|

تجربه ایران؛ تحریم روسیه

ریک نواک، واشنگتن‌پست . ترجمه: زهرا شریعتی‌فر

وقتی آمریکا برای اولین‌بار در ماه آوریل کشور روسیه را با وضع تحریم‌ها تهدید کرد، بنا بر گزارش‌های موجود مقامات ایرانی به روسیه این هشدار را دادند اخطارهای آمریکایی‌ها را نادیده نگیرد. به‌دلیل وجود تجربه تاثیرات تحریم‌هایی از این دست در کشورشان، ایرانی‌ها ظاهرا به روسیه توصیه می‌کنند که اثرات احتمالی این تحریم‌ها را دست‌کم نگیرد. در هفته گذشته، ایالات‌متحده و اتحادیه اروپا تحریم‌های سختگیرانه خود را بر روسیه اعمال کردند. گرچه مقامات روسی مطمئنند که ملت آنها این توفان را تاب خواهند آورد. سوال مهم اکنون این است که چه مدت‌زمان و چه میزان فشار مورد نیاز است تا روسیه فشار این تحریم‌ها را بر خود احساس کند؟ ایران می‌تواند در پاسخ به این پرسش کمک‌کننده باشد. برخی شباهت‌های روشن میان ایران و روسیه وجود دارد: نفت منبع درآمد مهمی برای هر دو کشور محسوب می‌شود و هر دو آنها به‌طور مشابه هنگام ظهور تحریم‌های سخت، مطمئن رفتار می‌کنند. در سال 2009 رییس‌جمهور وقت ایران، محمود احمدی‌نژاد تحریم‌های ایالات‌متحده را «کودکانه» خواند. در اوایل سال‌جاری نیز رییس‌جمهور روسیه، ولادیمیر پوتین ایالات‌متحده را مورد انتقاد قرار داد و گفت که تحریم‌ها می‌تواند «برای منافع بلندمدت استراتژیک ایالات‌متحده و مردم آمریکا مضر باشد.» زمانی که فشارهای بین‌المللی در سال 2009 بر ایران افزایش یافت، این کشور توانست به بازبینی تجربه تحریم‌هایی بپردازد که در دهه‌های گذشته از طرف آمریکا و پس از اشغال سفارت آن در ایران اعمال شد. ایرانیان انتظار نداشتند که تحریم‌های مهم بین‌المللی بدون اثر معکوس بر غرب بتواند بر ایران تحمیل شود. این را سوزان مالونی، متخصص امور ایران در سازمان بروکینگز عنوان می‌کند. احمدی‌نژاد قدرت تحریم‌های بین‌المللی را دست‌کم گرفت. پس از بحران سال 2008 زمانی که تولید نفت اوپک به حالت قبلی خود بازگشت، صادرات و درآمد ایران کاهش یافت. تحریم‌ها حدود نیمی از صادرات نفتی ایران را از بین برد و دسترسی بانک‌های ایرانی به بانک‌های جهان را قطع کرد. امواج شدید ناشی از تحریم‌ها گسترده بود، اقتصاد ایران در سال‌های 2012 و 2013 به حالت انقباضی درآمد، همراه با نرخ تورم بالای 40درصد. در نتیجه این شرایط، روندی به وجود آمد که نتیجه آن مذاکرات فعلی پیرامون برنامه هسته‌ای ایران بود در حالی‌که نتیجه این مذاکرات هنوز نامشخص است. آیا چنین روندی می‌تواند برای روسیه نیز تکرار شود؟ گرچه تحریم‌های متعددی علیه روسیه وضع شده اما به نظر می‌رسد تحریم‌های این هفته نمایانگر ارتقای واضح هدف‌های تحریمی است. بزرگ‌ترین بانک‌های دولتی روسیه و نیز شرکت روسنفت و شرکت نفت دولتی این کشور در فهرست تحریم‌ها قرار دارند. جدای از این، اقدامات اتحادیه اروپا هم‌اکنون در سطحی مشابه با ایالات‌متحده قرار دارد، به این مفهوم که بانک‌ها و شرکت‌های روسی از این به‌بعد برای تامین مالی و سرمایه‌گذاری مجبورند تا به‌جای غرب به شرق گرایش پیدا کنند. حال این پرسش مطرح است که آیا این تحریم‌ها برای عقب‌نشینی پوتین از اوکراین بازدارنده‌اند یا خیر؟ «سرگئی گوریف» از سازمان علوم خرد پاریس ادعا می‌کند تحریم‌های قابل‌ملاحظه‌ای که تاکنون اعلام شده اینهایی نیستند که اخیرا وضع شده‌اند بلکه آن‌دسته از تحریم‌هایی هستند که در ماه مارس به اجرا درآمدند، به این دلیل که آنها یک سابقه تحریمی را برای روسیه ایجاد کردند. وی می‌افزاید: «تحریم‌های کنونی در آینده نزدیک برای اقتصاد روس‌ها و نیز شهروندان روسیه فاجعه‌انگیز نخواهد بود.» علاوه بر این، اقتصاد روسیه بسیار بیشتر از ایران با اقتصاد جهانی درآمیخته است. حین مواجهه با این تحریم‌ها، روسیه می‌تواند تصمیم بگیرد که مقابله‌به‌مثل کرده و شرکت‌های خارجی با سرمایه‌گذاری مستقیم در کشورش را مصادره کند یا خیر. نباید فراموش کنیم که روسیه کشوری است که تولیدات نفتی‌اش سه‌برابر تولید نفت ایران بوده و 30درصد گاز مصرفی اروپا را تامین می‌کند. کلیف کاپچان که هر دو کشور ایران و روسیه را مطالعه کرده و از شرایط آنها آگاهی دارد معتقد است این تحریم‌ها با همه آنچه ذکر شد می‌تواند اثرات مشخصی داشته باشد. «پوتین و روسیه آسیب‌پذیرند زیرا حتی قبل از ماجرای اوکراین نیز در وضعیت مناسبی به سر نمی‌بردند.» پیش‌بینی‌های رشد برای روسیه حتی نسبت به ماه‌های گذشته روندی نزولی دارد. آیا اروپا و ایالات‌متحده حاضر به پذیرش بازخورد تحریم‌هایشان هستند؟ آنها حتی اگر آمادگی برای اثرات معکوس این تحریم‌ها را داشته باشند، احتمال دارد برای مدتی با خطر مواجه باشند. بازگشت سرمایه‌های خارجی روسیه و نیز سرمایه ملی آن در مدت‌زمانی کوتاه برای کمک به این کشور تجهیز خواهند شد و اقتصاد روسیه ثابت خواهد کرد می‌تواند بیشتر از اقتصاد ایران انعطاف‌پذیر باشد. یکی از استادان دانشگاه پنسیلوانیا پیش‌بینی می‌کند که در نهایت این اوضاع به‌صراحت به آزمونی برای اراده‌ها مبدل خواهد شد. اینکه «اوکراین برای کدام‌یک از طرفین اهمیت بیشتری دارد؟ و کدام‌طرف تمایل دارد که برای آن متحمل رنج بیشتری شود؟»

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.