاقه و امید در پی تحقق آنند. این چشمانداز اگر هنوز بدل به یک راهکار نشده است، اما دستکم مجالی تازه برای گفتوگو است؛ گفتوگویی که چالشی مستقیم رویاروی هیات حاکمه دستراستی اسراییل و حامیان خارجی آن است. جنبش فعالان صلح اسراییلی باوجود تمامی موانع پیشروی آن، از جمله تهدید و ارعاب و اعمال خشونت از سوی ملیگرایان دستراستی، همچنان با استقامت به راه خود ادامه میدهد. با این حال، برای مردمی که آموزش دیدهاند تا از یکدیگر متنفر باشند، برقراری ارتباط مجازی اغلب
آسانتر از آن است که در محیطی واقعی گردهم آیند. صفحه فیسبوکی «اسراییل فلسطین را دوست دارد»، با قریب به 26هزار لایک، راهپیماییها، اجتماعات و آن قسم کنشهایی را مستند میکند که در حمایت از فلسطینیها و مخالفت با بیعدالتیهای مشاهدهشده از جانب اسراییل سازماندهی میشوند. صفحه «فلسطین اسراییل را دوست دارد» نیز با سرعنوان «کافی است! جنگ را متوقف کنید»، تقریبا همان تعداد لایک دارد. با اینهمه، شاید یک جنبش صلح فعال که متضمن به رسمیتشناختن منافع مشترک از سوی اسراییلیها و فلسطینیان و پیشبرد مذاکراتی تازه با هدف خاتمهدادن به منازعاتی است که دههها به درازا کشیده است، به تنهایی برای جلوگیری از روند روبهرشد افراطیگری، بالاخص در اردوگاه طرف اسراییلی، کافی نباشد. مطابق نتایج یک نظرسنجی که در ماه جولای و توسط موسسه دموکراسی اسراییل و دانشگاه تلآویو صورت پذیرفت، بیش از 95درصد یهودیان اسراییلی بر این باورند که عملیات تیغه حفاظتی یک عملیات جنگی مجاز و موجه است. این در حالی است که کمتر از چهاردرصد معتقدند اسراییل خشونتی زیاده از حد اعمال کرده است. در اینجا باید، از همه مهمتر، به چرخش نگرانکننده در رتوریک
برخی اسراییلیها و جماعت یهودیان پراکنده بهمنظور توجیه تهاجمات نظامی به غزه دقت داشت. نمونه این سخنان بسیار فراوان است. یکی از نمایندگان دستراستی «کنست» پارلمان اسراییل، به این بهانه که هیچکس در غزه بیگناه نیست، بر «پاکسازی» غیرنظامیان غزه تاکید داشت. کمدین آمریکایی، جوآن ریورز هم در قالب کلماتی مبتذل به دفاع از بمباران غیرنظامیان غزه برآمد. اما این سخنان تا چه اندازه خطرناکند؟ بنا به گفته مورخ اسراییلی، «میکاییل اورن» که سفیر پیشین اسراییل در ایالات متحده بوده است، «در سناریوهای کلاسیک انسانیتزدایی، خواه در آلمان نازی یا پیش از نسلکشی در روآندا، با موش و سوسکنامیدن دشمنان است که امکان کشتن آنان در مقیاسی وسیع فراهم میآید.» اورن سپس میافزاید که البته «ما فلسطینیان را سوسک خطاب نمیکنیم.»اما این گزینش و اطلاق القاب نیست که میتواند مردم را به حمایت از قتلعام غیرنظامیان وادارد. آنچه اهمیت دارد، پاسخ به این پرسش است که آیا لفاظیهای رسانههای عمده و رهبران سیاسی بر بستر آن روایتهایی بیان میشوند که «دیگری» را بهمنزله یک تهدید وجودی تصویر میکنند یا خیر. هوتوهای روآندا در سال 1994 قریب به
یکمیلیون توتسی را نه به آن خاطر که آنان را سوسک میدانستند، بلکه به آن علت سلاخی کردند که به این باور رسیده بودند که در غیراینصورت این توتسیها خواهند بود که زودتر آنان را خواهند کشت. چنین نقاطعطف زبانی، علاوه بر آنکه بازتابی از مقبولیت بمباران گسترده محلات، بیمارستانها و مدارس است، تسهیلکننده این روند نیز هست. سرانجام روزی جزییات عملیات تیغه حفاظتی مورد تحقیق و بررسی قرار گرفته و بر صفحات تاریخ نوشته خواهد شد. اما، پیش از آن، اسراییل با دو مسیر گشوده اخلاقی روبهرو است. یکی از آن دو که پیمودنش با همراهی تمامی آنانی میسر است که به یک صلح منصفانه متعهدند، عاقبت به شاکله اجتماعی والاتری منتهی میشود؛ اما دیگری مقصدی بسیار تاریک در پیش دارد. آنچه در این بین معلق میماند، روح یک ملت است.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.