|

چند نکته درباره «فرشته‌ها با هم می‌آیند»

حکایت عاشقی که طلبه بود

سحر عصر‌آزاد

«فرشته‌ها با هم می‌آیند» یک فیلم گرم و بی‌ادعا درباره عشق است که این گمشده روابط امروز را در کشاکش بازی روزگار بین یک زوج جست‌وجو می‌کند. نخستین تجربه کارگردانی حامد محمدی که خود نویسندگی فیلمنامه را هم برعهده داشته، اثری است در راستای دغدغه‌های قبلی او که در فیلمنامه‌های«طلا و مس» و «حوض نقاشی» هم به شکلی دیگر به آنها پرداخته است. رابطه عاطفی زوج‌ها بعد از ازدواج و احیای عشق در بحران و شرایطی که به شکل معمول و متداول، فصل مرده روابط زناشویی محسوب می‌شود، یعنی دوران پس از فرزنددارشدن که زن و مرد از هم غافل می‌شوند. در «طلا و مس» این دغدغه مهم بر بستر زندگی یک روحانی جوان و آزمون سخت او در مواجهه با بیماری همسرش موردتوجه قرار می‌گیرد. روحانی که مساله‌اش درس اخلاق و رسیدن به مراتب عالی طلبگی است درحالی‌که از همسر و فرزندانش غافل مانده، با احیای این رابطه است که روح تشنه او به نوعی آرام می‌گیرد. «حوض نقاشی» هم این دغدغه را بر بستر زندگی یک زوج خاص به تصویر می‌کشد که در دنیای خودشان رابطه‌ای متفاوت با یکدیگر و فرزندشان دارند. اما همین خاص و متفاوت‌بودن در برخورد با رابطه و فضای جاری بین اطرافیانشان دچار چالش می‌شود و بحرانی را در روابط آنها شکل می‌دهد که تنها چاره آن بازگشت به دنیای شخصی خودشان است. در «فرشته‌ها با هم می‌آیند» این دغدغه در ترکیب با نگاه کاوشگر حامد محمدی به طلبگی و مقطعی بحرانی از زندگی یک طلبه جوان به تصویر درمی‌آید که به بازخورد حضور او در جامعه امروز نیز گوشه‌چشمی دارد. فیلم به قشر طلبه و روحانی می‌پردازد که امروز از رسالت اصلی خود که ارتباط بی‌واسطه با خانواده، اجتماع و عامه مردم است، دور افتاده است. این حرف جدیدی نیست چرا که قبل‌تر در فیلم‌های«مارمولک» و«زیر نور ماه» نیز همین دغدغه ریشه‌دار به‌نوعی دیگر طرح شده که تهیه‌کنندگی آن فیلم‌ها را همچون «فرشته‌ها با هم می‌آیند» منوچهر محمدی بر عهده داشته است. نخستین فیلم حامد محمدی- که در کارنامه‌اش نگارش چندین داستان کوتاه و بلند وجود دارد- به زندگی طلبه جوانی به نام احمد (جواد عزتی) می‌پردازد که همسرش لیلا (نازنین بیاتی) پابه‌ماه است و آنها مطلع می‌شوند که قرار است صاحب سه فرزند دختر شوند. احمد برای حل مشکل اقتصادی خانواده پیشنهاد بازی در نقش یک روحانی را در فیلم می‌پذیرد که این موقعیت در کنار مشکلی که برای یکی از سه‌قلوها به وجود می‌آید، رابطه احمد و لیلا را به بحران می‌کشد. فیلم «فرشته‌ها با هم می‌آیند» فضای گرم و دلنشینی دارد که بخشی از آن به بسط فضای عاطفی این زوج قبل و بعد از بچه‌دارشدن می‌پردازد؛ فضای دونفره لطیفی که سعی می‌کند بدون شکستن حرمت‌ها به رابطه ملموس و رئال زوج‌ها بعد از ازدواج بپردازد و از خلال آن، کلیشه رایج به‌تصویرکشیدن روابط عاطفی خشک و تک‌بعدی را بشکند. به‌خصوص چون این وجه مهم را در رابطه بین یک طلبه و همسرش مورد توجه قرار می‌دهد متهم به عبور از خطوط قرمز و حرمت‌شکنی و هنجارشکنی نمی‌شود! با ورود سه‌قلوها به فیلم هم خودبه‌خود انرژی وارد کار می‌شود که به فضای فیلم روح و جانی از جنس موقعیت واقعی می‌دهد و می‌تواند تغییر حال‌وهوای رابطه احمد و لیلا را به‌واسطه ورود جنس جدیدی از عشق، به مخاطب انتقال دهد. هرچند به نظر می‌آید در تلاقی دو طیف عشقی که احمد و لیلا را احاطه کرده و همچنین مشکلات پیرامونشان و نهایتا تلاش آنها برای خروج از این بحران، خط فرعی بازیگرشدن این طلبه به رئالیسم موجود لطمه زده است. چرا که این انتخاب، بیشتر یک تمهید نمایشی و دراماتیک است تا اینکه برآمده از یک موقعیت رئال و شرایط و راهکارهای متداول و معمول باشد. در این بستر که همراه با طنزی لطیف و موجز پیش می‌رود، انعکاس حضور احمد به‌عنوان یک روحانی در اجتماع و بین مردم و اطرافیان موقعیت ویژه‌ای است. چرا که این موقعیت در طول سال‌ها به‌واسطه استفاده تک‌بعدی در فیلم‌ها و سریال‌ها تبدیل به موقعیتی کلیشه‌ای شده و نزدیک‌شدن به آن همراه با ریسک است. اما در فیلم «فرشته‌ها با هم می‌آیند» تلاش شده این موقعیت تکراری تا جای ممکن احیا و وارد سطحی جدید شود. مثل نوع رابطه احمد با صاحبخانه و دخترش (رضا ناجی و الهام کردا) که طنز ظریفی را وارد کار کرده بدون آنکه روی آن مانور زیادی داده شود یا گل‌درشت شود. به‌خصوص این روند در تلاقی ماجرای مکه‌رفتن صاحبخانه و راهنمایی‌گرفتن از احمد و حتی رابطه لیلا با دختر صاحبخانه نمود خوبی پیدا کرده و این روابط را از شکل قابل انتظار و کلیشه‌ای آن خارج کرده است. نکته مهم در طراحی جنس طنز و شوخی‌ها نیز این است که لحنی برای آن انتخاب شده که بدون تمسخر و نگاه جانبدارانه به هر یک از دو طرف، فضایی رئال و پرانرژی را وارد کار می‌کند و باعث تفاوت آن با نگاه رایج می‌شود. در ادامه گرمای ورود سه‌قلوها به این خانواده و فضای فیلم همراه با خود حسی از همراهی ایجاد می‌کند تا مخاطب، قصه نه‌چندان پراوج‌وفرود یک خانواده معمولی را از ورای نگاهی به درون آنها، دنبال کند. خانواده‌ای معمولی با مشکلاتی ملموس و متداول که شرایط ویژه‌شان (طلبه‌بودن مرد و سه‌قلوزاییدن زن) آنها را خاص می‌کند تا رصدکردن داستان زندگی‌شان بر پرده عریض سینما جذاب باشد. در نهایت فیلم«فرشته‌ها با هم می‌آیند» نه به‌واسطه یک اتفاق دراماتیک کلیشه‌ای همچون مرگ و تولد یا تحول و تغییر گل‌‌درشت بلکه با رسیدن این زوج از نوعی نگاه به نگاهی متفاوت‌‌تر نسبت به زندگی، مرگ، عشق و فرد مقابل، کار را تمام می‌کند تا ادعای بزرگی نکرده باشد که قادر به انجامش نباشد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.