|

خدمتگزاران صداوسیما

سجاد فیروزی

وقتی قرار است درباره رادیو و تلویزیون صحبت کنیم اصولا باید درباره دو بخش خصوصی و دولتی آن حرف زد و قضاوت درباره هرکدام به‌تنهایی مشقت‌های خاص خود را دارد؛ با این حال، هستند کشورهایی که اصولا چیزی به نام تلویزیون یا رادیو خصوصی برایشان تعریف نشده است و هرچه هست همان شبکه‌هایی است که زیر نظر دولت و مسوولان امر، فعالیت می‌کنند. البته تعداد این کشورها شاید به اندازه انگشتان دو دست نباشد ولی ما هم خواسته یا ناخواسته در زمره همین کشورها هستیم. نکته غالبا مشترک در کشورهایی که در آنها تلویزیون خصوصی وجود ندارد هم این است که از رسانه مورد نظر نهایت استفاده را می‌کنند تا خط فکری مورد نیاز را به مردم بدهند؛ این خط فارغ از اینکه روی زمینه خاصی متمرکز باشد می‌تواند حوزه‌های متنوعی مثل سیاست، اقتصاد، فرهنگ، هنر و... را دربر بگیرد. اما مشکلی که در این بین وجود دارد اینکه رادیو و تلویزیون دولتی بدون داشتن رقیب، خودشان را صاحب همه‌چیز می‌دانند و اصولا استدلال هم این است که مهم‌ترین منبع خبری کشور هستند؛ حالا وارد‌شدن به این بحث که اخبار و گزارش‌ها جهت‌دار خوانده و تهیه می‌شوند یا نه موضوع متفاوتی است که در این نوشته زمانی برای پرداختن به آن نیست. برای واردشدن به مقوله اصلی باید این مبحث کلان تا جای ممکن خرد شود و از آنجا که در بین عرصه‌های مختلف بیشترین جفا در حق ورزش و خبرنگاران ورزشی شده این مطلب به صورت جزیی‌تر به این مقوله می‌پردازد؛ از آنجا که ورزش و به‌ویژه فوتبال، بخش اعظمی از برنامه‌های رادیو و تلویزیون را پوشش می‌دهد و عمدتا هم در بین پرمخاطب‌ترین برنامه‌های صداوسیماست، نیاز به حق‌خواهی دارد؛ نه اینکه به موضوع ورزش به قدر کفایت پرداخته نمی‌شود نه، اتفاقا موضوع برعکس است؛ به قدر کفایت پرداخته می‌شود ولی در این بین مسوولان امر همه‌چیز را به نفع خود مصادره می‌کنند. بهتر است از رادیو شروع کنیم؛ حتما برای یک‌بار هم که شده رادیو، آن هم از نوع ورزشش را شنیده‌ایم که خبرهای متنوعی از همه حوزه‌های داخلی‌ و خارجی به گوش مخاطب می‌رساند. اصولا سازوکار هر رسانه‌ای این است که شما به‌عنوان مرجع خبری، چند خبرنگار داشته باشی تا مشکلی برای تهیه خبر به وجود نیاید؛ اما سوالی که ذهن را آزار می‌دهد این است که رادیو ورزش چند خبرنگار اختصاصی دارد که به‌طور ویژه و اختصاصی اخبار را به این رادیو برساند؟ سوال بهتر این است که با فرض داشتن خبرنگاران اختصاصی، چه حجمی از خبرهای بی‌شمار این رادیو را تامین می‌کنند؟ راحت‌ترین پاسخ به این سوال این است که وقتی خبرگزاری‌ها و در مقیاس کمتر، روزنامه‌ها هستند چه نیازی به خبرنگار است! رادیو ورزش چه در برنامه‌های صبحگاهی و چه در سایر برنامه‌های خبری‌اش، خبرهایی را که در سایت‌های مختلف خبری و روزنامه‌ها منتشر شده، برمی‌دارد و 9/99درصد آنها را بدون ذکر منبع به گوش مخاطب می‌رساند؛ گویی که این رسانه بیش از صدهزار خبرنگار دارد! اما واقعیت امر این است که ما و همه خبرنگارهای ورزشی، انگار وظیفه‌ای نانوشته داریم: اینکه مطلبی برای رادیو بنویسیم تا مبادا برنامه عزیزان بدون خبر بماند. البته ذکر رادیو ورزش فقط «مشت نمونه خروار» است و این مورد درباره سایر برنامه‌های غیرورزشی رادیو هم صادق است. پرواضح است که این مبحث فقط درباره مواردی عنوان می‌شود که این رسانه محترم، بدون ذکر منبع از خبرهایی که دیگران زحمت تهیه‌اش را کشیده‌اند استفاده می‌کند، وگرنه هستند برنامه‌هایی که برای آن خود رادیو یا خبرنگارش گزارشی اختصاصی هم تهیه کند. این مورد فاجعه‌بار درباره تلویزیون و بخش اعظمی از برنامه‌های خبری که از طریق شبکه‌های مختلف پخش می‌شود هم صادق است؛ قرائت اخبار بدون ذکر منبع یا تهیه سوژه از اخباری که قبلا در جایی منتشر شده است. انگار همه خبرنگاران وظیفه خدمتگزاری رسانه‌ای دارند؛ رسانه‌ای که از قدرت بی‌رقیب‌بودنش نهایت استفاده را می‌برد. با این حال، بی‌انصافی است که همه برنامه‌ها را به یک چشم دید و باید مثال نقضی هم برای آن آورد: «90». برنامه‌ای که هر جا نیاز بوده خبری از جایی دیگر ذکر شود نه‌تنها نام رسانه اعلام شده بلکه تصویر آن هم در تلویزیون منتشر می‌شود تا اصول حرفه‌ای‌گری، تمام‌وکمال رعایت شود. شاید هم دلیل آن است که مجری این برنامه، خود از جنس خبرنگاران است و علاقه‌ای به «نوکری» سایر همکارانش برای تلویزیون ندارد.

برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیل‌ها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.