تروریسم در نیجریه، نگرانی در سراسر دنیا
در شرایطی که تروریستهای بوکوحرام روزهای ناامنی را برای نیجریه رقم زدهاند، توجه بیشتر جامعه جهانی به نیجریه از رهگذر نگرانی درباره سرنوشت صدها دختر ربودهشده توسط این گروه تروریستی بیثمر نیست. اما با توجه به پیچیدگی این بحران، نمیتوان در مورد تاثیر مثبت این همراهیها و همکاریهای بینالمللی با قطعیت سخن گفت. نیجریه اکنون رییس دورهای شورای امنیت سازمانملل است و این شورا تاکنون بیانیههای رسمی متعددی درخصوص اوضاع ناامن این کشور و در محکومکردن بوکوحرام صادر کرده است. محتوای بیانیههای سازمانملل از یک طرف بیانگر خشم عمیق بینالمللی نسبت به این موضوع است و از طرفی نیز نشانگر ناامیدی از ناتوانی دولت نیجریه در کنترل اوضاع این کشور است. یونیسف نیز خواستار تلاش بیشتر برای حمایت از کودکان نیجریهای و خواهان سالمبازگشتن دختران ربودهشده به آغوش خانوادههایشان و فراهمشدن شرایط مناسب آموزشی برای آنان شده است. روپرت کولویل، سخنگوی کمیساریای عالی حقوقبشر سازمانملل، به شبهنظامیان گروه تروریستی بوکوحرام هشدار داده است که اگر تهدید رهبرشان برای فروش بیش از 200 دختر نوجوان ربودهشده نیجریهای بهعنوان برده
عملی شود، صدور حکم علیه آنها مشمول زمان نخواهد شد. وی این امر را تحت شرایط خاص، جنایت علیه بشریت قلمداد کرد. سازمانملل معتقد است که با توجه به جایگاه کنونی نیجریه در این سازمان، وضعیت موجود وجهه مناسبی برای این کشور محسوب نمیشود، به طوری که بهنظر میرسد فشار زیادی به «جی اگوو» نماینده دایم نیجریه در سازمانملل وارد میشود و حتی باعث تحتتاثیرقرارگرفتن اقتدار وی در مقام ریاست شورای امنیت شده است. اواخر ماه می سالجاری نیجریه رسما از شورای امنیت درخواست کرد که گروه تروریستی بوکوحرام را در لیستسیاه قرار دهد. در ماه ژوئن این شورا «ابوبکر شیکاو» رهبر بوکوحرام را رسما تحریم کرد. بر اساس این تحریم، وی از مسافرت بینالمللی منع و داراییهای بوکوحرام نیز مسدود میشود. هماکنون این گروه در فهرست شورای امنیت سازمانملل، بهعنوان یکی از شاخههای وابسته به القاعده قلمداد شده است. همزمان «سعید جینیت» فرستاده سیاسی ویژه سازمانملل متحد به منطقه غرب آفریقا، به مجمع این سازمان گفت که ناامنی در مناطق شمالی نیجریه با توجه به تنشهای سیاسی روبهرشد این کشور پیش از برگزاری انتخابات سراسری سال 2015، چندینبرابر شده و
وضعیت نیجریه را سردرگم کرده است. از سویی دیگر ایالاتمتحدهآمریکا برای هرگونه اطلاعات درباره محل اختفای «ابوبکر شیکاو» سرکرده بوکوحرام، هفتمیلیوندلار جایزه تعیین کرده است. در اواخر ماه می، باراک اوباما به کنگره آمریکا اعلام کرد که ایالاتمتحده نظامیان خود را برای کمک به بازگرداندن دختران ربودهشده نیجریه در چاد مستقر کرده است. اوباما طی نامهای به رهبران کنگره ایالاتمتحده نوشت که نیروهای نظامی آمریکا که در کشور چاد مستقر شدهاند به تامین هواپیماهای جاسوسی، مراقبتی و شناسایی برای انجام این ماموریت در شمالشرق نیجریه و نواحی اطراف آن میپردازند. وی افزود: این نیروها تا زمانی که به آنها نیاز باشد در کشور چاد میمانند. یکی از مقامات ارشد دولت اوباما گفت این نیروهای نظامی با رضایت دولت چاد در این کشور مستقر شدهاند. برخی از آنها به محافظت از هواپیماهای بدونسرنشینی که در این ماموریت مشغول هستند میپردازند و بقیه تدابیر امنیتی مورد نیاز گروه را فراهم میکنند. طی عملیات مذکور، واشنگتن هواپیماهای بدونسرنشین و هواپیماهای جاسوسی و حدود دهها کارشناس نظامی و غیرنظامی برای کمک به نیجریه ارسال کرد. این درحالی
است که بریتانیا میگوید تصویربرداری هوایی و ماهوارهای در این مورد فایده چندانی ندارد، چرا که این منطقه پوشیده از جنگلهای انبوه است. ویلیام هیگ، وزیرخارجه پیشین انگلیس، آمادگی این کشور در کمک برای یافتن دختران نوجوان ربودهشده را اعلام کرد. به گفته وی، اقدامات بوکوحرام برای استفاده از دختران نوجوان بهعنوان بهانهای برای آغاز جنگی مشمئزکننده و غیراخلاقی است. به این شکل بریتانیا بههمراه فرانسه، در این مسیر با آمریکا همگام شدهاند. پنتاگون نیز طی موافقتنامهای، همکاری اطلاعاتی با دولت نیجریه را پذیرفته است. این کشور همچنین برخی از مقامات رسمی وزارت امور خارجه و افبیآی را برای کمک به جستوجوها به نیجریه فرستاده است. همزمان با این تلاشها«جیمز انتویستل» سفیر آمریکا در نیجریه و بازرس کل پلیس نیجریه یادداشت تفاهمی را به امضا رساندند که شامل آموزش نیروهای پلیس نیجریه برای ارتقای قانونمندی و نظم در این کشور میشود. سفیر آمریکا در نیجریه در این خصوص گفت که مشارکت دو کشور از طریق تربیت صحیح و حرکت روبهرشد آموزشی پلیس، به توسعه، نوسازی و مدرنشدن نیروهای پلیس نیجریه منجر خواهد شد. سفارت ایالاتمتحدهآمریکا در
نیجریه با انتشار بیانیهای اعلام کرد که ایالاتمتحدهآمریکا برای کمک به مقامات نیجریه در مبارزه علیه تروریستهای بوکوحرام برخی تجهیزات نظامی را به ارتش این کشور واگذار کرده است. طبق این بیانیه تجهیزات ارسالی در حوزه حملونقل پیشرفته، ارتباطی و پشتیبانی است. تجهیزات نظامی مذکور توسط سرلشکر «ابراهیم سانی» همتای نیجریهای «جیمز لیندر» یکی از افسران ارشد ارتش آمریکا تحویل گرفته شده است. ابراهیم سانی پس از دریافت تجهیزات نظامی فوق خاطرنشان کرد که تجهیزات یادشده توان نظامی ارتش نیجریه را در مبارزه با تروریستها بالا خواهد برد. ایالاتمتحده ماه پیش اعلام کرد پروازهای تجسسی خود را در راستای یافتن دختران ربودهشده توسط گروه تروریستی بوکوحرام کاهش داده است، اما در عین حال اعلام کرد با توجه به افزایش هواپیماهای دیگر کشورها، این عملیات همچنان ادامه دارد. ناگفته نماند سیاستهای خارجی ایالات متحده آمریکا، بهویژه مشارکت این کشور در عملیات نجات دختران دانشآموز موجب بروز اختلافی بین رییسجمهور آمریکا و سناتورهای این کشور شده است. «جان کییربی» سخنگوی پنتاگون در مصاحبه با رویترز گفته است نیروهای آمریکایی تاکنون به
نتیجهای بهتر از قبل دست نیافتهاند، اما در اصل عملیات وقفهای ایجاد نشده است. ظاهرا پروازهای ایالات متحده زمانی کاهش یافته است که یک نهاد اطلاعاتی تاسیس شد و حمایتهای کشور فرانسه و بریتانیا افزایش پیدا کرد. سخنگوی پنتاگون این عقیده که ایالات متحده در راستای افزایش پروازهای تجسسی خود در عراق به کاهش اقدامات خود در نیجریه پرداخته را رد کرده است. اواخر ژوییه «صدای نیجریه» اعلام کرد دولت نیجریه در راستای نابودی تروریسم از طریق بیرونراندن آنها از مخفیگاههای خود، قصد دارد که تعدادی بالگرد از آمریکا و روسیه خریداری کند. این گزارش تصریح میکند که دولت تصمیم گرفته است 40بالگرد از ایالات متحده و روسیه خریداری کند. این بالگردها بهتدریج در اختیار نیجریه قرار میگیرند. برخی از نیروهای نظامی و امنیتی به خاطر ناتوانی از حمله به جنگل «سامبیسا» که بوکوحرام دختران ربودهشده را در آنجا نگهداری میکند، ناامید شدهاند. از اینرو خرید این بالگردها کمک بزرگی در عملیات ضدتروریستی نیجریه خواهد بود. جان کری وزیر امور خارجه ایالاتمتحده میگوید با وجود کمکهای بریتانیا و فرانسه، کشورش در تلاش برای یافتن دختران ربودهشده
نیجریهای تنها است. با آغاز ژوییه ایالاتمتحده یادداشت تفاهمی را با دولت فدرال نیجریه به امضا رساند که به موجب آن نیروهای پلیس نیجریه از طریق آموزشهای ضدتروریستی آمریکا نوسازی خواهند شد. فعالیتهای ضدتروریسم صرفا به بخش نظامی محدود نمیشود. ماه پیش گاردین گزارش داد وزارت دادگستری ایالاتتحده آمریکا برخی از بانکهای نیجریه را به دلیل رشد فزاینده پدیده تروریسم در این کشور مورد پیگرد قانونی قرار داده است. طبق این گزارش بانکهای مذکور درخصوص ارتباط با گروهکهای تروریستی سراسر قاره آفریقا بهویژه بوکوحرام مورد بازرسی و پیگرد قرار گرفتهاند. تحقیقات فوق درخصوص رابطه پنهان بانکهای نیجریه با گروهکهای تروریستی، به دنبال پیشنهاد مجرمانه پرداخت مبلغ 9میلیارددلار توسط بانک بیانپی فرانسه جهت تخطی از تحریمهای ایالات متحده آمریکا صورت گرفته است. این امر وزارت دادگستری آمریکا را بر آن داشته تحقیقات مذکور را به قاره آفریقا و به طور ویژه بانکهای بزرگ این قاره که دارای ارتباطات گسترده بینالمللی هستند، تعمیم دهد. برخی از بانکهای معروف آلمان، فرانسه و مکزیک نیز در زمره بانکهایی قرار دارند که به دنبال تخطی از
تحریمهای آمریکا مورد پیگرد قرار میگیرند. روزنامه نیویورکتایمز نیز گزارش داده است ایالات متحده در راستای مبارزه با بوکوحرام و دیگر گروههای تروریستی، به حمایت مالی از یک کانال تلویزیونی 24ساعته در شمال نیجریه پرداخته است. این پروژه حاصل گفتوگوهایی است که آمریکا با نیجریه در اواخر سال 2012 درخصوص همکاری در مبارزه با بوکوحرام داشته است. محتوای برنامههای این تلویزیون توسط خود نیجریهایها و در نیجریه تولید خواهد شد. نیویورکتایمز افزود: «اداره ضدتروریسم وزارت امور خارجه آمریکا» حمایت مالی از این تلویزیون را بر عهده گرفته است و قرار است ششمیلیوندلار در این زمینه هزینه کند. به نظر میرسد ایالات متحده از آغاز بحران ربوده شدن صدهادختر دانشآموز برای کمکرسانی نظامی و غیرنظامی به دولت نیجریه و نجات ربودهشدگان تمایل زیادی نشان داده است. اما این سوال مطرح است که انگیزه کمکها صرفا انساندوستانه است یا قصد آمریکا و همراهانش حضور نظامی بیشتر در منطقه است؟ شاید هم ثروت نفتی قابل توجه نیجریه در این امر بیتاثیر نباشد. از طرفی دیگر این پرسش وجود دارد که بیانیههای پیدرپی سازمانملل چقدر جنبه عملیشدن دارد و
تضمین اجرایی آنها در این خصوص چیست؟ بدون توجه به اینکه تکاپو و هیاهوی قدرتهای جهانی در این خصوص به کجا میانجامد، چشمان مادرانی که دخترانشان ربوده شده است تا زمان بازگشت آنان همچنان گریان خواهد بود.
برای اطلاع از آخرین اخبار و تحلیلها به کانال شرق در «تلگرام» بپیوندید.